Viyolonsel eğitiminde ikili görev performansına yönelik bilişsel, fiziksel ve psikolojik fonksiyonlar ile deşifre becerisi arasındaki ilişki
The relationship between sight-reading skills and the cognitive, physical, and psychological functions associated with dual-task performance in cello education
- Tez No: 1010684
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞEBNEM YILDIRIM ORHAN, PROF. DR. MERAL BOŞNAK GÜÇLÜ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Müzik, Music
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Müzik Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, mesleki müzik eğitimi alan viyolonsel öğrencilerinin deşifre becerisinin ikili görev performansı ile bilişsel, fiziksel ve psikolojik unsurlar arasındaki ilişkinin incelenip değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla yapılan araştırma, viyolonsel eğitimini destekleyici bir unsur olan deşifre becerisi performansının hangi değişkenlerle ilişkili olduğunun saptanması bakımından önemli görülmektedir. Araştırmada deşifre becerisi, yalnızca fiziksel bir nota okuma eylemi olarak değil, aynı zamanda bilişsel, fiziksel ve psikolojik süreçlerin birlikte yürütüldüğü bir yapı olarak ele alınmakta, bu eşgüdümlü yapı ise çalışmanın temelini oluşturmaktadır. Araştırmada, katılımcıların deşifre becerisi sabah ve akşam oturumlarında yapılan testler ile ölçülmüştür. Sabah ve akşam oturumlarında beş farklı seviyeden toplam 10 deşifre materyali katılımcılar tarafından çalınmış ve puanlanmıştır. Elde edilen bu veriler süreç içerisinde değerlendirilirken aynı zamanda demografik özellikler, bilişsel ve fiziksel süreçlerinin verimliliğini yansıtan ikili görev performansı, temel bilişsel durum, fiziksel aktiflik hali, sirkadyan tercihler ve psikolojik unsurlar gibi farklı değişkenlerle karşılaştırılmıştır. Bu değişkenlerin karşılaştırılabilmesi amacıyla araştırmada nicel yöntemler kapsamında yer alan ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu içleme ve dışlama ölçütlerine göre amaçsal örneklem tekniklerinden uygun durum örnekleme tekniğiyle oluşturulmuştur. Bu doğrultuda, 2024-2025 eğitim ve öğretim yılında üniversitelerin müzik eğitimi ana bilim dalı ve bilim dallarında lisans veya lisansüstü eğitim gören, ana çalgısı viyolonsel olan, örnekleme koşullarına uygun 30 katılımcının verileri Windows tabanlı SPSS 27 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda verilerin normallik varsayımlarını her değişkende karşılamadığı görülmüş, bu sebeple analizlerde non-parametrik testlerin kullanılmasına karar verilmiştir. İki grup arasındaki ilişkilerin tespiti için Mann-Whitney U testi, iki ve daha fazla gruplar arasındaki ilişkilerin tespiti için ise Kruskal-Wallis H testleri tercih edilmiştir. Kruskal-Wallis H testi ile yapılan ikili karşılaştırmalarda Tip I hata olasılığını yönetebilmek adına Bonferroni düzeltmeli Mann-Whitney U testi uygulanmıştır. Elde edilen istatistiksel bulgular yorumlanırken hem anlamlılık düzeyleri hem de etki büyüklükleri göz önünde bulundurulmuştur. Araştırmada veriler testlerin niteliği ve uygulanma sayısına göre dört farklı zaman diliminde toplanmıştır. Buna göre performansa dayalı olmayan veriler günün herhangi bir zaman diliminde toplanmıştır. Yalnızca bir kez uygulanan genel bilişsel sağlamlık ölçümü ara bir vakti temsil eden öğle saatlerinde, birden çok kez uygulanan performans testleri ise sabah ve akşam oturumları olmak üzere iki ayrı zaman diliminde uygulanmıştır. Her katılımcı verilerinin tümü bir haftalık süreç içerisinde toplanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, deşifre başarısının eğitim süresiyle doğrusal bir artışa sahip olmadığı ve öğrenme platosu evresine girdiği görülmüştür. Müzikal sembolleri hızlı tanıma ve işleme kapasitesini ölçen İkili Görev Performansı Testi ile deşifre başarısı arasında anlamlı bir ilişki saptanmış, katılımcıların notaları görsel olarak tanıma hızı ve doğruluğu arttıkça deşifre performanslarındaki başarı düzeylerinin de yükseldiği tespit edilmiştir. Sirkadyan ritimde sabahçıl kronotipe sahip katılımcıların sabah yapılan Deşifre Performans Testlerinde daha başarılı olduğu, buna karşılık akşamcıl kronotipe sahip katılımcıların akşam yapılan testlerde başarı düzeylerinin düştüğü, okul rutini ve buna bağlı uyku borcu faktörleri gibi etkenlerin bu sonuçlarla ilgili olabileceği tartışılmıştır. Hafif düzeyde anksiyeteye sahip katılımcıların daha iyi deşifre performansı sergilediği, buna karşılık az miktarda da olsa depresif bulgular gösteren katılımcıların deşifre performansının olumsuz yönde etkilendiği görülmüştür. Öte yandan, katılımcıların bilişsel sağlamlık durumları ve öz bildirime bağlı fiziksel aktivite düzeyleri ile deşifre performansları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Sonuç olarak viyolonsel eğitiminde deşifre performansının, eşzamanlı bilişsel ve fiziksel görevlerdeki verimlilik, sirkadyan ritme bağlı biyolojik saat uyumu ve çeşitli psikolojik unsurlar gibi birçok farklı değişkenlere bağlı çok katmanlı bir süreç olduğu anlaşılmaktadır. Elde edilen bu sonuçlar doğrultusunda, çalgı eğitimindeki geleneksel yaklaşımlara yeni bir bakış açısı kazandırmak amacıyla öğrencilere, eğitmenlere ve kurumlara yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study examined and evaluated the relationship between the sight-reading skills of cello students in professional music education and their dual-task performance, as well as the cognitive, physical, and psychological factors involved. The research conducted for this purpose is considered important for determining the variables associated with sight-reading performance, a supportive element in cello education. In this study, sight-reading ability is approached not merely as a physical act of reading notes but as a structure in which cognitive, physical, and psychological processes are carried out simultaneously, and this coordinated structure serves as the foundation of the study. In the study, participants' sight-reading skills were measured using tests administered during morning and evening sessions. During these sessions, participants played 10 sight-reading pieces from five different levels and were scored by the researcher. During data evaluation, they were compared with variables including demographic characteristics, dual-task performance reflecting the efficiency of cognitive and physical processes, baseline cognitive state, physical activity level, circadian preferences, and psychological factors. To compare these variables, a correlational research design, within the scope of quantitative methods, was used in this study. The research study group was formed using the convenience sampling technique, a purposive sampling method, based on inclusion and exclusion criteria. Accordingly, the data of 30 participants who met the sampling conditions, whose main instrument is the cello, and who are receiving undergraduate or graduate education in the music education departments of universities during the 2024-2025 academic year, were analysed using the Windows-based SPSS 27 software package. As a result of the evaluations, it was observed that the data did not meet the assumptions of normality for all variables; therefore, non-parametric tests were used in the analyses. The Mann-Whitney U test was preferred for comparing two groups, while the Kruskal-Wallis H test was preferred for comparing three or more groups. To control for Type I error in pairwise comparisons following the Kruskal-Wallis H test, a Bonferroni-corrected Mann-Whitney U test was used. When interpreting the statistical findings, both significance levels and effect sizes were considered. In the study, data were collected across four time periods, depending on the nature of the tests and the number of administrations. Accordingly, non-performance-based data were collected at any time of day. The general cognitive resilience measure, administered only once, was conducted during the midday hours, representing an intermediate time period, while the performance tests, administered multiple times, were conducted in two separate time periods: morning and evening. All data for each participant were collected within one week. According to the findings, sight-reading success did not increase linearly with training duration and had reached a learning plateau. A significant relationship was found between sight-reading success and the Dual Task Performance Test, which measures the ability to quickly recognise and process musical symbols. As participants' speed and accuracy in visually recognising notes increased, their sight-reading performance also improved. Participants with a morning chronotype performed better on the Sight-Reading Performance Tests conducted in the morning. In contrast, participants with an evening chronotype showed lower success on tests conducted in the evening, and factors such as the school routine and associated sleep debt may be related to these results. It was observed that participants with mild anxiety demonstrated better sight-reading performance, whereas those exhibiting even minimal depressive symptoms showed a negative impact on their sight-reading performance. On the other hand, no significant relationships were found between participants' cognitive resilience, self-reported physical activity levels, and their sight-reading performance. In conclusion, it is understood that sight-reading performance in cello education is a multi-layered process dependent on numerous variables, including efficiency in simultaneous cognitive and physical tasks, synchronisation with the circadian rhythm, and various psychological factors. Based on these findings, various recommendations have been made for students, instructors, and institutions to offer a new perspective on traditional approaches to music education.
Benzer Tezler
- Viyolonsel eğitiminde yay problemleri olan lise öğrencilerine önerilecek çalışmalar
Activities recommended for the high school students with bow problems in violencello education
EROL ERGENEKON
- Viyolonsel eğitiminde karşılaşılan güçlükler
Problems encourtered during cello education
BURCU MÜNİROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiMüzik Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. RIDVAN SÜER
- Türkiye'de Üniversitelerin Eğitim Fakülteleri Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümleri Müzik Öğretmenliği Anabilim Dallarındaki viyolonsel eğitiminde Türk Müziği ürünlerinin kullanım durumlarının incelenmesi
Research of the place significance and usage patterns of Turkish Music in Cello Studies at Musical Teaching departments of Education Facuties
EMİN ERDEM KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. ŞEYDA ÇİLDEN
- Viyolonsel eğitiminde gam metodolojisi geliştirme
Scale methodology development in cello education
RUKEN ÖZTOPALAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Güzel SanatlarDokuz Eylül ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. ÜMİT İŞGÖRÜR
- Viyolonsel eğitiminde kullanılan d.popper op.73 no'lu metodun incelenmesi
The examining of d.popper op.73 method used in cello education
BAHAR AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
MüzikDokuz Eylül ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. ÜMİT İŞGÖRÜR