From techno-nationalism to soft power: Saudi Arabia's ALLaM and AI statecraft in a multiplex world
Tekno-milliyetçilikten yumuşak güce: Suudi Arabistan'in ALLaM'i ve çok kutuplu bir dünyada yapay zekâ devlet stratejisi
- Tez No: 1014771
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET ALİ TUĞTAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Suudi Arabistan, Yapay zeka, Saudi Arabia, Artificial intelligence
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İstanbul Bilgi Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Programlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, çağdaş devlet yönetiminde yapay zekânın rolünü Suudi Arabistan'ın Arapça büyük dil modeli ALLaM üzerine bir vaka incelemesi aracılığıyla ele almaktadır. Çalışma, modelin Vision 2030 kapsamında geliştirilmesinin tekno-milliyetçilikle ilişkilendirilip ilişkilendirilemeyeceğini ve iç ve bölgesel düzeylerde bir yumuşak güç aracı olarak işlev görüp görmediğini sorgular. Arapça-öncelikli bir yapay zekâ sistemine odaklanarak dil ve kültürü uluslararası siyasette güç ve özne tartışmalarının merkezine yerleştirir. Analiz, Vision 2030'un ilanından sonraki dönemi kapsamakta ve ALLaM'ın kurumsal temellerine, tasarım tercihlerine ve yayılma yollarına odaklanmaktadır. Kavramsal olarak tez, etki ve nüfuzun yalnızca maddi kapasitelere değil, fikirler, kurumlar ve teknolojik altyapılar aracılığıyla da üretildiğini vurgulayan Acharya'nın çoğul (multiplex) dünya düzeni yaklaşımı içinde tekno-milliyetçilik ile yumuşak gücü ilişkilendirir. Nitel süreç izleme yöntemi kullanılarak politika belgeleri, kurumsal duyurular, platform materyalleri ve seçilmiş alıcı-tarafı kanıtlar incelenmiş; ALLaM'ın kamu sektörü kullanımı, platform ekosistemleri, geliştirici toplulukları ve cihaz düzeyi entegrasyonu aracılığıyla nasıl yayıldığı takip edilmiştir. Siyasal-ekonomik motivasyonlar kabul edilmekle birlikte, çekim ve meşrulaştırmanın zorlayıcı olmayan mekanizmalarını izole etmek amacıyla analizin dışında bırakılmıştır. Bulgular, ALLaM'ın Vision 2030'a gömülü bir tekno-milliyetçi proje olduğunu ve oluşum aşamasında bir yumuşak güç aracı olarak işlev gördüğünü göstermektedir. Hemen tercih değişimi üretmekten ziyade, Suudi Arabistan'ı Arap yapay zekâ ekosisteminde bir referans noktası konumuna getirerek uzun vadeli etkiye katkıda bulunmaktadır. Özneleşme biçimi olarak değerlendirilebileceğini ve Suudi Arabistan'ı Arap yapay zekâ ekosisteminde yükselen bir referans noktası hâline getirdiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines artificial intelligence as an instrument of contemporary statecraft through a case study of Saudi Arabia's Arabic large language model, ALLaM. It asks whether the model's development under Vision 2030 reflects techno-nationalism and whether it operates as a soft power tool at domestic and regional levels. By focusing on an Arabic-first AI system, the study places language and culture at the center of debates on power and agency in international politics. The analysis covers the period after the launch of Vision 2030 and concentrates on ALLaM's institutional foundations, design choices, and diffusion pathways. Conceptually, the thesis links techno-nationalism and soft power within Acharya's idea of a multiplex world order, where influence is exercised through ideas, institutions, and technological infrastructures rather than only material capabilities. Using qualitative process tracing, the study analyzes policy documents, institutional announcements, platform material, and selected recipient-side evidence to trace how ALLaM diffuses through public-sector use, platform ecosystems, developer communities, and device integration. Political-economic motives are acknowledged but set aside to isolate non-coercive mechanisms of attraction and legitimation. The findings suggest that ALLaM represents a techno-nationalist project embedded in Vision 2030 and functions as an emerging soft power instrument. Rather than producing immediate preference change, it contributes to long-term influence by positioning Saudi Arabia as a reference point within the Arab AI ecosystem.
Benzer Tezler
- Çimentonun sertleşmesi üzerinde kimyasal komponentlerin etkisi
Başlık çevirisi yok
NACİYE TÜRKEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Kimya MühendisliğiUludağ ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA CEBE
- Antakya tarihi ticaret merkezi mekansal yapı değişim ve gelişim sürecinin kent ticaret merkezi planlamasına etkinliği
The Effectiveness of spatial structural chance and development period of the historical trade center of Antakya in the urban trade planning
NEVİN TURGUT
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURCAN UYDAŞ
- Pik demiri ve karbon çeliğinin sulu çözeltiler içindeki korozyon hızının tayini
Determination of the rate of corrosion of the cast iran and carbon steel in the aqueous solutions
EMİNE NAZAN ÜNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Kimya MühendisliğiGazi ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAYRİ YALÇIN
- Sivas-Kangal yöresinde kırsal gelişme ve pazara açılma sürecindeki farklılaşmalar (bir örnek olay incelemesi)
Başlık çevirisi yok
FAHRİ ERCEM
Yüksek Lisans
Türkçe
1984
SosyolojiCumhuriyet ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. A. VAHAP SAĞ
- Çoklu amaçların çözümlemesinde amaç programlaması ile genelleştirilmiş ters yaklaşımı ve yem sanayiinde bir uygulama
Goal programming and generalieed inverse approaches in the multi-objective analysis and application in feed industry
HASAN BAL