Güç dinamikleri ve inovatif ikilem: Clayton Christensen ve Michael Mann'ın perspektifinden Türkiye'nin savunma sanayiindeki değişim
Power dynamics and innovative dilemma: The transformation in Turkey's defense industry from the perspectives of Clayton Christensen and Michael Mann
- Tez No: 1020212
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NAİL ELHAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hitit Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler ve Güvenlik Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Uluslararası İlşkiler ve Güvenlik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye'de Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) iktidarı döneminde savunma sanayiinde yaşanan millileşme sürecini, devlet iktidarının çok katmanlı dönüşümü ile teknolojik yenilik dinamikleri perspektifinden ele almaktadır. Çalışmanın temel amacı, savunma sanayiinde yerli üretim kapasitesindeki artışı dar anlamda bir teknik modernleşme olarak ele almak yerine, ideolojik, ekonomik, siyasi ve askerî alanların etkileşimi içinde biçimlenen yapısal bir dönüşüm olarak kavramsallaştırmaktır. Bu çerçevede analiz, Michael Mann'ın IEAS modeli ile Clayton Christensen'in inovatif ikilem yaklaşımını bütüncül bir analitik çerçeve içinde birleştirmektedir. Çalışmanın temel iddiası, artan güvenlik tehditleri, dış politika gerilimleri ve yaptırım risklerinin Türkiye'yi askerî kapasite odaklı bir yönelime sevk ettiği, bu yönelimin savunma sanayiinde millîleşme sürecini hızlandırarak devlet kapasitesi, ideolojik söylem ve ekonomik yapı üzerinde dönüştürücü sonuçlar doğurduğudur. IEAS modeli perspektifinde askerî gücün, diğer güç alanlarını harekete geçiren belirleyici bir eksen haline geldiği, savunma yatırımlarının kurumsal kapasiteyi güçlendirdiği ve millî teknoloji söylemi aracılığıyla ideolojik meşruiyetin inşa edildiği gösterilmektedir. Teknolojik boyutta, Bayraktar TB2 başta olmak üzere insansız hava sistemleri ekosisteminin, düşük maliyet ve operasyonel esneklik avantajları sayesinde küresel savunma pazarında sınırlı ancak anlamlı ölçekte bir yıkıcı inovasyon etkisi yarattığı saptanmıştır. Buna karşılık, ağır platform projelerinin büyük ölçüde sürdürücü inovasyon özellikleri taşıdığı ve Türkiye'nin mevcut teknolojik standartlara entegrasyonunu güçlendirdiği gözlemlenmiştir. Bu bulgular, savunma sanayiinin yıkıcı ve sürdürücü yenilik biçimlerinin birlikte işlediği melez bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak Türkiye örneği, savunma sanayiindeki millileşme sürecinin yalnızca güvenlik politikalarının bir uzantısı olmadığını, aksine devlet iktidarının yeniden yapılandırılmasını aktif biçimde şekillendiren çok boyutlu bir dönüşüm niteliği taşıdığını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Abstract This research analyzes the indigenization process experienced in Turkey's defense industry under the Justice and Development Party (AKP) administration, focusing on the multi-layered transformation of state power and the dynamics of technological innovation. Rather than addressing the growth in domestic production capacity as technical modernization in a narrow sense, the study seeks to conceptualize it as a structural transformation forged through the interaction of ideological, economic, political, and military spheres. Within this framework, the analysis integrates Michael Mann's IEAS model with Clayton Christensen's innovator's dilemma approach into a holistic analytical framework. The study's central thesis posits that escalating security threats, foreign policy tensions, and the risks of sanctions have driven Turkey toward a military-capacity-oriented trajectory. This orientation, by accelerating the indigenization process in the defense industry, has yielded transformative consequences for state capacity, ideological discourse, and economic structures. From the perspective of the IEAS model, it is demonstrated that military power has become a decisive axis mobilizing other domains of power, defense investments have fortified institutional capacity, and ideological legitimacy has been constructed through a 'national technology' discourse. On the technological dimension, it is identified that the unmanned aerial systems (UAS) ecosystem—spearheaded by the Bayraktar TB2—has generated a limited yet significant disruptive innovation effect in the global defense market, owing to its advantages of cost-effectiveness and operational flexibility. Conversely, it has been observed that heavy platform projects predominantly exhibit the characteristics of sustaining innovation, reinforcing Turkey's integration into existing technological standards. These findings suggest that the defense industry possesses a hybrid structure in which disruptive and sustaining modes of innovation operate in tandem. Ultimately, the case of Turkey demonstrates that the indigenization process in the defense industry is not merely an extension of security policies, but a multidimensional transformation that actively reshapes the reconfiguration of state power.
Benzer Tezler
- Innovative membrane with recovered carbon black (rCB)
Geri kazanılmış siyah karbon ile inovatif membran
TUĞÇE AKCA GÜLER
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL KOYUNCU
- Innovative volt/var control method tap staggering analysis and effects on the adaptive protection system in networks with renewable energy sources
Yenilenebilir enerji üretimi entegre edilen şebekelerde inovatif volt/var kontrol yöntemi tap staggerıng analizi ve adaptif koruma sistemine olan etkileri
HAKAN KASAP
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiElektrik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BELGİN TÜRKAY
- Mikro bilgisayarla güç kompanzasyonu
Başlık çevirisi yok
NAFİZ ÜNLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolUludağ ÜniversitesiElektronik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
- Kuyruk modelleri ve analizi üzerine bir uygulama
Başlık çevirisi yok
DİDEM ÖZPULAT
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
İstatistikEge ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİKRET İKİZ
- Manisa yöresinde domateste anlaşmalı tarım ve karşılaşılan sorunlar
Başlık çevirisi yok
OSMAN MURAT KOÇTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN TALİM