Psikolojik sözleşme ihlalinin örgütsel vatandaşlık davranışına etkisinde adalet algısının aracılık rolü: Yerel yönetimler üzerine bir uygulama
The mediating role of justice perception in the effect of psychological contract breach on organizational citizenship behavior: An application on local governments
- Tez No: 1006959
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET FERDA ÇAKMAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, çalışanların psikolojik sözleşme ihlali algısının örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisini ve aynı zamanda bu ilişkide örgütsel adalet algısının aracılık rolünü incelemektir. Psikolojik sözleşme, çalışanlar ile işveren arasındaki yazılı olmayan karşılıklı beklentilerden oluşmakta; bu beklentilerin ihlali çalışanların motivasyon ve performansını olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Örgütsel vatandaşlık davranışı ise çalışanların biçimsel görev tanımlarının ötesinde gönüllü olarak sergiledikleri ve örgütün etkinliğine katkı sağlayan davranışları ifade etmektedir. Araştırmanın evrenini Zonguldak, Kozlu ve Kilimli belediyelerinde görev yapan toplam 1.490 personel oluşturmakta olup, kolayda örnekleme yöntemiyle ulaşılan 301 belediye çalışanından elde edilen veriler analiz edilmiştir. Veriler anket yöntemiyle toplanmış, ölçeklerin geçerliliği doğrulayıcı faktör analizi (DFA), güvenilirliği Cronbach alfa katsayılarıyla test edilmiştir. Hipotezler SPSS 26.0 ve AMOS programları kullanılarak yapısal eşitlik modeli (SEM) aracılığıyla değerlendirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre psikolojik sözleşme ihlali, örgütsel vatandaşlık davranışını negatif yönde ve anlamlı biçimde etkilemektedir. Örgütsel adalet algısının ise bu ilişkide yalnızca dolaylı etki aracılığı rolü üstlendiği ve ihlalin olumsuz etkisini azalttığı tespit edilmiştir. Bulgular, belediyelerde çalışanların adalet algısının güçlendirilmesinin, örgüte yönelik gönüllü katkı ve sorumluluk bilincini artırdığını göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, yerel yönetimlerde adil, güven temelli ve katılımcı yönetim anlayışlarının geliştirilmesine yönelik teorik ve uygulamalı katkılar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the effect of employees' perceptions of psychological contract breach on organizational citizenship behavior, as well as the mediating role of perceived organizational justice in this relationship. A psychological contract consists of unwritten mutual expectations between employees and employers; when these expectations are violated, employees' motivation and performance may be adversely affected. Organizational citizenship behavior refers to voluntary behaviors exhibited by employees beyond their formal job descriptions, which contribute to the overall effectiveness of the organization. The research population consists of a total of 1,490 employees working in the municipalities of Zonguldak, Kozlu, and Kilimli. Data were collected from 301 municipal employees selected through the convenience sampling method. The data were obtained using a questionnaire, and the validity of the scales was tested through Confirmatory Factor Analysis (CFA), while reliability was assessed using Cronbach's alpha coefficients. The hypotheses were tested through the Structural Equation Modeling (SEM) approach using SPSS 26.0 and AMOS software. According to the analysis results, psychological contract breach has a negative and significant effect on organizational citizenship behavior. It was also found that perceived organizational justice has a partial mediating role in this relationship, mitigating the negative impact of contract breach. The findings indicate that strengthening the perception of organizational justice among municipal employees enhances their voluntary contributions and sense of responsibility toward the organization. In this respect, the study provides theoretical and practical implications for developing fair, trust-based, and participatory management practices within local governments.
Benzer Tezler
- Psikolojik sözleşme ihlalinin örgütsel vatandaşlık davranışı ve işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde güvenin rolü
Role of trust in violation of psyhological contract?s effect on organizational citizenship behaviour and intent to leave
EMRE İŞÇİ
- Psikolojik sözleşme ihlalinin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisi: Alanya'da faaliyet gösteren 5 yıldızlı otel işletmelerinde bir araştırma
The effect of psychological contract violation on organizational citizenship behavior: A research in 5-star hotel operating in Alanya
İDRİS ÖZGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
TurizmSelçuk ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GAMZE TEMİZEL
- Psikolojik sözleşme ihlalinin örgütsel vatandaşlık davranışları üzerine etkisi: Üniversite öğretim elemanları üzerinde bir uygulama
The effect of psychological contract breach on organizational citizenship behaviors: An application on academic staffs
SEMİHA KILIÇASLAN
- Çalışanların psikolojik sözleşme ihlaline ilişkin algıları ve örgütsel güven, örgütsel bağlılık ve örgütsel vatandaşlık davranışı ile ilişkisi
Employees perception about psycological contract breach and relationship between organizational trust, organizational commitment and organizational citizenship behaviour
ATAKAN CAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriKocaeli ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖZDE YILMAZ
- Psikolojik sözleşme ihlalinin örgütsel bağlılığa etkisinde kamu hizmeti motivasyonunun aracı rolü
The mediating role of public service motivation in the effect of psychological contract breach on organizational commitment
GÖKHAN BİLİCİ
Doktora
Türkçe
2025
Kamu YönetimiKaramanoğlu Mehmetbey ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞERİFE PEKKÜÇÜKŞEN