Reklam tasarımında yapay zekâ uygulamaları
Artificial intelligence applications in advertising desing
- Tez No: 1016746
- Danışmanlar: PROF. DR. AŞİNA GÜLERARSLAN ÖZDENGÜL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Reklamcılık, Advertising
- Anahtar Kelimeler: Reklamcılık, Tüketici davranışı, Yapay zeka, İlginlik, Advertising, Consumer behavior, Artificial intelligence, Involvement
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Reklamcılık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Reklamcılık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Teknolojik ilerlemelerle birlikte yapay zekâ, son yıllarda reklamcılık ve tasarım alanlarında giderek daha önemli bir rol üstlenmiş; tasarım ve fikir üretme süreçlerinde etkin biçimde kullanılabilir hale gelmiştir. Reklam tasarımında yapay zekânın sunduğu potansiyelin artan ölçüde kabul görmesi, sektörün yapısında önemli dönüşümlere yol açmaktadır. Bu bağlamda, yapay zekâ tarafından üretilen reklam tasarımlarının bilişsel, duygusal ve davranışsal tepkiler ile kişisel ilgilenim, reklam değeri, yaratıcılık ve beğenilirlik boyutları açısından nasıl farklılaştığının incelenmesi önemli bir çalışma konusu olarak öne çıkmaktadır. Bu bağlamda, yapay zekâ tarafından üretilen reklam tasarımlarının bilişsel, duygusal ve davranışsal tepkileri ile kişisel ilgilenim, reklam değeri, yaratıcılık ve beğenilirlik boyutları açısından nasıl farklılaştığının incelenmesi önemli bir çalışma konusu olarak öne çıkmaktadır. Bu doğrultuda analizlerde, katılımcıların söz konusu reklamlara ilişkin tepkilerinin yanı sıra reklam değeri, ilginlik, yaratıcılık ve beğenilirlik boyutları da değerlendirilmiştir. Çalışma beş aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada, yüksek ve düşük ilginlik düzeyine sahip iki hayalî marka belirlenmiş ve her biri için ayrı ayrı brief hazırlanmıştır. İkinci aşamada, hazırlanan briefler doğrultusunda, yapay zekâ ve tasarımcı tarafından her bir brief için birer reklam tasarımı oluşturulmuştur. Bu süreç sonunda dört farklı deney uyaranı (reklam tasarımı) elde edilmiştir. Üçüncü aşamada, 110 katılımcıdan oluşan deney gruplarına bu dört reklam tasarımı, belirli zaman aralıklarıyla gösterilmiştir. Dördüncü aşamada, her bir gösterim sonrasında katılımcılardan ilgili reklam tasarımına yönelik hazırlanan soru formunu doldurmaları istenmiştir. Böylece, her katılımcı dört farklı uygulama sürecine dâhil edilmiştir. Son aşamada, soru formlarından elde edilen veriler SPSS programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, yapay zekâ ile oluşturulan reklamların özellikle düşük ilginlikli ürünlerde satın alma niyeti, duygusal tepki ve reklam değeri açısından daha güçlü etkiler yarattığını göstermektedir. Yüksek ilginlikli ürünlerde ise yapay zekâ ve tasarımcı reklamları arasındaki farklılıkların daha sınırlı olduğu, buna karşılık tasarımcı reklamlarının beğenilirlik boyutunda öne çıktığı belirlenmiştir. Bu sonuçlar, yapay zekâ destekli reklamların belirli koşullarda etkili bir stratejik araç olduğunu, ancak etkinliğinin ürün ilginlik düzeyi ve değerlendirme boyutuna göre değiştiğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, yapay zekâ ve insan yaratıcılığının birlikte kullanıldığı hibrit yaklaşımların daha etkili sonuçlar sunabileceği sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
With technological advancements, artificial intelligence has assumed an increasingly significant role in the fields of advertising and design in recent years, becoming an effective tool in design and idea generation processes. The growing recognition of the potential offered by artificial intelligence in advertising design has led to substantial transformations in the structure of the industry. In this context, examining how advertisements generated by artificial intelligence differ in terms of cognitive, emotional, and behavioral responses, as well as dimensions such as personal involvement, advertising value, creativity, and likability, has emerged as an important area of research. Accordingly, the analyses evaluated not only participants' responses to these advertisements but also the dimensions of advertising value, involvement, creativity, and likability. The study consists of five stages. In the first stage, two fictitious brands with high and low levels of involvement were identified, and separate briefs were prepared for each. In the second stage, based on these briefs, one advertisement design for each brief was created both by artificial intelligence and by a designer. As a result of this process, four different experimental stimuli (advertisement designs) were obtained. In the third stage, these four advertisement designs were presented to experimental groups consisting of 110 participants at predetermined time intervals. In the fourth stage, following each presentation, participants were asked to complete a questionnaire prepared for the relevant advertisement design. Thus, each participant was involved in four different application processes. In the final stage, the data obtained from the questionnaires were analyzed using the SPSS software program. The findings indicate that advertisements created through artificial intelligence generated stronger effects, particularly for low-involvement products, in terms of purchase intention, emotional response, and advertising value. For high-involvement products, the differences between artificial intelligence-generated advertisements and designer-created advertisements were found to be more limited; however, designer-created advertisements stood out in the dimension of likability. These results demonstrate that AI-supported advertisements can serve as an effective strategic tool under certain conditions, although their effectiveness varies depending on the level of product involvement and the evaluation dimension. Accordingly, it was concluded that hybrid approaches combining artificial intelligence and human creativity may produce more effective outcomes.
Benzer Tezler
- Reklam tasarımında yapay zeka kullanımının göstergebilimsel analizi: TROY ödeme sistemi örneği
Semiotic analysis of artificial intelligence use in advertising design: The case of the TROY payment system
AHMET ÇEKİNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Halkla İlişkilerTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Reklamcılık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADEM YÜCEL
- Tüketici deneyimi kavramının uygulanışı ve algılanışı; Reklam ajansı, marka ve tüketici perspektifi
Application and perception of the concept of consumer experience; Advertising agency, brand and consumer perspective
ZİLAN OĞUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
ReklamcılıkSelçuk ÜniversitesiReklamcılık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AŞİNA GÜLERARSLAN ÖZDENGÜL
- Yapay zeka destekli nöropazarlama yöntemlerinin Türk şirketlerindeki uygulamaları
Implementation of artificial intelligence - Based neuromarketing techniques in Turkish enterprises
SONA ALASGAROVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Yönetim Bilişim SistemleriDokuz Eylül ÜniversitesiBilgi Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BERRİN ONARAN
- Reklam pazarlama
Başlık çevirisi yok
A.SELÇUK TUNA
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Reklamcılıkİstanbul ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET NİYAZİ ÖKTEM