Yapay zeka destekli nöropazarlama yöntemlerinin Türk şirketlerindeki uygulamaları
Implementation of artificial intelligence - Based neuromarketing techniques in Turkish enterprises
- Tez No: 964315
- Danışmanlar: PROF. DR. BERRİN ONARAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Yönetim Bilişim Sistemleri, Management Information Systems
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgi Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Elektronik Ticaret Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, yapay zekâ destekli nöropazarlama yöntemlerinin; özellikle EEG (elektroensefalografi), göz izleme (eye-tracking), yüz ifadesi analizi (facial coding) gibi biyometrik ölçüm tekniklerinin yapay zekâ algoritmalarıyla entegrasyonu; Türk şirketlerindeki uygulama biçimlerini incelemek ve bu yöntemlerin pazarlama stratejilerine olan etkilerini analiz etmektir. Araştırma kapsamında pazarlama stratejileri; müşteri segmentasyonu, hedef kitle belirleme, marka konumlandırma, kişiselleştirilmiş iletişim geliştirme, reklam etkinliği ölçümü ve tüketici içgörülerine dayalı ürün/hizmet geliştirme gibi temel alanlar çerçevesinde ele alınmaktadır. Böylece, yapay zekâ destekli nöropazarlama uygulamalarının, karar alma süreçlerine katkısı, müşteri deneyimi tasarımına etkisi ve stratejik pazarlama performansını nasıl dönüştürdüğü ortaya konulmaktadır. Dijital dönüşümle birlikte şirketler, tüketici davranışlarını nörofizyolojik veriler aracılığıyla analiz ederek daha derin içgörüler elde etme eğilimindedirler. Yapay zekâ ile entegre edilen nöropazarlama teknikleri, özellikle veri odaklı sektörlerde kişiselleştirilmiş müşteri deneyimi, karar destek sistemleri ve marka sadakati gibi alanlarda önemli avantajlar sunmaktadır. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş; e-ticaret, dijital pazarlama, omnichannel strateji alanlarından ve nöropazarlama, UX/CX danışmanlık alanlarından olmak üzere farklı sektörlerden 23 yöneticiyle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler sonucunda, yapay zekâ destekli nöropazarlama araçlarının sektörel farkındalık, uygulama pratikleri ve stratejik çıktılar üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, şirketlerin nöropazarlama araçlarını seçerken veri güvenliği, ölçüm doğruluğu ve uygulama kolaylığı gibi kriterlere öncelik verdiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca yapay zekâ destekli nöropazarlama uygulamalarının çalışan adaptasyon süreçlerini hızlandırdığı, operasyonel maliyetleri azalttığı ve pazarlama stratejilerine dair çeşitli kararların alınmasına katkı sunduğu belirlenmiştir. Örneğin, perakende sektöründe göz izleme ve yapay zekâ tabanlı duygu analiz yazılımlarının birlikte kullanılması sayesinde raf yerleşimlerinin ve mağaza içi promosyon stratejilerinin yeniden tasarlandığı, bu sayede satışların belirli ürün gruplarında %15'e varan artış gösterdiği gözlemlenmiştir. Benzer şekilde, bir telekom şirketinde EEG ve yüz ifadesi analizlerinin yapay zekâ ile yorumlanması sonucu reklam mesajlarının içeriği yeniden düzenlenmiş; bu da kampanya geri dönüş oranlarını kayda değer biçimde yükseltmiştir. Bu teknolojilerin müşteri deneyimini iyileştirme, kişiselleştirme ve tüketici tepkilerini gerçek zamanlı analiz etme açısından da güçlü bir potansiyele sahip olduğu gözlemlenmiştir. Bu araştırma, Türkiye'de yapay zekâ tabanlı nöropazarlama üzerine yapılmış sınırlı sayıdaki ampirik çalışmalara katkı sunmakta; girişimcilik, pazarlama stratejileri ve teknoloji entegrasyonu kesişiminde yeni bir bakış açısı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the implementation of artificial intelligence (AI)- driven neuromarketing techniques — especially the integration of biometric measurement techniques such as EEG (electroencephalography), eye-tracking, and facial coding with AI algorithms — in Turkish enterprises and to analyze the effects of these methods on marketing strategies. With digital transformation, companies tend to gain deeper insights by analyzing consumer behavior through neurophysiological data. Neuromarketing techniques integrated with AI offer significant advantages, particularly in data-driven sectors, in areas such as personalized customer experience, decision support systems, and brand loyalty. In this study, a qualitative method was adopted; as a result of semi-structured interviews conducted with 23 executives from different sectors, including e-commerce, digital marketing, omnichannel strategy, neuromarketing, and UX/CX consultancy fields, the impacts of AI-supported neuromarketing tools on sectoral awareness, implementation practices, and strategic outputs were evaluated. The findings reveal that companies prioritize criteria such as data security, measurement accuracy, and ease of implementation when selecting neuromarketing tools. In addition, it was determined that AI-supported neuromarketing applications accelerate employee adaptation processes, reduce operational costs, and contribute to various marketing-related decision-making processes. For example, in the retail sector, it was observed that through the combined use of eye-tracking and AI-based emotion analysis software, shelf placements and in-store promotion strategies were redesigned, thereby achieving up to a 15% increase in sales in certain product groups. Similarly, in a telecommunications company, advertising messages were restructured based on EEG and facial expression analyses interpreted by AI, which significantly increased campaign response rates. It was also observed that these technologies have strong potential in improving customer experience, personalization, and real-time analysis of consumer reactions. This study contributes to the limited number of empirical studies on AI-based neuromarketing conducted in Turkey and provides a new perspective at the intersection of entrepreneurship, marketing strategies, and technology integration.
Benzer Tezler
- Beş faktör kişilik kuramı bağlamında görsel sunumların satın alma kararlarına etkisi: Eye-tracking ve GSR tabanlı deneysel bir çalışma
The impact of visual presentations on purchasing decisions within the context of the five-factor model of personality: An experimental study based on eye-tracking and GSR
SEVİ KARATEPE
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiNöropazarlama Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜN ARDA KUŞ
- Emotion aware artificial intelligence for cognitive systems
Bilişsel sistemler için duygu farkındalıklı yapay zeka
DEĞER AYATA
Doktora
İngilizce
2019
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUSUF YASLAN
PROF. DR. MUSTAFA ERSEL KAMAŞAK
- Detection of human emotional parameters under different olfactory stimuli using EEG signals and deep learning
Farklı koku uyaranları altında EEG sinyalleri ve derin öğrenme kullanılarak insan duygusal parametrelerinin tespiti
ONUR AKDEMİR
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİzmir Ekonomi ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYDIN AKAN
- Buğdayda farklı melezleme teknikleri kullanarak tohum tutma oranının saptanılması
Başlık çevirisi yok
İSMAİL TÜZÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
ZiraatUludağ ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİS RUHİ EKİNGEN
- Sivas yöresinde akraba evliliği yapan ve yapmayan çiftlerde dermatoglifik benzerlikler
Similarities of dermataoglyphies among individval of married relatives and married couples not related to each other in Sivas region
Y. SELMA SÜNGÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
1984
Tıbbi BiyolojiCumhuriyet ÜniversitesiTıbbi Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İLHAN SEZGİN