Okul yöneticilerinin eğitimde yapay zekâ kullanımına ilişkin görüşlerinin incelenmesi
Examination of school administrators' views on the use of artificial intelligence in education
- Tez No: 1015220
- Danışmanlar: PROF. DR. MURAT TAŞDAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kafkas Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın temel amacı, okul yöneticilerinin eğitimde yapay zekâ kullanımına ilişkin algılarını nicel veriler aracılığıyla belirlemek ve okul yöneticilerinin yapay zekâ kullanımına ilişkin deneyimlerini, yararlar ve zararlar boyutuna ilişkin görüşlerini nitel verilerle ortaya koymak, elde edilen nicel ve nitel bulguları bütüncül bir yaklaşımla yorumlamaktır. Bu kapsamda, yapay zekâ uygulamaları farkındalık, uygulama süreci, okullara sağladığı yararlar ile oluşabilecek riskler ve genel etkililik düzeyi açısından incelenmiştir. Karma araştırma yöntemi kullanılan araştırmanın nicel aşaması için ilişkisel tarama modeli, nitel aşaması için fenomenoloji(olgubilim) deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, 2025-2026 eğitim-öğretim yılında Kars'ta Millî Eğitim Bakanlığına bağlı il ve ilçe merkezinde bulunan anaokulu, ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapmakta olan okul yöneticileri (okul müdürü/müdür yardımcısı) oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel boyutunda çalışma evrenini 420 okul yöneticisi, örneklemini ise 201 okul yöneticisi oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel aşamasında ise çalışma grubu 15 okul yöneticisinden oluşturmaktadır. Nitel örneklem belirlenirken, ölçüt örnekleme ve kartopu örnekleme birlikte kullanılmıştır. Bu bağlamda okul yöneticileri; başlangıçta yapay zekâ uygulamalarına ilişkin bilgi düzeylerine göre, öz değerlendirme yapabilme becerilerine göre ve kullanım sıklıklarına göre seçilmiş olup daha sonrasında ise onlardan edilinilen bilgiler doğrultusunda yapay zekâ bilen diğer okul yöneticilerine ulaşılmıştır. Nicel aşamada veri toplama aracı olarak Demir ve Dülger (2023) tarafından geliştirilen“Okul Müdürleri ve Öğretmenlerin Eğitimde Yapay Zekâ Kullanımına İlişkin Görüş Ölçeği”kullanılmıştır. Veri analizlerinde T-Testi, ANOVA, Kruskal-Wallis testleri uygulanmıştır. Nitel aşamada ise veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen“Okul Yönetiminde Yapay Zekâ Araçlarının ii Kullanımına İlişkin Okul Yöneticisi Görüşme Formu”kullanılmıştır. Elde edilen veriler, içerik analizi yöntemi ile incelenmiştir. Analizler sonuçlarına göre okul yöneticilerinin yapay zekâ kapsam ve kullanımına yönelik algıları; cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılık gösterirken eğitim durumu, yaş, hizmet süresi, okul kademesi ve görev değişkenine göre anlamlı farklılık oluşturmamıştır. Okullarda kullanılmasının sağlayacağı yararlara ve ortaya çıkarabileceği risklere yönelik algıları ise cinsiyet, yaş, hizmet süresi, okul kademesi ve görev değişkenine göre anlamlı farklılık oluşturmazken; eğitim durumu değişkenine göre anlamlı farklılık göstermiştir. Araştırma sonucunda, okul yöneticilerinin yapay zekâ uygulamalarını etkin kullanabilmelerini desteklemek amacıyla bu konuda özel bir eğitim süreçlerinden geçirilmeleri, uygun materyallerin sağlanması ve altyapının güçlendirilmesi, uygulamalı eğitimlerin düzenlenmesi, öğretmenler ve öğrenciler de dahil olmak üzere tüm paydaşlara etik kurallar, gizlilik ve güvenlik hakkında kapsamlı içeriklerin, seminerlerin verilmesi, ödüllendirme ve sertifikasyon sistemlerinin uygulanması önerilmiştir. Bu araştırmanın, eğitim ortamlarında yapay zekâ uygulamalarını okul yöneticilerinin görüşleri doğrultusunda çok boyutlu ve kapsamlı bir şekilde ele alarak mevcut uygulamaların geliştirilmesine katkı sunması yönüyle alanyazına özgün bir katkı sağlaması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
The primary aim of this study is to determine school administrators' perceptions regarding the use of artificial intelligence in education through quantitative data, to reveal their experiences related to the use of artificial intelligence as well as their views on its benefits and potential harms through qualitative data, and to interpret the quantitative and qualitative findings through a holistic approach. Within this scope, artificial intelligence applications were examined in terms of awareness, implementation process, benefits provided to schools, possible risks, and overall effectiveness. In this study, which employed a mixed-methods research design, the quantitative phase was conducted using the relational survey model, while the qualitative phase utilized the phenomenology design. The sample of the study consisted of school administrators (principals/vice principals) working in preschools, primary schools, secondary schools, and high schools affiliated with the Ministry of National Education in the provincial and district centers of Kars during the 2025–2026 academic year. In the quantitative dimension of the study, the population consisted of 420 school administrators, while the sample included 201 school administrators. In the qualitative phase, the study group consisted of 15 school administrators. In determining the qualitative sample, criterion sampling and snowball sampling methods were used together. In this context, school administrators were initially selected according to their level of knowledge about artificial intelligence applications, their ability to conduct self-assessment, and their frequency of use; subsequently, based on the information obtained from them, other school administrators knowledgeable about artificial intelligence were reached. As the quantitative data collection tool, the“Scale of School Principals' and Teachers' iv Views on the Use of Artificial Intelligence in Education,”developed by Demir and Dülger (2023), was used. In the data analyses, T-test, ANOVA, and Kruskal–Wallis tests were applied. In the qualitative phase, the“School Administrator Interview Form Regarding the Use of Artificial Intelligence Tools in School Management,”developed by the researcher, was used as the data collection instrument. The obtained data were analyzed through content analysis. According to the results of the analyses, school administrators' perceptions regarding the scope and use of artificial intelligence differed significantly according to the gender variable, whereas no significant differences were found according to educational background, age, years of service, school level, or position variables. Perceptions regarding the benefits of using artificial intelligence in schools and the potential risks it may create did not differ significantly according to gender, age, years of service, school level, or position variables; however, they showed a significant difference according to the educational background variable. As a result of the study, it was recommended that, in order to support school administrators in effectively using artificial intelligence applications, they should undergo specialized training processes on this subject, appropriate materials should be provided, infrastructure should be strengthened, practical training programs should be organized, and comprehensive content and seminars on ethics, privacy, and security should be offered to all stakeholders, including teachers and students. In addition, the implementation of reward and certification systems was recommended. This study is expected to make an original contribution to the literature by addressing artificial intelligence applications in educational environments from a multidimensional and comprehensive perspective in line with the views of school administrators and by contributing to the improvement of existing practices.
Benzer Tezler
- Okul yöneticilerinin eğitimde yapay zekâ kullanımı hakkında görüşlerinin incelenmesi
Examination of school administrators' perspectives on the use of artificial intelligence in education
ŞEHİT AYHAN YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMilli Savunma ÜniversitesiAskeri Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SALİM AYDIN
- Okul yöneticilerinin eğitimde yapay zeka kullanımına ilişkin görüşlerinin incelenmesi
Opinions of school administrators on the use of artificial intelligence in education
ŞULE GİZEM ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimKarabük ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA POLAT
- Ortaokul yöneticilerinin eğitimde yapay zekâ kullanımına ilişkin görüşlerinin incelenmesi
An analysis of middle school administrators' views on the use of artificial intelligence in education
ŞİRİN POLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimGaziantep ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET SİNCAR
- Yurt dışından kesin dönüş yapan işçi çocukları ile Türkiye'de doğup büyümüş çocukların frustrasyona karşı geliştirdikleri agresyonun yönü ve türünün rosenzwerg pıcturefrustratron testi ile değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
NERMİN ÇELEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıUludağ ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SUNA TANELİ