Mardin Boncuklu Tarla Neolitik Dönem iskelet popülasyonunda ağız ve diş sağlığı
Oral and dental health in the Neolithic skeletal population from Boncuklu Tarla, Mardin
- Tez No: 1009925
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMAİL ÖZER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Antropoloji, Arkeoloji, Anthropology, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Antropoloji, Neolitik Dönem, Paleoantropoloji, Anthropology, Neolithic Period, Paleoanthropology
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Antropoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Arkeolojik kazılardan çıkarılan iskelet popülasyonları paleodemografik veriler ışığında, ağız ve diş sağlığının detaylı analizi için değerli bir kaynaktır. Bu tür analizler, eski toplumların genel sağlık durumu, beslenme alışkanlıkları, besin hazırlama yöntemleri, kültürleri ve geçim örüntüleri hakkında önemli bilgiler sağlamaktadır. Bu çalışmada, Mardin ili Dargeçit ilçesinde yer alan Boncuklu Tarla'da yaşamış olan Neolitik dönem popülasyonunun diş ve çene patolojileri incelenmiş ve bu analizler aracılığıyla toplumun genel ağız ve diş sağlığı, beslenme biçimi ve yaşam tarzı hakkında derinlemesine bilgiler elde edilmeye çalışılmıştır. Boncuklu Tarla'da, neolitik döneme ait iskeletlerin paleoantropolojik incelemesi yapılmış ve bu kapsamda 1 fetus, 8 bebek, 47 çocuk, 80 erişkin ve 22'si cinsiyeti belirsiz erişkin olmak üzere toplam 158 birey tespit edilmiştir. Çalışmaya 23 birey (1 fetus ve 22 cinsiyeti belirsiz) dahil edilmemiş olup, geriye kalan 135 birey üzerinde analizler yapılmıştır. Toplam 1506 diş incelenmiş olup, bu dişlerden 1275'i analize dahil edilmiş, 77 cinsiyeti belirsiz erişkin bireylere ait dişler ve 154 tanesi herhangi bir bireye ait olmayan dişler analiz dışı bırakılmıştır. Çalışma kapsamında, diş aşınması, diş çürüğü, hipoplazi, diş taşı, periapikal lezyonlar (apse), periodontal hastalıklar (alveol kaybı) ve antemortem diş kaybı (ölüm öncesi diş kaybı) oranları belirlenmiş ve elde edilen sonuçlar, Eski Anadolu Topluluklarının ortalamalarıyla karşılaştırılmıştır. Dental analiz sonuçlarına göre; diş aşınma ortalaması x̄: 3,27, diş çürüğü oranı % 1,6, hipoplazi oranı % 14,9, diş taşı oranı % 34,68, periapikal lezyonlar (apse) % 2,63, periodontal hastalıklar (alveol kaybı) % 40,98, antemortem diş kaybı (ölüm öncesi diş kaybı) oranı % 2,63 olarak belirlenmiştir. Bu veriler, Boncuklu Tarla popülasyonunun ağız ve diş sağlığıyla ilgili detaylı bilgiler sunmaktadır. Çalışma sonucu olarak, Boncuklu Tarla popülasyonu tahıl tüketiminin erken evrelerini göstermiş ve tarım toplumuna geçişi yansıtmıştır. Beslenmede öncelikle lifli gıdaların tercih edilmesi, avcılık ve toplayıcılık faaliyetlerinin devam ettiğini göstermek açısından önem taşımaktadır. Genel olarak gözlemlenen diş aşınmaları, besin hazırlama tekniklerinde tam öğütülmemiş ürünlerin tüketildiğini göstermiştir. Diş çürüğü oranının düşük olması, rafine şekerlerin henüz diyetin bir parçası olmamasını ve diş çürümesinde hemen belirgin bir artış olmamış olduğunu göstermesi açısından önemlidir. Özellikle çocukluk, genç erişkinlik ve orta erişkinlik dönemlerinde yüksek hipoplazi oranları, bu dönemlerde beslenme eksiklikleri ve sağlık sorunlarına işaret etmiştir. Diş aşınma oranları, popülasyonda gözlenen çene ve diş hastalıklarının ana faktörü olarak ortaya çıkmıştır.
Özet (Çeviri)
Skeletal populations from archaeological excavations provide valuable sources for a detailed analysis of oral and dental health based on paleodemographic data derived. Such analyses offer crucial insights into the overall health status, dietary habits, food preparation methods, cultures, and subsistence economies of ancient societies. In this study, the dental and jaw pathologies of the Neolithic population that inhabited Boncuklu Tarla in the Dargeçit district of Mardin province were examined. Through these analyses, in-depth information is sought regarding the general oral and dental health, dietary habits, and lifestyle of the population during the Neolithic period. The paleoanthropological analysis of skeletons dating back to the Neolithic period at Boncuklu Tarla revealed a total of 158 individuals, including 1 fetus, 8 infants, 47 children, and 80 adults, with an additional 22 adults whose indivudual remains undetermined sex. Among these, 23 individuals (1 fetus and 22 of undetermined sex) were excluded from the study, leaving 135 individuals for analysis. A total of 1506 teeth were examined, with 1275 teeth included in the analysis. 77 teeth from individuals with undetermined sex and 154 teeth not attributed to any specific individual were excluded from the analysis. The study focused on determining the rates of tooth wear, dental caries, hypoplasia, dental calculus, periapical lesions (abscesses), periodontal diseases (alveolar loss), and antemortem tooth loss (pre-mortem tooth loss). The obtained results were compared with the averages of ancient Anatolian communities. Based on dental analysis, the mean tooth wear was calculated as x̄: 3.27, dental caries rate as 1.6%, hypoplasia rate as 14.9%, dental calculus rate as 34.68%, periapical lesions (abscesses) rate as 2.63%, periodontal diseases (alveolar loss) rate as 40.98%, and antemortem tooth loss rate as 2.63%. These findings provide detailed insights into the oral and dental health of the Boncuklu Tarla population. The study results indicate that the Boncuklu Tarla population reflects the early stages of cereal consumption, marking the transition to an agricultural society. The preference for fibrous foods in nutrition is crucial in demonstrating the continuation of hunting and gathering activities. Generally observed tooth wears suggest the consumption of incompletely ground products in food preparation techniques. The low incidence of dental caries is significant in indicating that refined sugars have not yet become part of the diet and there has not been an immediate noticeable increase in dental caries. High rates of hypoplasia, especially during childhood, young adulthood, and middle adulthood, point to nutritional deficiencies and health issues during these periods. Tooth wear rates emerge as a primary factor in jaw and dental diseases observed in the population.
Benzer Tezler
- Boncuklu Tarla yerleşimi çanak çömleksiz Neolitik a'dan b'ye geçiş dönemi öğütme taşları ve havanelleri
Boncuklu Tarla pre-pottery Neolithic transition a to b transition period ground stones and pestles
MEKİYE EKSİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
ArkeolojiMardin Artuklu ÜniversitesiKültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. BÜLENT GENÇ
- Boncuklu Tarla kurtarma kazısından çıkarılan hayvan kemiklerinin zooarkeolojik analizi
Zooarkeological analysis of animal bones extracted from Boncuklu Tarla rescue excavations
DUYGU AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
AntropolojiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiAntropoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA ÖZBULUT
- Boncuklu Tarla Güneydoğu Alanı PPNA dönem yontmataş tekno-tipolojisi
Boncuklu Tarla Southeastern Area PPNA period lithic techno-typology
ONUR DİNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
ArkeolojiMardin Artuklu ÜniversitesiKültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERGÜL KODAŞ
- Mardin-Derik yöresi üst kretase yaşlı birimlerin planktonik foraminiferalarla planktonik foraminiferalarla biyostratigrafi incelemesi
A Biostratigraphic study on the planktonic foraminifera of the upper cretaceous units in the Mardin-Derik region
FERUDUN KURU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Jeoloji MühendisliğiAnkara ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VEDİA TOKER