Serâyî dîvânı sözlüğü (bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük)
Glossary of Serâyî's dîvân (the concordance and functional glossary)
- Tez No: 1009258
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET KARTAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında XV. yüzyıl sonu Osmanlı sahası şairlerinden Serâyî'ye ait Serâyî Dîvânı, bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük yöntemiyle incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı, divanda yer alan kelime ve kelime gruplarını sözlük anlamlarının yanı sıra metin içindeki bağlamları ve üstlendikleri işlevler doğrultusunda değerlendirmek; böylece Serâyî'nin şiir dilini, söz varlığını ve dönemin dil özelliklerini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda dîvân metni esas alınarak kelimeler tek tek tespit edilmiş, bağlamlarına göre anlamlandırılmış ve işlevleri belirlenmiştir. Çalışmada ayrıca Serâyî Dîvânı'nda yer alan arkaik kelimeler, deyimler, atasözleri, kelâm-ı kibarlar, kalıp ifadeler, dua ve beddua unsurları ile dinî ve tasavvufî söylem unsurları incelenmiş; bu unsurların şairin üslubuna ve anlam dünyasına katkısı değerlendirilmiştir. Divanın söz varlığı, Eski Anadolu Türkçesinden Klasik Osmanlı Türkçesine geçiş süreci çerçevesinde ele alınarak dil tarihi açısından taşıdığı önem vurgulanmıştır. Bu yönüyle çalışma, Serâyî'nin şiir dilinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamayı ve tarihî Türk dili araştırmaları için işlevsel bir sözlük ve bağlamlı dizin sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
In this dissertation, the Dîvân of Serâyî, belonging to Serâyî, one of the late fifteenth-century Ottoman poets, is examined through the method of a contextual index and a functional dictionary. The main aim of the study is to analyze the words and word groups found in the divan not only in terms of their dictionary meanings but also with regard to their contextual usage and the functions they assume within the text, thereby revealing Serâyî's poetic language, vocabulary, and the linguistic characteristics of the period. For this purpose, the divan text has been taken as the basis, and the lexical items have been identified individually, interpreted according to their contexts, and analyzed in terms of their functions. In addition, archaic words, idioms, proverbs, aphorisms (kelâm-ı kibar), formulaic expressions, prayers and curses, as well as religious and mystical discourse elements present in the Divan of Serâyî have been examined, and their contributions to the poet's style and semantic world have been evaluated. The vocabulary of the divan has been discussed within the framework of the transition from Old Anatolian Turkish to Classical Ottoman Turkish, and its significance in terms of language history has been emphasized. In this respect, the study aims to contribute to a better understanding of Serâyî's poetic language and to provide a functional dictionary and a contextual index for historical Turkish language studies.
Benzer Tezler
- Manastırlı Sâlih Fâik Dîvânı Sözlüğü (Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlük)
Manastirli Sâli̇h Fâi̇k Di̇vani dictionary(context index and functional dictionary)
SARAYİ KÖSEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT KEKLİK
- Türkiye'de trafik kazalarının epidemiyolojisi
Başlık çevirisi yok
HARUN KARACA
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
UlaşımGazi ÜniversitesiKazalarda Acil Yardım ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİKMET PEKCAN
- Bazı yağlık kolza (brassica napus ssp. oleifera) çeşitlerinde verim ve kaliteye ilişkin karakterler üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
ABDURRAHİM TANJU GÖKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Gıda MühendisliğiUludağ ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. Z. METİN TURAN
- Hazır giyim sanayiinde nitelikli insangücü ihtiyacı
Başlık çevirisi yok
HANDAN SEZER
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiGazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL ATAMAN
- Bornova ekolojik koşullarında bazı haşhaş çeşitlerinin verim ve kaliteleri üzerinde araştırmalar
The Investigations on the yield and qualities of some popy vasied Bornova ecological conditions
HAMDİ AYGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
ZiraatEge ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞÜKRÜ HAZIM EMİROĞLU