Özel yetenekli öğrencilerin matematik dersinde kullandıkları problem çözme stratejilerinin belirlenmesi
Determination of problem solving strategies used by gifted students in mathematics course
- Tez No: 1013790
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAMZA KAYNAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Eğitim, Problem çözme, Özel eğitim, Özel yetenek, Özel yetenekliler eğitimi, Education, Problem solving, Special education, Special ability, Gifted education
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Yetenekliler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada öğrencilerin matematiksel problem çözme sürecinde hangi stratejilere başvurdukları, çözüm yollarını nasıl yapılandırdıkları ve kullandıkları stratejilere ilişkin açıklamalarını nasıl ifade ettikleri ele alınmıştır. Araştırmanın amacı, özel yetenekli ilkokul öğrencilerinin matematik dersinde karşılaştıkları problemlerde kullandıkları problem çözme stratejilerini belirlemek ve bu stratejilerin problem çözme sürecindeki işlevlerini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda öğrencilerin matematiksel problem çözme sürecinde hangi stratejilere başvurdukları, çözüm yollarını nasıl yapılandırdıkları ve kullandıkları stratejilere ilişkin açıklamalarını nasıl ifade ettikleri ele alınmıştır. Araştırmada öğrencilerin yalnızca ulaştıkları sonuçlar değil, problem çözme sürecinde izledikleri yollar, strateji tercihleri ve çözüm gerekçeleri de incelenmiştir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı doğrultusunda yürütülmüştür. Çalışma grubunu, 2025-2026 eğitim-öğretim yılında Konya ilindeki Bilim ve Sanat Merkezlerinde öğrenim gören 100 özel yetenekli dördüncü sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, öğrencilerin farklı problem durumlarında kullandıkları stratejileri ortaya koymak amacıyla hazırlanan ve on sorudan oluşan Problem Çözme Stratejileri Testi ve öğrencilerin problem çözme süreçlerine ilişkin yazılı açıklamaları aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler doküman incelemesi yoluyla ele alınmış ve betimsel analiz tekniği kullanılarak çözümlenmiştir. Analiz sürecinde öğrencilerin kullandıkları problem çözme stratejileri belirlenmiş, bu stratejilerin hangi problem durumlarında öne çıktığı ve öğrencilerin strateji kullanımına ilişkin açıklamaları incelenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular, özel yetenekli öğrencilerin matematiksel problem çözme sürecinde tek bir stratejiye bağlı kalmadıklarını, problem türüne göre farklı stratejilere yöneldiklerini göstermektedir. Öğrencilerin en yoğun biçimde muhakeme etme stratejisini kullandıkları; bunun yanında sistematik liste yapma, tahmin ve kontrol, şekil ve diyagram çizme, bağıntı bulma ve geriye doğru çalışma stratejilerine de başvurdukları belirlenmiştir. Tablo yapma stratejisinin ise daha sınırlı düzeyde kullanıldığı görülmüştür. Bu araştırmadan ortaya çıkan bulgular, öğrencilerin strateji seçimlerinin problemin yapısına, içerdiği ilişkilere ve çözüm için gerektirdiği düşünme biçimine göre farklılaştığını ortaya koymaktadır. Ayrıca bazı problem durumlarında öğrencilerin birden fazla stratejiyi birlikte kullandıkları belirlenmiştir. Öğrencilerin strateji kullanımına ilişkin yazılı açıklamaları incelendiğinde, kullanılan stratejilerin yalnızca sonuca ulaşma amacı taşımadığı; aynı zamanda problemi anlama, olası durumları düzenleme, verilenler arasındaki ilişkileri fark etme, çözüm sürecini kontrol etme ve çözüm yolunu gerekçelendirme gibi işlevler üstlendiği görülmüştür. Bu sonuç, özel yetenekli öğrencilerin problem çözme sürecinde strateji farkındalığı gösterebildiklerini ve kullandıkları stratejileri problem bağlamıyla ilişkilendirebildiklerini ortaya koymaktadır. Araştırma sonuçları genel olarak değerlendirildiğinde, özel yetenekli öğrencilerin matematiksel problem çözme süreçlerinde bilişsel esneklik, stratejik çeşitlilik ve metabilişsel farkındalık sergiledikleri sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda, özel yetenekli öğrencilerin problem çözme becerilerini destekleyecek, farklı stratejileri kullanmalarına olanak sağlayacak ve çözüm süreçlerini açıklamalarını teşvik edecek öğrenme ortamlarının oluşturulması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examined the strategies used by gifted primary school students in the mathematical problem-solving process, how they structured their solution paths, and how they expressed their explanations regarding the strategies they employed. The aim of the study was to identify the problem-solving strategies used by gifted primary school students in the problems they encountered in mathematics lessons and to examine the functions of these strategies in the problem-solving process. In line with this aim, the study focused not only on the results reached by the students, but also on the solution paths they followed, their strategy preferences, and the justifications they provided for their solutions.The study was conducted in accordance with a qualitative research approach. The study group consisted of 100 gifted fourth-grade students attending Science and Art Centers in Konya during the 2025–2026 academic year. The data were collected through the Problem-Solving Strategies Test, which consisted of ten questions designed to reveal the strategies used by students in different problem situations, and through students' written explanations regarding their problem-solving processes. The obtained data were analyzed through document analysis. During the analysis process, the problem-solving strategies used by the students were identified, the problem situations in which these strategies became prominent were determined, and students' explanations regarding their use of strategies were examined.The findings of the study indicate that gifted students did not rely on a single strategy in the mathematical problem-solving process; rather, they tended to use different strategies depending on the type of problem. It was determined that students most frequently used the reasoning strategy. In addition, they employed strategies such as making systematic lists, guess and check, drawing figures and diagrams, finding patterns or relationships, and working backwards. The strategy of making tables was found to be used at a more limited level.The findings obtained from this study reveal that students' strategy choices varied according to the structure of the problem, the relationships it involved, and the type of thinking required for its solution. Moreover, in some problem situations, students were found to use more than one strategy together. When students' written explanations regarding their strategy use were examined, it was observed that the strategies employed did not merely serve the purpose of reaching a result; they also functioned in understanding the problem, organizing possible cases, recognizing relationships among the given information, monitoring the solution process, and justifying the solution path.This result suggests that gifted students can demonstrate strategy awareness in the problem-solving process and relate the strategies they use to the context of the problem. Overall, the results of the study indicate that gifted students exhibit cognitive flexibility, strategic diversity, and metacognitive awareness in mathematical problem-solving processes. Accordingly, it is recommended that learning environments be designed to support gifted students' problem-solving skills, provide opportunities for them to use different strategies, and encourage them to explain their solution processes.
Benzer Tezler
- Özel eğitim sınıflarında çalışan sınıf öğretmenlerinin matematik öğretiminde kullanılan öğretim yöntemlerine ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi
N evaluation of classroom teachers' perspectives on teaching math to children with mental retardation, who work in special class in mainstream schools
SALİH YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Eğitim ve ÖğretimSelçuk ÜniversitesiÖzel Eğitim Bölümü
YRD. DOÇ. DR. HAKAN SARI
- Bilim ve sanat merkezlerindeki matematik eğitimi ile ilgili matematik öğretmenlerinin ve öğrencilerin görüşlerinin incelenmesi
Examining the opinions of mathematics teachers and students on mathematics education in science and art centers
KÜBRA KÖSE
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MatematikSivas Cumhuriyet ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HANDAN DEMİRCİOĞLU
- Meta ortamda oyunlaştırılmış matematik öğretiminin özel yetenekli öğrencilerin tutum, motivasyon ve doyumlarına etkisi
The Effect of gamified mathematics teaching in meta environment on the attitudes, motivation and satisfaction of gifted students
EMİNE NUR YÜCEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve Öğretimİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAVUZ YAMAN
- Ortaokul matematik dersi öğretim programının üstün yetenekli öğrencilerin eğitimleri açısından öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi
The evaluation of secondary school mathematics course curriculum according to teachers' and students' views in terms of gifted students' education
TUĞBA TÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEBAHAT YETİM
- BİLSEM'de görev yapan fen bilimleri ve matematik öğretmenlerinin STEM eğitim uygulamalarının araştırılması
Investigating science and maths teachers' STEM education practices at BİLSEM
NAZLI BARIŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimHacettepe Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEMİL AYDOĞDU