Öğretmenlerin edinilmiş ihtiyaçları ile okul iklimi algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between teachers' acquired needs and their perception of school climate
- Tez No: 1020089
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ RECEP SERKAN ARIK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, öğretmenlerin güçlü olma, başarılı olma, ilişkili olma ve özerk olma gibi kültürel ve çevresel etmenler aracılığıyla sonradan edindikleri aynı zamanda kişisel farklılıklar gösteren ihtiyaçları ile okul ortamında oluşan okul iklimi arasındaki ilişkinin incelenerek edinilmiş ihtiyaçların öğretmenlerin okul iklimi algılarını ne düzeyde yordadığını belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmanın amacı doğrultusunda 2024-2025 eğitim öğretim yılında Eskişehir ili Tepebaşı ilçesinde kamu ilkokul, ortaokul, imam hatip ortaokulu, anadolu lisesi, imam hatip lisesi ve meslek liselerinde görev yapmakta olan 499 öğretmene ulaşılarak veriler toplanmıştır. Araştırmada Arık ve Yılmaz (2022) tarafından geliştirilen Edinilmiş İhtiyaçlar Ölçeği ve Canlı, Demirtaş ve Özer (2018) tarafından geliştirilen Okul İklimi Ölçeği kullanılmıştır. İlişkisel tarama modelinde tasarlanan araştırmada öğretmenlerin edinilmiş ihtiyaçları ile okul iklimi algıları arasındaki ilişkiye ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla betimsel istatistikler, ikili gruplar (örneğin cinsiyet) için bağımsız örneklemler t-testi; üç ve daha fazla grup (örneğin okul türü) için tek yönlü varyans analizi (One-Way ANOVA) uygulanmıştır. Araştırmanın temel amacı doğrultusunda, öğretmenlerin edinilmiş ihtiyaçları ile okul iklimi algıları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla Pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Edinilmiş ihtiyaç alt boyutlarının okul iklimini ne düzeyde yordadığını belirlemek amacıyla çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Bulgular: Araştırma bulguları, öğretmenlerin edinilmiş ihtiyaç düzeylerinin genel olarak yüksek olduğunu; özellikle ilişkili olma, başarılı olma ve özerk olma boyutlarında daha belirgin bir karşılanma düzeyi bulunduğunu ortaya koymaktadır. Edinilmiş ihtiyaçlar cinsiyet, eğitim durumu, branş ve çalışılan okul türü değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermemiş; medeni durum değişkenine göre yalnızca özerk olma boyutunda, mesleki kıdem süresine göre ise özerk olma ve başarılı olma boyutlarında anlamlı farklılaşmalar tespit edilmiştir. Öğretmenlerin okul iklimi algılarının genel olarak olumlu düzeyde olduğu; demokratiklik ve okula adanma ile liderlik ve etkileşim boyutlarının en yüksek ortalamalara sahip olduğu, çatışma boyutunun ise düşük düzeyde kaldığı belirlenmiştir. Okul iklimi algıları cinsiyet, medeni durum ve eğitim durumu değişkenlerine göre anlamlı biçimde farklılaşmazken; branş ve çalışılan okul türü değişkenlerine göre bazı boyutlarda istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Özellikle meslek liselerinde görev yapan öğretmenlerin okul iklimi algılarının diğer okul türlerinde görev yapan öğretmenlere kıyasla daha düşük düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca öğretmenlerin edinilmiş ihtiyaçları ile okul iklimi algıları arasında anlamlı, pozitif yönlü ve düşük düzeyde bir ilişki tespit edilmiş; edinilmiş ihtiyaçların ilişkili olma, güçlü olma ve başarılı olma boyutlarının okul ikliminin çeşitli boyutlarıyla anlamlı ilişkiler sergilediği, buna karşın özerk olma boyutu ile okul iklimi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmadığı belirlenmiştir. Sonuç: Araştırma bulguları, öğretmenlerin edinilmiş ihtiyaçları ile okul iklimi algıları arasında anlamlı, pozitif yönlü ve düşük düzeyde bir ilişkinin bulunduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca edinilmiş ihtiyaçların okul iklimi algısında orta düzeyde fakat anlamlı bir açıklayıcı güce sahip olduğu görülmektedir.
Özet (Çeviri)
Purpose: The purpose of this study is to examine the relationship between teachers' acquired needs such as the needs for power, achievement, affiliation, and autonomy—which develop through cultural and environmental influences and vary according to individual differences, and the school climate that emerges within the school environment. In addition, the study seeks to determine the extent to which these acquired needs predict teachers' perceptions of school climate. Materials and Methods: In line with the purpose of the study, data was collected from 499 teachers working in public elementary schools, middle schools, imam hatip middle schools, Anatolian high schools, imam hatip high schools, and vocational high schools in the Tepebaşı district of Eskişehir province during the 2024-2025 academic year. The Acquired Needs Scale developed by Arık and Yılmaz (2022) and the School Climate Scale developed by Canlı, Demirtaş, and Özer (2018) were used in the study. Designed as a correlational survey model, the study applied descriptive statistics, independent samples t-tests for two groups (e.g., gender), and one-way analysis of variance (ANOVA) for three or more groups (e.g., school type) to determine teachers' views on the relationship between their acquired needs and their perceptions of school climate. In line with the main objective of the study, Pearson correlation analysis was performed to examine the relationship between teachers' acquired needs and their perceptions of school climate. Multiple linear regression analysis was performed to determine the extent to which the subdimensions of acquired needs predicted school climate. Findings: Research findings reveal that teachers' acquired needs are generally high; in particular, there is a more pronounced level of fulfillment in the dimensions of relatedness, success, and autonomy. Acquired needs did not show statistically significant differences according to the variables of gender, educational status, branch, and type of school worked in; only in the dimension of autonomy, according to the marital status variable, and in the dimensions of autonomy and success, according to professional seniority, were significant differences detected. It was determined that teachers' perceptions of school climate were generally positive; the dimensions of democracy and commitment to the school and leadership and interaction had the highest averages, while the dimension of conflict remained low. While perceptions of school climate did not differ significantly according to gender, marital status, and educational status variables, statistically significant differences were found in some dimensions according to subject area and type of school. In particular, it was found that teachers working in vocational high schools had lower perceptions of school climate compared to teachers working in other types of schools. Furthermore, a meaningful, positive, and low-level relationship was found between teachers' acquired needs and their perceptions of school climate. The dimensions of relatedness, strength, and success of acquired needs showed meaningful relationships with various dimensions of school climate, whereas no statistically significant relationship was found between the autonomy dimension and school climate. Conclusion: The research findings reveal that there is a meaningful, positive, and low-level relationship between teachers' acquired needs and their perceptions of school climate. Furthermore, acquired needs are seen to have a moderate but meaningful explanatory power in perceptions of school climate.
Benzer Tezler
- Okul müdürlerinin mentörlük becerileri ile okul iklimine ilişkin yönetici ve öğretmen görüşleri
The views of administrators and teachers about school principals' mentoring skills and school climate
DEMET İRBAN
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İNAYET AYDIN
- Ankara kız meslek liseleri öğretmenlerinin motivasyonu üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
SOLMAZ ERTÜRK
- Kalkınmada öncelikli yörelerde görev yapan vali-kaymakam il ve ilçe Milli Eğitim Gençlik ve Spor Müdürlerinin ilköğretim yönetiminde karşılaştıkları güçlükler
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA YALÇINKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL ATAMAN
- Hazır giyim sanayiinde nitelikli insangücü ihtiyacı
Başlık çevirisi yok
HANDAN SEZER
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiGazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL ATAMAN