İlkokul 1.sınıfta olan çocuklarda konuşma sesi bozukluğu yaygınlığı ve sesletim hatalarının dağılımı: Ankara- Diyarbakır il örnekleri
Prevalance of speech sound disorders and distribution of articulation errors in first grade children: samples from Ankara and Diyarbakır
- Tez No: 1007611
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLİM AKSU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dil ve Konuşma Terapisi, Language and Speech Therapy
- Anahtar Kelimeler: Dil ve konuşma terapisi, Speech therapy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Tınaztepe Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, ilkokul birinci sınıfa devam eden 72–84 ay aralığındaki çocuklarda konuşma sesi bozukluğu (KSB) yaygınlığını incelemek ve KSB gösteren çocukların sesletim hata türleri ile bu hataların sözcük içindeki konumsal dağılımlarını ortaya koymaktır. Araştırmaya Ankara ve Diyarbakır illerindeki devlet okullarından toplam 1710 çocuk, öğretmenler tarafından doldurulan tarama anketi aracılığıyla dahil edilmiştir. Öğretmeni tarafından KSB şüphesi bildirilen ve veli onamı alınan çocuklara 51 çocuğa Türkçe Sesletim ve Sesbilgisi Testi (SST) uygulanmıştır. Araştırmada KSB yaygınlık oranları, hata türleri (substitüsyon, omisyon, distorsiyon, ekleme), hece/sözcük pozisyonlarına göre hata dağılımları ve cinsiyet farklılıkları değerlendirilmiştir. Verilerin istatistiksel analizi SPSS 26.0 paket programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Kategorik değişkenlerin analizinde uygun hücre beklenen frekansları nedeniyle Fisher's Exact Test uygulanmış; p değeri için Bonferroni düzeltmesi uygulanmıştır. Tüm analizlerde p<0,05 düzeyi istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Analizler sonucunda, KSB yaygınlığı %6.78 bulunmuştur. Ankara'da %10,45, Diyarbakır'da ise %5,11 olduğu ve bu farkın istatistiksel açıdan anlamlı bulunduğu görülmüştür. Sesletim hatalarında en sık gözlenen hata türünün substitüsyon, bunu omisyondan gelen hataların izlediği; distorsiyon ve ekleme hatalarının ise oldukça düşük oranlarda ortaya çıktığı belirlenmiştir. Konumsal dağılım incelendiğinde, hataların özellikle hece içi ve hece sonu pozisyonlarında yoğunlaştığı; /r/, /ʃ/, /z/, /tʃ/, /v/ gibi seslerde belirgin hata frekansları olduğu saptanmıştır. Cinsiyete göre yapılan karşılaştırmalarda genel olarak anlamlı farklılıklar bulunmamakla birlikte, bazı seslerde kız çocuklarının hata oranlarının erkek çocuklarına kıyasla daha yüksek olduğu belirlenmiştir. En sık sesletim hatası /r/ sesinde görülmüş bunu sırasıyla /z/, /tʃ/, /ʒ/ ve /ʃ/ sesleri takip etmiştir. Bu bulgular, konuşma sesi bozukluklarının erken okul döneminde dikkat çekici bir yaygınlığa sahip olduğunu ve belirli seslerde hata türlerinin yoğunlaştığını göstermektedir. Gelecek araştırmalar için bölgesel sosyodilbilimsel faktörlerin daha derinlemesine incelendiği çalışmaların yapılması, bağlantılı konuşma örneklerinin analize dahil edilmesi ve daha kapsamlı normatif veri setlerinin oluşturulması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the prevalence of speech sound disorders (SSD) in children aged 72–84 months attending the first grade of primary school, and to identify the types of articulation errors observed in children diagnosed with SSD as well as the positional distribution of these errors within words. A total of 1710 children from public schools in Ankara and Diyarbakır participated in the screening phase through teacher-completed questionnaires. The Turkish Articulation and Phonology Test (SST) was administered to 51 children who were reported by their teachers as showing signs of SSD and for whom parental consent was obtained. The study evaluated SSD prevalence rates, error types (substitution, omission, distortion, addition), positional error distributions (syllable/word-level), and gender-based differences. Statistical analyses were conducted using SPSS 26.0. Due to expected cell frequencies in categorical variables, Fisher's Exact Test was used, and Bonferroni correction was applied to p-values. A significance threshold of p<0.05 was adopted for all analyses. Results indicated an overall SSD prevalence of 6.78%. Prevalence was found to be 10.45% in Ankara and 5.11% in Diyarbakır, and this difference was statistically significant. Substitution emerged as the most frequent error type, followed by omission; distortion and addition errors were observed at considerably lower rates. Positional analysis revealed that errors were predominantly concentrated in syllable-internal and syllable-final positions, with notable frequencies in sounds such as /r/, /ʃ/, /z/, /tʃ/, and /v/. Although no significant overall gender differences were identified, certain sounds exhibited higher error rates among girls compared to boys. The most frequent articulation error occurred in the production of /r/, followed respectively by errors in /z/, /tʃ/, /ʒ/, and /ʃ/. These findings demonstrate that speech sound disorders exhibit a noteworthy prevalence among early school-age children and that specific sounds show concentrated patterns of articulation errors. Future research should incorporate broader examinations of regional sociolinguistic factors, include connected-speech samples in analyses, and aim to establish more comprehensive normative datasets.
Benzer Tezler
- İlkokul çağı erkek çocuklarında inmemiş testis anomalisi ve insidansı
The anomaly and incidence of cryptorchidism in primary school boys
SERDAR SEZGİN
- Acil yardım ve tedavi hastanelerinin idari mali ve teknik yönden planlaması
Başlık çevirisi yok
SERVET OKUYUCU
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
HastanelerGazi ÜniversitesiKazalarda Acil Yardım ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİKMET PEKCAN
- Hazır giyim sanayiinde nitelikli insangücü ihtiyacı
Başlık çevirisi yok
HANDAN SEZER
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiGazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL ATAMAN
- Hazır giyim üreten bir işletmede organizasyon ve yönetim sorunları
Başlık çevirisi yok
GÜLCAN GÖNENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
İşletmeGazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RASİH DEMİRCİ