Arap dilinde Allah'ın isim ve sıfatlarının semantik analizi
A semanti̇c analysi̇s of the names and attri̇butes of Allah i̇n the Arabi̇c language
- Tez No: 1010241
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET GÜNAYDIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2019
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Arap dili gramer geleneğinin kurucu metni sayılan eserler, klasik ve modern lügatler, belâgat ve İslam düşünce geleneğinin temel eserleri esas alınarak; uluhiyet makamının has adı olan Allah kavramı ile el-Esmâü'l-Hüsnâ sistemini oluşturan ilâhî sıfatların morfo-semantik (biçim-anlam bilimsel) analizi yapılmıştır. Tezin birinci bölümünde, Allah isminin iştikakı, kökeni ve lafız-mâna ilişkisi dil bilimsel boyutlarıyla ele alınmış; bu eksende şekillenen zât-sıfat, isim-müsemmâ ve ayniyyet-gayriyyet gibi teolojik/linguistik tartışmalar kelâm ekollerinin yaklaşımları üzerinden tahlil edilmiştir. Ayrıca Türk din dilinde uluhiyetin ifadesi bağlamında Tanrı kavramının semantik değeri ve meşruiyeti sosyo-linguistik açıdan incelenmiştir. İkinci ve üçüncü bölümlerde ise, el-Esmâü'l-Hüsnâ sisteminde yer alan ilâhî sıfatlar yapısal (morfolojik) kalıplarına göre kategorize edilmiş; Toshihiko Izutsu'nun semantik alan teorisi ile Abdülkāhir el-Cürcânî'nin nazım teorisi rehberliğinde ism-i fâil, mübâlağalı ism-i fâil, sıfat-ı müşebbehe ve masdar formu gibi vezinlerin ilâhî aşkınlığı, sübût, istimrâr ve mübalağa karakterini ifade etmedeki anlamsal delâletleri tetkik edilmiştir.
Özet (Çeviri)
In this study, a morpho-semantic analysis of the concept of Allah—the proper name of the deity—and the divine attributes constituting al-Asma al-Husna (the Beautiful Names of Allah) was conducted, based on the foundational texts of the Arabic grammatical tradition, classical and modern lexicons, and fundamental works of rhetoric and Islamic thought. In the first chapter, the derivation, origin, and word-meaning relationship of the name Allah are discussed within a linguistic framework; in this context, theological and linguistic debates such as essence-attribute (dhat-sifat), name-named (ism-musamma), and identity-alterity (ayniyyat-gayriyyat) are analyzed through the perspectives of various theological schools (kalam). Furthermore, the semantic value and legitimacy of the concept of Tanrı (God) within the context of expressing divinity in the Turkish religious language are examined from a socio-linguistic perspective. In the second and third chapters, the divine attributes within the system of al-Asma al-Husna are categorized according to their structural (morphological) patterns. Guided by Toshihiko Izutsu's semantic field theory and Abd al-Qahir al-Jurjani's theory of construction (nazm), the semantic denotations of various morphological patterns—such as the active participle (ism al-fa'il), intensive active participle (mubalagha), assimilative adjective (sifat al-mushabbaha), and infinitive form (masdar)—are investigated in terms of their capacity to express divine transcendence, permanence (subut), continuity (istimrar), and intensification.
Benzer Tezler
- Arap Ortadoğusu ve Libya Türkiye'nin ekonomik çıkarları açısından bir değerlendirme
Başlık çevirisi yok
MEHMET TOMANBAY
- Tahtalı dağ (Antalya) ve dolayının jeolojisi
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA ŞENEL
Doktora
Türkçe
1986
Jeoloji Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiJeoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AKARTUNA