Neoliberalizm döneminde ortaya çıkan dönüşüm ve karşı dönüşüm dinamiklerinin yapı-fail ilişkileri açısından incelenmesi
Analyzing the dynamics of transformation and counter-transformation in the era of neoliberalism in terms of structure-agency relations
- Tez No: 1006445
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞEREF ULUOCAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, neoliberal dönemde yaşanan dönüşümle buna eşlik eden karşı-dönüşüm dinamiklerini yapı-fail ilişkileri bağlamında çözümlemektedir. Neoliberalizm, yalnızca iktisadi yeniden düzenleme olarak değil, devlet-toplum-birey ilişkilerini piyasa aklı doğrultusunda yeniden kuran bir yönetimsellik biçimi olarak kavramsallaştırılır. Kuramsal çerçeve, sosyal teori literatüründeki yapı-fail tartışmasını Weber, Giddens ve Archer üzerinden tartışırken eleştirel kuram ve postyapısalcı yaklaşımın kavramlarıyla özneleşme süreçlerini Foucault'nun yönetimsellik perspektifi ve Bourdieu'nün alan-habitus yaklaşımıyla birlikte ele almıştır. Karşı-dönüşüm dinamikleri, Polanyi'nin çifte hareket kavramı ve Fraser'ın yeniden dağıtım-tanıma-temsiliyet ekseni üzerinden incelenmiştir. Çalışma, eleştirel realizmin üretici mekanizmalar anlayışıyla yürütülen metateorik bir literatür incelemesine dayanmaktadır. Kuramsal metinler hermeneutikle okunmuş, neoliberal kurumsallaşmanın tarihsel uğrakları karşılaştırmalı bir hat üzerinde izlenmiştir. Analiz, neoliberal söylemin sorumluluk, risk ve girişimcilik üzerinden failliği öne çıkarırken güvencesizlik ve eşitsizlik üretimini yapısal bir problem olmaktan çıkarıp bireysel performans anlatılarına tercüme ettiğini, karşı-dönüşüm biçimlerinin ise koruyucu, özgürleşmeci ya da reaksiyoner yönelimler taşıyabildiğini göstermiştir. Sonuç olarak, karşıdönüşümün etki kapasitesi yapısal sınırlar ve kurumsal yanıtlar tarafından belirlenirken, yapı-fail etkileşimi asimetrik fakat karşılıklı belirlenen bir süreç olarak değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study analyzes the transformations of the neoliberal era and the accompanying counter-transformation dynamics within the framework of the structure-agency relationship. Neoliberalism is conceptualized not merely as an economic restructuring but as a form of governmentality that reorganizes state-society-individual relations in accordance with market rationality. The theoretical framework addresses the structure-agency debate in social theory through the perspectives of Weber, Giddens, and Archer, while examining processes of subjectivation through the concepts of critical theory and post-structuralism, particularly drawing on Foucault's notion of governmentality and Bourdieu's field-habitus approach. Counter-transformation dynamics are analyzed through Polanyi's concept of the double movement and Fraser's framework of redistribution, recognition, and representation. The study is based on a metatheoretical literature analysis grounded in the critical realist understanding of generative mechanisms. Theoretical texts were interpreted through a hermeneutic reading, and the historical moments of neoliberal institutionalization were traced along a comparative analytical line. The analysis demonstrates that while neoliberal discourse foregrounds agency through notions of responsibility, risk, and entrepreneurship, it simultaneously translates the production of insecurity and inequality from a structural problem into narratives of individual performance. Counter-transformation forms, in turn, may take protective, emancipatory, or reactionary orientations. In conclusion, while the impact capacity of counter-transformation is shaped by structural constraints and vii institutional responses, the interaction between structure and agency is conceptualized as an asymmetrical yet mutually constitutive process.
Benzer Tezler
- Assessment of urbanization history of Addis Ababa city, Ethiopia
Addıs Ababa cıty, Ethıopıa'nın kentleşme tarihinin değerlendirilmesi
ABDURAHMAN HUSSEN YIMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CENAP YOLOĞLU
- Urban protests against neoliberal urban policies: The case of Istanbul
Neoliberal kent politikalarına karşı kentsel protestolar: İstanbul örneği
DİLEK KARABULUT
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Sosyolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLDEN ERKUT
- Cartographier le glissement vers la droite
Küresel siyasette sağa kayışı haritalandırmak
ECE PEKPOSTALCI
Yüksek Lisans
Fransızca
2025
Siyasal BilimlerGalatasaray ÜniversitesiSiyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CİHAN ÖZPINAR
- Doğanın sermayeleştirilmesinin kadın yaşamına sirayeti: Çevre direnişlerindeki kadınların deneyimleri üzerinden bir araştırma
Permeation of the capitalization of nature over women's lives: A research on the experiences of women in environmental resistance
FATMA YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
SosyolojiAydın Adnan Menderes ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLHAN DEMİRİZ
- 2000 sonrası muhafazakâr medyanın yapısal dönüşümü: Yeni Şafak ve Milli Gazete örnekleri
The structural transformation of conservative media after 2000: Yeni Şafak and Milli Gazete case studies
ŞENOL ÇARIK