Geri Dön

Yetişkin kadınların beslenme ve sağlık okuryazarlığı, sürdürülebilir beslenme davranışları ve diyetsel su ve karbon ayak izlerinin değerlendirilmesi

Evaluation of adult women's nutrition and health literacy, sustainable and healthy nutrition behaviors and dietary water and carbon footprints

PDF İndir

  1. Tez No: 970073
  2. Yazar: NİLÜFER BANU SÖNMEZ
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. MERVE ŞEYDA KARAÇİL ERMUMCU
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
  6. Anahtar Kelimeler: Beslenme okuryazarlığı, Karbon ayak izi, Sağlık okuryazarlığı, Su ayak izi, Nutrition literacy, Carbon footprint, Health literacy, Water footprint
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu araştırmada, yetişkin kadınların sürdürülebilir beslenme davranışları, Akdeniz diyetine uyumları, beslenme ve sağlık okuryazarlığı durumları ve diyet kaynaklı su ve karbon ayak izlerinin belirlenmesi ve aralarındaki ilişkinin değerlendirmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışma Eylül 2023-Mart 2024 tarihleri arasında Mersin'de yaşayan 18-65 yaş arası 241 yetişkin kadın üzerinde yürütülmüştür. Bireylerin genel özellikleri, sağlık bilgileri, beslenme alışkanlıkları, antropometrik ölçümleri ve 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kayıtları ile sürdürülebilir beslenme davranışları, beslenme ve sağlık okuryazarlıkları ve Akdeniz diyetine uyumları değerlendirilmiştir. Diyetsel su ve karbon ayak izleri hesaplanmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan 241 kadının yaş ortalamasının 39,81±13,28 yıldır. Kadınların ortalama Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği (MEDAS) puanı 7,81±1,79, ortalama Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32) puanı 35,99±9,34, ortalama Algılanan Gıda Okuryazarlığı (AGOY) toplam puan 104,69±13,50 ve ortalama Sürdürülebilir Sağlıklı Beslenme Davranışları Ölçeği (SSBDÖ) ortalama puanı 138,47±31,26'dır. Kadınların ortalama su ayak izi ve medyan karbon ayak izi değerleri sırasıyla 2,48±0,93, ve 1,89(1,96) (Q1=1,25, Q3=3,21)'dur. Kadınların MEDAS puanları ile SSBDÖ (r=0,382, p<0,001) ve AGOY (r=0,387, p<0,001) puanları arasında pozitif korelasyon bulunmuştur. Çalışan kadınların çalışmayanlara göre su ayak izi ortalamaları anlamlı seviyede daha yüksek (t=2,180, p=0,030) bulunmuştur. SSBDÖ puanındaki bir birimlik artış; AGOY toplam puanında 1,144 birim (p<0,001, GA=0,890-1,398) ve MEDAS puanında 2,992 birim (p=0,002, GA=1,148-4,836) artışla anlamlı şekilde ilişkili olduğu bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışmada kadınların sürdürülebilir beslenme davranışları ile beslenme okuryazarlıkları ve Akdeniz diyetine uyumları arasında pozitif ilişki bulunmaktadır. Ayrıca sosyokültürel özellikleri ve beslenme alışkanlıkları ile diyetsel su ve karbon ayak izleri arasında ilişki saptanmıştır.

Özet (Çeviri)

Objective: This study aimed to determine and evaluate the relationship between the sustainable dietary behaviors of adult women, their compliance with the Mediterranean diet, their nutritional and health literacy status, and their dietary water and carbon footprints Method: The study was conducted among 241 adult women aged 18-65 living in Mersin between September 2023 and March 2024. The individuals' general characteristics, dietary habits, anthropometric measurements, food consumption records, sustainable dietary behaviors, nutritional and health literacy, and adherence to the Mediterranean diet were assessed using a survey. Water and carbon footprints were calculated. Results: The mean age of the 241 women who participated in the study was 39.81±13.28 years. The women's mean Mediterranean Diet Adherence Scale (MEDAS) score was 7.81±1.79, the mean Turkey Health Literacy Scale (TSOY-32) score was 35.99±9.34, the mean Self-Perceived Food Literacy Scale (SPFL-Scale) total score was 104.69±13.50, and the mean Sustainable Healthy Eating Behaviors Scale (SHEB-Scale) score was 138.47±31.26. The women's mean water footprint and median carbon footprint values were 2.48±0.93, and 1.89(1.96) (Q1=1.25, Q3=3.21), respectively. A positive correlation was found between women's MEDAS scores and SHEB (r=0.382, p<0.001) and SPFL-Scale (r=0.387, p<0.001) scores. Working women had significantly higher water footprint averages than non-working women (t=2.180, p=0.030). A one-unit increase in SHEB-Scale score was significantly associated with a 1.144-unit increase in SPFL-Scale total score (p<0.001, CI=0.890-1.398) and a 2.992-unit increase in MEDAS score (p=0.002, CI=1.148-4.836). Conclusion: This study found a positive correlation between women's sustainable eating behaviors, their nutritional literacy, and their adherence to the Mediterranean diet. A relationship was found between their sociocultural characteristics, dietary habits, and their water and carbon footprints.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    760666

    Yetişkin bireylerin COVİD-19 pandemi sürecinde gıda okuryazarlığının ve sürdürülebilir tüketim davranışlarının beslenme durumu üzerine etkisinin değerlendirilmesi

    Evaluation of the effect of food literacy and sustainable consumption behaviors on nutritional status of adults during the COVİD-19 pandemic process

    CANSU ÇELİK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Beslenme ve DiyetetikBaşkent Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. PERİM FATMA TÜRKER

  2. Tez No

    1000482

    Yetişkin bireylerin sürdürülebilir gıda okuryazarlığı, sağlıklı beslenme davranışları ve alışkanlıkları ile antropometrik ölçümler arasındaki ilişkinin incelenmesi

    A study on the association between sustainable food literacy, healthy eating behaviors and habits, and anthropometric measurements among adults

    CANSU BAĞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Beslenme ve DiyetetikLokman Hekim Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. AYHAN DAĞ

  3. Tez No

    916272

    Yetişkin bireylerde sosyal medya bağımlılığı ile yeme farkındalığı, beslenme ve sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi

    The relationship between social media use and addiction and mindful eating, health literacy and nutrition literacy in adults

    DİLEK DİLER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Beslenme ve DiyetetikAnkara Medipol Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NEVİN ŞANLIER

  4. Tez No

    849303

    Yozgat ilinde yaşayan 18-64 yaş arası evli kadınların sağlık okur-yazarlığı ve yaşam doyumunun sağlıklı beslenme üzerine etkisi

    The impact of health literacy and life satisfaction on healthy eating among married women aged 18-64 living in yozgat province

    NURGÜL NEHİR YILMAZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Halk SağlığıYozgat Bozok Üniversitesi

    Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MAHMUT KILIÇ

  5. Tez No

    927568

    Yetişkin bireylerde beslenme okuryazarlığı düzeyinin Tip 2 Diabetes mellitus oluşma riski üzerine etkisi

    The effect of nutrition literacy level on the developing risk of Type 2 Diabetes mellitus in adults

    NESLİHAN YILDIZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Beslenme ve DiyetetikAnkara Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HÜLYA YARDIMCI

Geri Dön