Yetişkin kadınlarda aleksitimik özelliklerin yeme bozukluğu ve besin tercihi ile ilişkisi
The relationship between alexithymic traits, eating disorders, and food preferences in adult women
- Tez No: 1012853
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ESMA ASİL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Aleksitimi, beden kütle kaygısı, yeme bozukluğu, Alexithymia, body mass anxiety, eating disorder
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yetişkin Kadınlarda Aleksitimik Özelliklerin Yeme Bozukluğu ve Besin Tercihi ile İlişkisi Bu çalışma kadınlarda aleksitiminin yeme bozukluğu, besin tercihi ve beden kütle kaygısı ile ilişkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma verileri hazırlanan anket formu aracılığıyla belirlenen örneklem sayısına ulaşana kadar kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak yüzyüze toplanmıştır. Anket formu sosyodemografik özellikler, sağlık ve beslenme durumu, antropometrik ölçümler (vücut ağırlığı, boy uzunluğu, bel çevresi), Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20), Beden Kütle Kaygısı Ölçeği (BKKÖ-20), Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği (EDE-Q-13)-Kısa Form ve Besin Tüketim Sıklığı olmak üzere 7 bölümden oluşmaktadır. Katılımcıların %39,1'inde aleksitimi tespit edilmiş olup aleksitiminin sosyodemografik özellikler ve sağlık durumu ile ilişkisinin olmadığı saptanmıştır (p>0,05). Aleksitimik bireylerin daha fazla öğün atladığı ve atlama nedeninin de gruplar arasında farklılaştığı görülmüştür (p<0,05). Bireyler Beden Kütle İndekslerine (BKİ) göre sınıflara ayrıldığında obez bireylerin aleksitimi toplam puanı ile duyguları tanıma güçlüğü alt boyut puanı ve dışa dönük bilişsel yapı alt boyut puanının daha fazla olduğu görülmüştür (p<0,05). Aynı zamanda bireyler bel çevresi/boy uzunluğu oranına göre sınıflara ayrıldığında dikkat grubunda yer alan bireylerin duyguları ifade etme güçlüğü alt boyut puanı ile dışa dönük bilişsel yapı alt boyut puanının diğer gruplardaki bireylerden daha fazla olduğu görülmüştür (p<0,05). Aleksitimi ve yeme bozukluğu ilişkisi için kullanılan EDEQ-13 ölçeğinden elde edilen veriler aleksitimiklerin kısıtlı yeme, beden şekli ve beden memnuniyetsizliği ile ilgili endişe, beden memnuniyetsizliği alt boyut puanları ve yeme bozukluğu ölçeği toplam puanının daha yüksek olduğunu göstermiştir (p<0,05). BKİ, bel çevresi ve bel çevresi/boy uzunluğu sınıfları arasında kısıtlı yeme, beden şekli ve vücut ağırlığı ile ilgili endişe, beden memnuniyetsizliği, tıkınırcasına yeme alt boyut puanı ve toplam EDEQ-13 puanı açısından anlamlı bir fark olduğu bulunmuştur (p<0,05). Buna karşın arınma davranışı açısından gruplar arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0,05). Aleksitimik bireyler daha fazla vücut ağırlık kaybı kaygısı ve şişmanlama kaygısı yaşamaktadır (p<0,05). Aleksitimikler daha az süt ve et ürünleri, yumurta, sebze, meyve tüketirken daha fazla ekmek ve tahıl ürünü, şeker ve tatlı tüketmektedir (p<0,05). Aleksitimiklerin daha fazla enerji, karbonhidrat (g), yağ (g), yağ (%), doymuş yağ asidi (%), çoklu doymamış yağ asidi (ÇDYA) (%), omega 6; daha az protein (g), protein (%), posa aldığı tespit edilmiştir (p<0,05). Aleksitimikler vitaminlerden riboflavin, niasin, folat, B6 ve E; minerallerden ise demir, çinko, magnezyum, kalsiyum, fosfor ve potasyumu daha az almaktadır (p<0,05). TAÖ-20 puanı enerji, karbonhidrat (g) ve yağ (%) ile pozitif yönlü zayıf ilişki; protein (g), tekli doymamış yağ asidi (TDYA) ve posa ile negatif yönlü zayıf ilişki; yağ (g), ÇDYA ve omega 6 ile pozitif yönlü orta düzey ilişki; protein yüzdesi ile ise negatif yönlü orta düzeyde anlamlı ilişki göstermektedir (p<0,05). EDEQ-13 puanı ile enerji, karbonhidrat (g), protein (g), yağ (g), doymuş yağ asidi, TDYA ve omega 3 arasında anlamlı negatif yönlü zayıf bir ilişki vardır. Buna karşın ÇDYA ve omega 6 ile pozitif yönlü zayıf anlamlı ilişki bulunmaktadır (p<0,05). BKKÖ-20 puanı ile karbonhidrat (g), protein (g), protein (%), doymuş yağ asidi, TDYA ve omega 3 arasında negatif yönlü; enerji, yağ (%), omega 6 arasında pozitif yönlü anlamlı zayıf bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). TAÖ-20 ile EDEQ-13 ve BKKÖ-20 arasında pozitif yönlü anlamlı zayıf bir ilişki olduğu saptanmıştır. EDEQ-13 ile BKKÖ-20 arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı güçlü bir ilişki olduğu saptanmıştır (p<0,05). Sonuç olarak aleksitimi her ne kadar içsel bir durum olsa da kişilerin beslenme alışkanlıklarında değişikliklere yol açarak antropometrik ölçümler, besin ögesi alımı, yeme bozukluğuna yönelme, vücut ağırlığı ile kaygı gibi durumlara yol açabilen önemli bir kavramdır. Fizyolojik ve psikolojik iyi oluş için aleksitimiye daha fazla önem verilmeli ve daha fazla çalışma yapılmalıdır.
Özet (Çeviri)
The Relationship Between Alexithymic Traits, Eating Disorders, and Food Preferences in Adult Women This study aimed to investigate the relationship between alexithymia and eating disorders, food preferences, and body mass anxiety in women. Data were collected face-to-face using convenience sampling until a predetermined sample size was reached via a questionnaire. The questionnaire consisted of seven sections: sociodemographic characteristics, health and nutritional status, anthropometric measurements (body weight, height, waist circumference), Toronto Alexithymia Scale (TAS-20), Body Mass Anxiety Scale (BMAS-20), Eating Disorder Rating Scale (EDI-Q-13)-Short Form, and Food Consumption Frequency. Alexithymia was detected in 39.1% of the participants, and no association was found between alexithymia and sociodemographic characteristics or health status (p>0.05). It was observed that alexithymic individuals skipped meals more frequently, and the reasons for skipping meals differed between the groups (p<0.05). When individuals were classified according to their Body Mass Index (BMI), obese individuals were found to have higher total alexithymia scores, higher scores on the difficulty in recognizing emotions subscale, and higher scores on the extraverted cognitive structure subscale (p<0.05). Similarly, when individuals were classified according to their waist circumference/height ratio, individuals in the attention group were found to have higher scores on the difficulty in expressing emotions subscale and the extraverted cognitive structure subscale compared to individuals in other groups (p<0.05). Data obtained from the EDEQ-13 scale, used to examine the relationship between alexithymia and eating disorders, showed that alexithymics had higher scores on the restricted eating, body shape and body dissatisfaction subscale, body dissatisfaction subscale, and total eating disorder scale score (p<0.05). A significant difference was found between BMI, waist circumference, and waist circumference/height classes in terms of restricted eating, body shape and weight concerns, body dissatisfaction, binge eating subscale scores, and total EDEQ-13 score (p<0.05). However, no significant difference was found between the groups in terms of cleansing behavior (p>0.05). Alexithymic individuals experience more anxiety about weight loss and weight gain (p<0.05). Alexithymics consume less dairy and meat products, eggs, vegetables, and fruits, while consuming more bread and cereal products, sugar, and sweets (p<0.05). It was determined that alexithymics consume more energy, carbohydrates (g), fat (g), fat (%), saturated fatty acids (%), polyunsaturated fatty acids (%), and omega-6; and less protein (g), protein (%), and fiber (p<0.05). Alexithymics consume less riboflavin, niacin, folate, B6, and E vitamins; and less iron, zinc, magnesium, calcium, phosphorus, and potassium minerals (p<0.05). The TAÖ-20 score showed a weak positive correlation with energy, carbohydrates (g), and fat (%); and a weak negative correlation with protein (g), monounsaturated fatty acids (TMFA), and fiber. The EDEQ-13 score showed a moderately positive correlation with fat (g), polyunsaturated fatty acids (PUFA), and omega-6; and a moderately negative correlation with protein percentage (p<0.05). The BKKÖ-20 score showed a weakly significant negative correlation with carbohydrates (g), protein (g), protein (%), saturated fatty acids, TFA, and omega-3; and a weakly significant positive correlation with energy, fat (%), and omega-6 (p<0.05). A weakly significant positive correlation was found between the TAO-20 score and both the EDEQ-13 and BKKÖ-20 scores. A statistically significant strong positive correlation was found between the EDEQ-13 and BKKÖ-20 scores (p<0.05). In conclusion, although alexithymia is an internal condition, it is an important concept that can lead to changes in individuals' eating habits, resulting in anthropometric measurements, nutrient intake, a predisposition to eating disorders, body weight, and anxiety. More attention and research should be given to alexithymia for its physiological and psychological well-being.
Benzer Tezler
- Sivas yöresinde metopism oranının araştırılması
Incidence of the metopism in Sivas regio
ERDEM GÜMÜŞBURUN
Yüksek Lisans
Türkçe
1984
MorfolojiCumhuriyet ÜniversitesiMorfoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ORHAN CEYHAN
- Sivas yöresinde os trigonum oranının radyolojik olarak araştırılması
An Investigation about the incidence of os trigonumin Sivas
MEHMET ÇİMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Radyoloji ve Nükleer TıpCumhuriyet ÜniversitesiMorfoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ORHAN CEYHAN
- Biogas production from agricultural wastes-semi-continuous digestion of wheat straw
Başlık çevirisi yok
AYŞE TOSUN
- Türkiye'nin ölümlülük yaş yapısına model yaşam tablolarından en uygun kalıbın seçimi
Başlık çevirisi yok
MERYEM DEMİRCİ
- Determination of minor and trace elements in human diet by atomic absorption spectrascopy
Başlık çevirisi yok
ŞAFAK MUMCU
