Onlıne ve yüz yüze terapinin erken dönem uyum bozucu şemalar, kişilik özellikleri, etkileşim kaygıları ve terapötik ittifaklarının danışan bağlamında incelenmesi
A comparative study of online and face-to-face therapy in terms of early maladaptive schemas, personality traits, interaction anxiety, and therapeutic alliance
- Tez No: 1010242
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SAİT KAHRAMAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, online ve yüz yüze terapi alan bireylerin erken dönem uyum bozucu şemaları, kişilik özellikleri, etkileşim kaygısı ve terapötik ittifak düzeyleri danışan bağlamında incelenmiştir. Çalışma, kolayda örnekleme yöntemiyle ulaşılan 550 katılımcı ile yürütülmüştür. Veri toplama sürecinde sosyodemografik bilgi formu, Young Şema Ölçeği, Uluslararası Kişilik Envanteri, Etkileşim Kaygısı Ölçeği (EKÖ) ve Terapötik İttifak Ölçeği (TİÖ) kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 22.00 paket programı ile analiz edilmiş; analizlerde betimleyici istatistikler, bağımsız örneklemler için t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, erken dönem uyum bozucu şemaların terapötik ittifak üzerinde anlamlı ve güçlü bir yordayıcı etkisinin bulunduğunu göstermiştir. Ayrıca kişilik özellikleri incelendiğinde, dışadönüklük, düşmanlık ve deneyime açıklık boyutlarının etkileşim kaygısı üzerinde anlamlı etkilerinin olduğu belirlenmiştir. Bulgulara göre dışadönüklük ve deneyime açıklık arttıkça etkileşim kaygısı azalmakta, düşmanlık eğilimi arttıkça ise etkileşim kaygısı yükselmektedir. Bunun yanı sıra terapötik ittifak ile yaş değişkeni arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Çalışmada, etkileşim kaygısının terapötik süreç üzerinde önemli bir rol oynadığı; yüksek etkileşim kaygısına sahip bireylerin terapötik ilişki kurma ve sürdürme süreçlerinde daha fazla zorlanabildiği görülmüştür. Kişilik özelliklerinin ise hem terapötik ittifak hem de etkileşim kaygısı üzerinde belirleyici olduğu ve danışanların terapi sürecine katılım biçimini etkilediği anlaşılmıştır.Online ve yüz yüze terapi karşılaştırması açısından elde edilen bulgular, her iki terapi biçiminin de danışanlar açısından işlevsel olabileceğini göstermektedir. Online terapinin özellikle erişilebilirlik ve danışanın kendini daha rahat ifade edebilmesi açısından avantaj sağladığı; yüz yüze terapinin ise duygusal bağ kurma, sözel olmayan ipuçlarının kullanımı ve terapötik ilişkinin derinleşmesi açısından daha güçlü bir etkileşim ortamı sunduğu değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda terapi türünün, danışanın şema örüntüleri, kişilik özellikleri ve etkileşim kaygısı düzeyi dikkate alınarak belirlenmesinin daha etkili olacağı sonucuna ulaşılmıştır. Genel olarak bulgular, psikoterapi sürecinin yalnızca uygulama biçimine değil, danışanın bireysel özelliklerine bağlı olarak şekillendiğini göstermekte; online ve yüz yüze terapinin danışan ihtiyaçlarına göre esnek biçimde kullanılabilecek tamamlayıcı yaklaşımlar olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
In this study, early maladaptive schemas, personality traits, interaction anxiety, and therapeutic alliance levels of individuals receiving online and face-to-face therapy were examined within the client context. The study was conducted with 550 participants reached through convenience sampling. Data were collected using a sociodemographic information form, the Young Schema Questionnaire, the International Personality Inventory, the Interaction Anxiety Scale (IAS), and the Therapeutic Alliance Scale (TAS). The obtained data were analyzed using the SPSS 22.00 package program; descriptive statistics, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), correlation, and multiple linear regression techniques were employed in the analyses. The findings revealed that early maladaptive schemas have a significant and strong predictive effect on the therapeutic alliance. Additionally, personality traits such as extraversion, hostility, and openness to experience were found to have significant effects on interaction anxiety. Accordingly, as extraversion and openness to experience increase, interaction anxiety decreases, whereas higher levels of hostility are associated with increased interaction anxiety. Furthermore, a positive and significant relationship was found between therapeutic alliance and age.The study also indicated that interaction anxiety plays an important role in the therapeutic process; individuals with higher levels of interaction anxiety tend to experience more difficulties in establishing and maintaining a therapeutic relationship. Personality traits were found to be influential on both therapeutic alliance and interaction anxiety, affecting clients' engagement in the therapy process. In terms of the comparison between online and face-to-face therapy, the findings suggest that both modalities can be functional for clients. Online therapy provides advantages in terms of accessibility and allowing clients to express themselves more comfortably, whereas face-to-face therapy offers a stronger interaction context in terms of emotional bonding, use of nonverbal cues, and deepening of the therapeutic relationship. Accordingly, it was concluded that the choice of therapy modality should be determined by considering the client's schema patterns, personality traits, and level of interaction anxiety. Overall, the findings indicate that the psychotherapy process is shaped not only by the modality of delivery but also by individual characteristics of the client, and that online and face-to-face therapy can be used as complementary approaches depending on client needs.
Benzer Tezler
- Travma odaklı PCIT modülünün depremden etkilenen 5-7 yaş arası çocuklarda etkiliğinin incelenmesi
Examining the effectiveness of the trauma-focused PCIT module on children aged 5-7 affected by the earthquake
BURCU BÜLBÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiAtatürk ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL SEÇER
- Travma odaklı PCIT'nin depremden etkilenen 3-5 yaş arası travmatize çocuklar üzerinde etkisinin incelenmesi
Evaluation of the effect of trauma-focused PCIT on traumatized children aged 3-5 affected by the earthquake
BEYZANUR TOSUNOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL SEÇER
- Lohusalık dönemi ve 1. basamakta lohusa izleminin yeri
Puerperal period and the place of puerperium monitoring in primary care
SÜMEYYE AKATAY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLRU PEMRA ÜNALAN
- Realisms and working women in the novels of Gaskell and Brontë
Gaskell ve Brontë'nin romanlarında gerçekçilik ve çalışan kadınlar
RANA KAHVECİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
İngiliz Dili ve EdebiyatıOrta Doğu Teknik Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MARGARET J. M. SÖNMEZ
- Lisansüstü eğitimde okul terkinin toplumsal cinsiyet bağlamında incelenmesi: Ege Üniversitesi örneği
Examination of school dropout in graduate education in the context of gender: Ege University example
TUĞBA KARADENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimEge ÜniversitesiKadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. GÜLGÜN MEŞE