Devlet üniversitelerinde kurumsal risk yönetimi, dinamik yetenekler ve örgütsel performans ilişkisi: Örgüt kültürü ve dönüşümcü liderliğin rolü
The relationship between enterprise risk management, dynamic capabilities, and organisational performance in state universities: The role of organisational culture and transformational leadership
- Tez No: 1003626
- Danışmanlar: PROF. DR. TOLGA DEMİRBAŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Maliye, Finance
- Anahtar Kelimeler: Dinamik yetenekler, Kurumsal risk yönetimi, Liderlik, Yüksek okullar, Örgüt kültürü, Örgütsel performans, Dynamic capabilities, Enterprise risk management, Leadership, High school, Organizational culture, Organizational performance
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Maliye Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bütçe ve Mali Planlama Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, Türkiye'deki devlet üniversitelerinde Kurumsal Risk Yönetimi (KRY) olgunluğunun örgütsel performans üzerindeki etkisi incelenmiş; bu etkinin dinamik yetenekler aracılığıyla nasıl şekillendiği ile söz konusu süreçte dönüşümcü liderlik ve yenilikçi ve rekabetçi örgüt kültürünün rolü bütünleşik bir araştırma modeli çerçevesinde ele alınmıştır. Artan çevresel belirsizlikler, kamu kaynakları üzerindeki baskı ve yükseköğretimde giderek yoğunlaşan rekabet ortamı, devlet üniversitelerinin yalnızca geleneksel eğitim ve araştırma misyonları çerçevesinde değil; aynı zamanda rekabetçi bir yükseköğretim ortamında kurumsal riskleri dinamik yetenekler aracılığıyla örgütsel performansa dönüştürebilme kapasitesini giderek daha önemli hâle getirmektedir. Bu bağlamda KRY, üniversitelerin amaçlarına ulaşmasını etkileyebilecek belirsizlikleri bütüncül bir yaklaşımla değerlendiren, önceliklendiren ve yöneten sistematik bir süreçtir. Buna karşın, yükseköğretim kurumlarında KRY uygulamalarının dinamik yetenekler aracılığıyla örgütsel performansa nasıl yansıdığını bütüncül bir çerçevede ele alan ampirik çalışmalara literatürde rastlanmamaktadır. Bu doğrultuda çalışmada, KRY olgunluğu, dinamik yetenekler, stratejik planlama, dönüşümcü liderlik ve yenilikçi ve rekabetçi örgüt kültürü değişkenlerini içeren bütünleşik bir yapısal model geliştirilmiştir. Araştırma, Türkiye'deki 75 devlet üniversitesinde görev yapan toplam 199 yönetici ve iç denetçiden anket yöntemiyle elde edilen verilerle gerçekleştirilmiştir. Analiz birimi kurumsal düzey olarak belirlenmiş bu çerçevede örgütsel performans için URAP 2025 verileri kullanılırken diğer değişkenler için anket verileri üniversite bazında ortalama alınarak analize dahil edilmiştir. Hipotezler kısmi en küçük kareler yapısal eşitlik modellemesi (PLS-SEM) yöntemiyle test edilmiştir. Ampirik bulgular, KRY olgunluğunun örgütsel performansı pozitif yönde etkilediği yönündeki hipotezi doğrulamamakta; aksine, iki değişken arasında negatif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunduğunu göstermektedir. Ancak KRY olgunluğunun dinamik yetenekler aracılığıyla örgütsel performans üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Bu sonuç, KRY olgunluğu ile örgütsel performans arasındaki ilişkide dinamik yeteneklerin oldukça önemli bir aracı değişken olduğunu göstermektedir. Stratejik planlamanın KRY olgunluğu ve dinamik yetenekler üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı etkilerinin bulunduğu belirlenmiş; ancak örgütsel performans üzerindeki doğrudan etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca yenilikçi ve rekabetçi örgüt kültürü ile dönüşümcü liderliğin, KRY olgunluğu ve dinamik yetenekler aracılığıyla örgütsel performansı dolaylı olarak ve istatistiksel açıdan anlamlı biçimde etkilediği görülmüştür. Elde edilen bulgular, KRY' nin örgütsel performans üzerindeki etkisinin doğrudan değil, belirli örgütsel kapasite ve yönetsel süreçler aracılığıyla ortaya çıktığını göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, KRY olgunluğu ile dinamik yetenekler arasındaki ilişkinin ve bu ilişkinin örgütsel performans üzerindeki yansımalarının devlet üniversiteleri bağlamında bütünleşik bir model içinde ampirik olarak test edilmesine katkı sağlamaktadır. Uygulama açısından ise çalışma, devlet üniversitelerinde risk yönetimi uygulamalarının örgütsel performansı geliştirme amacı doğrultusunda stratejik süreçler ve örgütsel yetkinliklerle birlikte ele alınmasının önemine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the impact of Enterprise Risk Management (ERM) maturity on organisational performance at state universities in Türkiye. It explores how this impact is shaped through dynamic capabilities and examines the role of transformational leadership and innovative and competitive organisational culture in this process within an integrated research model. Increasing environmental uncertainties, pressure on public resources, and an increasingly competitive environment in higher education make it increasingly important for state universities to be able to transform corporate risks into organisational performance through dynamic capabilities, not only within the framework of their traditional education and research missions, but also in a competitive higher education environment. In this context, ERM is a systematic process that comprehensively assesses, prioritises, and manages uncertainties that may affect universities' ability to achieve their objectives. However, there is a lack of empirical studies in the literature that comprehensively examine how ERM practices in higher education institutions translate into organisational performance through dynamic capabilities. Accordingly, this study developed an integrated structural model comprising the variables of ERM maturity, dynamic capabilities, strategic planning, transformational leadership, and innovative and competitive organisational culture. The research was conducted using data obtained through a survey of 199 managers and internal auditors working at 75 state universities in Türkiye. The unit of analysis was determined as the institutional level. Within this framework, URAP 2025 data were used for organisational performance, while survey data for other variables were averaged at the university level and included in the analysis. The hypotheses were tested using the partial least squares structural equation modelling (PLS-SEM) method. Empirical findings do not confirm the hypothesis that ERM maturity positively affects organisational performance; on the contrary, they show a negative and statistically significant relationship between the two variables. However, it has been observed that ERM maturity has a positive and statistically significant effect on organisational performance through the development of dynamic capabilities. This result indicates that dynamic capabilities are a highly significant mediating variable in the relationship between ERM maturity and organisational performance. It was determined that strategic planning has positive and statistically significant effects on ERM maturity and dynamic capabilities; however, its direct effect on organisational performance was found to be statistically insignificant. Furthermore, it was observed that innovative and competitive organisational culture, as well as transformational leadership, indirectly and statistically significantly affect organisational performance through ERM maturity and dynamic capabilities. The findings indicate that the effect of ERM on organisational performance is not direct but emerges through specific organisational capacities and managerial processes. In this respect, the study contributes to the empirical testing of the relationship between ERM maturity and dynamic capabilities and its implications for organisational performance within an integrated model in the context of state universities. In terms of application, the study points to the importance of addressing risk management practices in state universities in conjunction with strategic processes and organisational competencies, with the aim of improving organisational performance.
Benzer Tezler
- 1985-1986 yıllarında Polatlı Devlet Hastanesine kaza nedeniyle başvuranların incelenmesi
Başlık çevirisi yok
FERHAN ŞENOL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
İlk ve Acil YardımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. HİKMET PEKCAN
- Organize sanayi bölgelerinde iş güvenliği sorunlarının teknik ve bilimsel araştırılmasında bir yöntem önerisi
Başlık çevirisi yok
MEHMET ALİ YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. İBRAHİM BOYNUKALIN
- Devlet Denetleme Kurulu
Başlık çevirisi yok
RIZA YURDDAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Kamu YönetimiGazi ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SÜLEYMAN ARSLAN
- Mimarlıkta rasyonel ve irrasyonel biçimlendirmenin ekonomik göstergelere bağlı olarak değişimi ve bu değişimin 11. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar Türk ve Avrupa uygarlıklarında örneklenmesi
The Change of rational and irrational styles in architecture duetotho economicaldata and the illustration of this change on the Turkish and European Civilizations between 11th and 19th centuries
AYŞE ZEYNEP ONUR
- Manisa yöresinde domateste anlaşmalı tarım ve karşılaşılan sorunlar
Başlık çevirisi yok
OSMAN MURAT KOÇTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN TALİM