Antalya Kundu bölgesi beş yıldızlı otel mutfak çalışanlarının gıdalarda pestisit kalıntılarına yönelik bilgi, tutum,davranış ve farkındalık düzeylerinin incelenmesi
An investigation of the levels of knowledge, attitudes, behavior, and awareness regarding pesticide residues in food among kitchen staff at five-star hotels in the Kundu region of Antalya
- Tez No: 1015639
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BİRSEN BULUT SOLAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Gastronomi ve Mutfak Sanatları, Gastronomy and Culinary Arts
- Anahtar Kelimeler: Farkındalık, Gastronomi, Gıda Güvenliği, Mutfak Çalışanları, Pestisit Kalıntıları
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Pestisitler, modern tarımsal üretimde verimliliği artırmak ve ürün kayıplarını azaltmak amacıyla yaygın olarak kullanılan kimyasallar arasında yer almıştır. Bununla birlikte, yanlış ya da kontrolsüz kullanım sonucunda gıdalarda kalıntı bırakmaları, gıda güvenliği ve halk sağlığı açısından önemli bir risk unsuru olarak değerlendirilmiştir. Gıdaların tüketiciye sunulmadan önce işlendiği otel ve restoran mutfakları, pestisit kalıntılarının azaltılması ya da korunması bakımından kritik kontrol noktaları arasında kabul edilmiştir. Çalışmada mutfak çalışanlarının pestisitlere yönelik bilgi, tutum, davranış ve farkındalık düzeylerinin belirlenmesinin, gastronomi sektöründe gıda güvenliği kültürünün geliştirilmesine katkı sağlayacağı değerlendirilmiştir. Bu araştırmada, Antalya ili Aksu ilçesi Kundu Turizm Bölgesi'nde faaliyet gösteren beş yıldızlı otellerde görev yapan mutfak çalışanlarının gıdalarda pestisit kalıntılarına yönelik bilgi, tutum, davranış ve farkındalık düzeylerinin ortaya konulması ve bu boyutlar arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın ulaşılabilir evrenini söz konusu otellerde çalışan mutfak personeli oluşturmuştur. Kolayda örnekleme yöntemiyle belirlenen ve araştırmaya katılmayı kabul eden 301 kişiden veri toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak, 6 soruluk demografik bilgi formu ile“Pestisitlere Yönelik Bilgi, Tutum, Davranış ve Farkındalık Ölçeği”nden oluşan ve toplam 27 maddeden meydana gelen anket formu kullanılmıştır. Ölçeğin açıklayıcı faktör analizi sonucunda“bilgi”,“davranış”,“tutum”ve“farkındalık”olmak üzere dört boyutlu bir yapı elde edilmiş; toplam açıklanan varyans oranı %70.93 olarak belirlenmiştir. Ölçeğin genel Cronbach Alfa katsayısı 0.92 olarak hesaplanmış, alt boyutlara ait güvenirlik katsayılarının 0,76 ile 0,89 arasında değiştiği ve kabul edilebilir ile yüksek düzey arasında güvenirlik gösterdiği saptanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra bağımsız örneklem T-testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Pearson Korelasyon Analizi ve Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi kullanılmıştır. Araştırma bulgularında, katılımcıların pestisitlere ilişkin bilgi düzeylerinin orta ve yüksek düzeyde; tutum, davranış ve farkındalık düzeylerinin ise genel olarak yüksek olduğu belirlenmiştir. Demografik değişkenler (cinsiyet, yaş, medeni durum, çalışma yılı, gelir düzeyi ve unvan) açısından yapılan karşılaştırmalarda, pestisitlere yönelik bilgi, tutum, davranış ve farkındalık puanlarının anlamlı düzeyde farklılaşmadığı tespit edilmiştir (p>0.05). Korelasyon analizi sonucunda bilgi, tutum, davranış ve farkındalık boyutları arasında pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunduğu ortaya konulmuştur (p<0.05). Çoklu doğrusal regresyon analizi sonuçlarına göre, kurulan modelin istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (R²=0.545; F=118.67; p<0.05). Regresyon analizi sonucunda pestisit farkındalık düzeyini en güçlü biçimde açıklayan değişkenin pestisitlere ilişkin davranış olduğu (β=0.645; p<0.05), bilgi düzeyinin de farkındalığı anlamlı biçimde açıklayan bir diğer değişken olduğu saptanmıştır (p<0.05). Tutum değişkeninin ise farkındalık üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunmadığı görülmüştür (p>0.05). Genel olarak, farkındalık düzeyindeki değişimin yaklaşık %54.5'inin bilgi, tutum ve davranış boyutları ile açıklandığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, mutfak çalışanlarının pestisitlere yönelik farkındalıklarının geliştirilmesinde özellikle bilgi ve davranış boyutlarına odaklanan eğitim programlarının önemli olduğu değerlendirilmiştir. Bu kapsamda, otel işletmelerinde pestisit kalıntıları ve güvenli gıda uygulamalarına yönelik düzenli hizmet içi eğitimlerin planlanması, çalışanların doğru gıda işleme, yıkama, depolama ve hazırlama uygulamalarına ilişkin bilgi ve davranışlarının desteklenmesi önerilmektedir. Ayrıca yöneticilerin gıda güvenliği kültürünü güçlendirecek uygulamaları teşvik etmesi ve çalışanların güvenli gıda uygulamalarına aktif katılımını desteklemesi önem taşımaktadır. Bu doğrultuda, çalışmanın pestisit kalıntılarını gastronomi ve mutfak sanatları bağlamında ele alarak literatürdeki önemli bir boşluğu doldurduğu ve otel mutfaklarında gıda güvenliği kültürünün geliştirilmesine yönelik uygulamalara bilimsel temel sunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Pesticides are among the chemicals widely used in modern agricultural production to increase productivity and reduce crop losses. However, the residues they leave in food as a result of improper or uncontrolled use are considered a significant risk factor for food safety and public health. Hotel and restaurant kitchens, where food is prepared before being served to consumers, are recognized as critical control points for reducing or preventing pesticide residues. The study assessed that determining kitchen staff's knowledge, attitudes, behaviors, and awareness regarding pesticides would contribute to the development of a food safety culture in the gastronomy sector. The aim of this study was to determine the levels of knowledge, attitudes, behaviors, and awareness regarding pesticide residues in food among kitchen staff working at five-star hotels in the Kundu Tourism Region of Aksu District, Antalya Province, and to examine the relationships among these dimensions. The accessible population of the study consisted of kitchen staff working at these hotels. Data was collected from 301 individuals selected via convenience sampling who agreed to participate in the study. The data collection tool consisted of a 6-item demographic information form and a questionnaire comprising the“Scale of Knowledge, Attitudes, Behaviors, and Awareness Regarding Pesticides,”totaling 27 items. As a result of the exploratory factor analysis of the scale, a four-dimensional structure comprising“knowledge,”“behavior,”“attitude,”and“awareness”was obtained; the total explained variance was determined to be 70.93%. The overall Cronbach's Alpha coefficient for the scale was calculated as 0.92; it was determined that the reliability coefficients for the sub-dimensions ranged between 0.76 and 0.89, indicating reliability levels ranging from acceptable to high. In the analysis of the data, descriptive statistics were used alongside the independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson correlation analysis, and multiple linear regression analysis. The research findings indicate that participants' knowledge of pesticides was at moderate to high levels, while their attitudes, behaviors, and awareness were generally high. Comparisons based on demographic variables (gender, age, marital status, years of work, income level, and job title) revealed no statistically significant differences in scores for knowledge, attitudes, behaviors, and awareness regarding pesticides (p>0.05). Correlation analysis revealed positive and statistically significant relationships among the dimensions of knowledge, attitude, behavior, and awareness (p<0.05). According to the results of multiple linear regression analysis, the established model was found to be statistically significant (R²=0.545; F=118.67; p<0.05). The regression analysis revealed that the variable most strongly explaining the level of pesticide awareness was behavior related to pesticides (β=0.645; p<0.05), and that the level of knowledge was another variable that significantly explained awareness (p<0.05). It was observed that the attitude variable had no significant effect on awareness (p>0.05). Overall, it was determined that approximately 54.5% of the variation in the level of awareness is explained by the dimensions of knowledge, attitude, and behavior. Based on the findings, it was concluded that training programs focusing specifically on the knowledge and behavioral aspects are crucial for enhancing kitchen staff's awareness of pesticides. In this context, it is recommended that hotel establishments plan regular in-service training on pesticide residues and safe food practices to support staff in adopting proper food handling, washing, storage, and preparation practices. Additionally, it is important for managers to encourage practices that strengthen the food safety culture and to support employees' active participation in safe food practices. In this regard, it was concluded that the study fills a significant gap in the literature by addressing pesticide residues within the context of gastronomy and culinary arts, and provides a scientific foundation for practices aimed at developing a food safety culture in hotel kitchens.
Benzer Tezler
- Antakya tarihi ticaret merkezi mekansal yapı değişim ve gelişim sürecinin kent ticaret merkezi planlamasına etkinliği
The Effectiveness of spatial structural chance and development period of the historical trade center of Antakya in the urban trade planning
NEVİN TURGUT
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURCAN UYDAŞ
- Cam ve plastik seraların sonbahar domates üretimi yönünden karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
ERGUN DURAN
- Sonbahar sera yetiştiriciliğine uygun hıyar çeşit seçimi
Selecting a cucumber variety suitable for glasshouse production in Autumn
MESUT OKTAY
- Ferrokrom fabrikasında çalışan işçilerde stogenetik çalışmalar
Başlık çevirisi yok
AYNUR ACAR
Doktora
Türkçe
1985
Tıbbi BiyolojiAkdeniz ÜniversitesiTıbbi Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜVEN LÜLECİ