Maliye politikasının doğrusal olmayan (asimetrik) etkileri:Türkiye üzerine uygulamalı bir analiz
Nonlinear (asymmetric) effects of fiscal policy: An applied analysis on Türkiye
- Tez No: 1016280
- Danışmanlar: PROF. DR. MURAT DEMİR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Maliye, Finance
- Anahtar Kelimeler: Doğrusal olmayan nedenselllik, Doğrusal olmayan zaman serileri, Keynesyen ekonomi, Türkiye, Nonlinear causality, Non-linear time series, Keynesian economy, Türkiye
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Harran Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Maliye Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye'de maliye politikasının özel tüketim üzerindeki etkilerini 1970-2024 dönemi için doğrusal olmayan ve asimetrik bir çerçevede incelemektedir. Geleneksel Keynesyen yaklaşımın doğrusal ve simetrik varsayımları, stagflasyon deneyimi ve sonrasında derinleşen bütçe açıkları ile kamu borçluluğu karşısında sorgulanmaya başlanmıştır. Çalışma, maliye politikası şoklarının etkilerinin araç türüne (harcama/vergi), şokun yönüne (pozitif/negatif) ve zaman ufkuna (kısa/uzun dönem) göre sistematik biçimde değişip değişmediğini test etmektedir. Kuramsal çerçeve, Keynesyen devrimden Yeni Klasik-Yeni Keynesyen senteze uzanan yazın taraması ile maliye politikasının Keynesyen olmayan etkileri, genişletici mali daralma hipotezi ve tüketim kuramlarına dayanmaktadır. Ampirik analiz üç aşamalıdır: (1) ADF ve kırılmalı ADF birim kök testleri, (2) kamu harcaması ve vergi geliri şoklarını pozitif/negatif bileşenlerine ayrıştıran Augmented NARDL (A-NARDL) yöntemi, (3) Hacker-Hatemi-J simetrik, Hatemi-J asimetrik ve Breitung-Candelon frekans alanı nedensellik testleri. Bulgulara göre uzun dönemde Keynesyen olmayan bir örüntü ortaya çıkmaktadır: pozitif kamu harcaması şokları beklendiği gibi tüketimi artırırken, negatif şoklar da uzun dönemde tüketimi artırmakta; bu durum, Türkiye'de beklenti/güven kanalının talep kanalının önüne geçtiğini göstermektedir. Vergi gelirlerinde ise hem pozitif hem negatif şoklar uzun dönemde tüketimi artırmaktadır. Kısa dönemde tablo farklılaşmakta; harcama artışları/azalışları Keynesyen yönde tüketimi artırıp azaltırken, vergi şoklarının her iki yönü de tüketimi kısa dönemde azaltmaktadır; bu da hanehalkının vergi değişikliklerini kalıcı gelir değişimi olarak görmediğine işaret etmektedir. Nedensellik analizinde harcama-tüketim ilişkisi çift yönlü, vergi-tüketim ilişkisi tek yönlüdür; frekans alanında harcama etkileri kısa dönemde geçici, uzun dönemde kalıcıdır. Sonuç olarak Türkiye'de maliye politikası, Keynesyen ve Keynesyen olmayan mekanizmaları birlikte barındırmakta; bu geçiş araç türü, şok yönü ve zaman ufkuna bağlı olarak sistematik şekilde gerçekleşmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the effects of fiscal policy on private consumption in Türkiye for the 1970-2024 period within a nonlinear and asymmetric framework. The linear and symmetric assumptions of the traditional Keynesian approach have come under scrutiny following the stagflation experience and the subsequent deepening of budget deficits and public indebtedness. The study tests whether the effects of fiscal policy shocks systematically vary according to instrument type (spending/tax), shock direction (positive/negative), and time horizon (short/long term). The theoretical framework draws on a literature review spanning from the Keynesian revolution to the New Classical-New Keynesian synthesis, along with the non-Keynesian effects of fiscal policy, the expansionary fiscal contraction hypothesis, and consumption theories. The empirical analysis consists of three stages: (1) ADF and break-point ADF unit root tests, (2) the Augmented NARDL (A-NARDL) method, which decomposes public spending and tax revenue shocks into positive/negative components, and (3) Hacker-Hatemi-J symmetric, Hatemi-J asymmetric, and Breitung-Candelon frequency-domain causality tests. The findings reveal a non-Keynesian pattern in the long run: while positive public spending shocks increase consumption as expected, negative shocks also increase consumption in the long run, indicating that the expectations/confidence channel outweighs the demand channel in Türkiye. For tax revenues, both positive and negative shocks increase consumption in the long run. The picture differs in the short run; spending increases/decreases raise and lower consumption in the Keynesian direction, while both directions of tax shocks reduce consumption in the short run, suggesting that households do not perceive tax changes as permanent income shifts. Causality analysis shows a bidirectional relationship between spending and consumption, and a unidirectional relationship from taxes to consumption; in the frequency domain, spending effects are transitory in the short run and permanent in the long run. In conclusion, fiscal policy in Türkiye incorporates both Keynesian and non-Keynesian mechanisms simultaneously, with the transition between them occurring systematically depending on instrument type, shock direction, and time horizon.
Benzer Tezler
- Otel işletmelerinde yiyecek ve içecek maliyet kontrolu
Başlık çevirisi yok
NÜKHET SALTOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
TurizmGazi ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELİM BEKÇİOĞLU
- Manisa yöresinde domateste anlaşmalı tarım ve karşılaşılan sorunlar
Başlık çevirisi yok
OSMAN MURAT KOÇTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN TALİM
- Otel işletmelerinde maliyetlerin karlılık açısından değerlendirilmesi ve uygulama örneği
Başlık çevirisi yok
ZEKERİYA SÜMERKAN