Yetişkin bireylerin sürdürülebilir gıda okuryazarlığı, sağlıklı beslenme davranışları ve alışkanlıkları ile antropometrik ölçümler arasındaki ilişkinin incelenmesi
A study on the association between sustainable food literacy, healthy eating behaviors and habits, and anthropometric measurements among adults
- Tez No: 1000482
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYHAN DAĞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Beslenme davranışı, Beslenme okuryazarlığı, Sürdürülebilirlik, Feeding behavior, Nutrition literacy, Sustainability
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Lokman Hekim Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma yetişkin bireylerin sürdürülebilir gıda okuryazarlığı, sağlıklı beslenme davranışları ve alışkanlıkları ile antropometrik ölçümler arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma, Ankara ilindeki bir savunma sanayi şirketinde çalışan, 120'si kadın, 80'ini erkek olmak üzere 200 gönüllü yetişkin üzerinde, Aralık 2024-Nisan 2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri, sağlık bilgileri ve beslenme alışkanlıklarını belirlemek amacıyla anket formu, enerji ve besin ögesi alımlarını değerlendirmek için 24 saatlik geriye dönük hatırlatmalı besin tüketim kaydı alınmıştır. Bireylerin vücut ağırlığı, boy uzunluğu, bel, kalça çevresi ölçümleri alınmış ve beden kütle indeksi (BKİ) hesaplanmıştır. Bireylerin gıda okuryazarlığı ve sürdürülebilir beslenme bilinç düzeyini değerlendirmek için Sürdürülebilir Gıda Okuryazarlığı Ölçeği (SGOÖ), Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışları Ölçeği (SSBDÖ) ve Tabak Temizleme Eğilimi Ölçeği (TTEÖ) uygulanmıştır. SSBDÖ puan ortalaması kadınlarda 142,5±35,89 iken, erkeklerde 128,13±38,59 (p<0,05), SGOÖ toplam puanı kadınlarda ortalama 131,9 ± 40,16, erkeklerde ise 117,3 ±39,96 olarak bulunmuştur (p<0,05). TTEÖ puan ortalaması ise kadınlarda 18,6 ± 5,28, erkeklerde 18±6,23 olarak belirlenmiştir (p>0,05). TTEÖ, SSBDÖ, SGOÖ ve alt boyut puanları ile BKİ sınıflaması arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Kadınlarda ve erkeklerde, TTEÖ, SGOÖ ve SSBDÖ ölçek puanları arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). TTEÖ puanı ile SGOÖ toplam puanı arasında orta düzeyde, anlamlı bir ilişki (r=0,559, p<0,05), TTEÖ puanı ile SSBDÖ puanı arasındaki ilişkinin ise düşük düzeyde, ancak anlamlı olduğu bulunmuştur (r=0,268, p<0,05). Sonuç olarak, bireylerin gıda okuryazarlığı düzeyinin artırılması ile sürdürülebilir beslenme bilgi ve bilinç düzeyinin yükseltilebileceği, beslenme eğitimlerinde sürdürülebilirlik kavramına yer verilmesi faydalı olabilir.
Özet (Çeviri)
This study examines the relationship between sustainable food literacy, healthy eating behaviors and dietary habits, and anthropometric measurements among adults. The study was carried out between December 2024 and April 2025 with 200 volunteer adults (120 women and 80 men) employed at a defense industry company in Ankara. Data on participants' sociodemographic characteristics, health status, and dietary habits were collected using a structured questionnaire, and energy and nutrient intake was assessed using a 24-hour dietary recall. Body weight, height, waist circumference, and hip circumference were measured, and body mass index (BMI) was calculated. Participants' food literacy levels and awareness of sustainable nutrition were evaluated using the Sustainable Food Literacy Scale (SFLS), the Sustainable and Healthy Eating Behaviors Scale (SHEBS), and the Plate Clearing Tendency Scale (PCTS). The mean SHEBS score was 142.52 ± 35.89 in women and 128.13 ± 38.59 in men (p <0,05). The mean total SFLS score was 131.99 ± 40.16 in women and 117.36 ± 39.96 in men (p < 0,05). The mean PCTS score was 18.66 ± 5.28 in women and 18.04 ± 6.23 in men (p > 0,05). No statistically significant differences were found between BMI classification and PCTS, SHEBS, SFLS, or their subscale scores (p> 0.05). In both women and men, statistically significant positive correlations were identified among the PCTS, SFLS, and SHEBS scale scores (p<0.05). A moderate and significant correlation was observed between the PCTS score and the total SFLS score (r = 0.559, p<0,05), while the correlation between the PCTS score and the SHEBS score was low but statistically significant (r = 0.268, p <0,05). In conclusion, increasing individuals' food literacy levels may enhance sustainable nutrition knowledge and awareness, and incorporating the concept of sustainability into nutrition education programs may be beneficial.
Benzer Tezler
- Yetişkin kadınların beslenme ve sağlık okuryazarlığı, sürdürülebilir beslenme davranışları ve diyetsel su ve karbon ayak izlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of adult women's nutrition and health literacy, sustainable and healthy nutrition behaviors and dietary water and carbon footprints
NİLÜFER BANU SÖNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikAkdeniz ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERVE ŞEYDA KARAÇİL ERMUMCU
- Yetişkin bireylerin COVİD-19 pandemi sürecinde gıda okuryazarlığının ve sürdürülebilir tüketim davranışlarının beslenme durumu üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of food literacy and sustainable consumption behaviors on nutritional status of adults during the COVİD-19 pandemic process
CANSU ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PERİM FATMA TÜRKER
- Yetişkinler için Sürdürülebilir Beslenme Okuryazarlığı Ölçeğinin geliştirilmesi ve uygulanması
Developing and implementing the Sustainable Nutrition Literacy Scale for Adults
ELİF GÖKMEN
Doktora
Türkçe
2026
Beslenme ve DiyetetikSelçuk ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAZAN AKTAŞ
- İngiltere'de ve Türkiye'de yaşayan yetişkinlerin sürdürülebilir beslenme davranışları ile besin seçimleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between sustainable eating behaviour and food choices of adults living in England and Turkey
SILA ŞENTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HANDE ÖNGÜN YILMAZ
- 18-50 yaş arası kadınlarda etiket okumanın eğitiminin diyet kalitesi ve sürdürülebilir gıda okuryazarlığı üzerine etkisi
The effect of label reading on diet quality after nutrition education in women among the age of 18-50
SENA GENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikHaliç ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM YILDIRIM MAVİŞ