Yerel ve kırsal kalkınmada kadın kooperatiflerinin rolü: Tokat ili örneği
The role of women's cooperatives in local and rural development: The case of Tokat province
- Tez No: 999927
- Danışmanlar: PROF. DR. RÜŞTÜ YAYAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Kadın kooperatifçiliği, Kadının güçlenmesi, Kırsal kalkınma, Tokat, Yerel kalkınma, Women's cooperative, Women’s empowerment, Rural development, Tokat, Local development
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kalkınma literatüründe yaşanan paradigma değişimi, üretim odaklı yaklaşımlardan sosyal, kurumsal ve katılımcı boyutları içeren insan merkezli yerel kalkınma modellerine geçişi zorunlu kılmıştır. Bu yeni yaklaşım, yerel aktörlerin ve sivil toplum kuruluşlarının, özellikle de kadın kooperatiflerinin önemini artırmıştır. Literatür, kadın kooperatiflerinin üyelerine istihdam, yoksulluğun azaltılması, gelir artışı ve ekonomik bağımsızlık gibi somut faydalar sağlarken, aynı zamanda sosyal güvenlik ve güçlenme hissini pekiştirdiğini vurgulamaktadır. Ancak Türkiye'de, kırsal alanda kadın emeğinin yoğun katılımına rağmen kurumsal örgütlenme ve ekonomik güçlenme mekanizmalarının yetersizliği temel bir sorun olarak devam etmektedir. Bu bağlamda, bu tez kadın kooperatiflerinin yerel ve kırsal kalkınma sürecinde üstlendiği ekonomik, sosyal ve kurumsal gibi çok boyutlu rollerini Tokat ili örneği üzerinden analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, nitel araştırma yöntemi kullanılarak Tokat ilinde aktif faaliyet gösteren kadın kooperatiflerinden 16 üye ile yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler betimsel ve içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Elde edilen temel bulgular, kadın kooperatiflerinin etkisinin ekonomik getirinin ötesine geçtiğini göstermektedir. Kooperatifler; üyelerin bireysel ve sosyal düzeyde güçlenmesini desteklemiş, aynı zamanda üyeler arasında güven ve dayanışma alanını güçlendirerek yerel topluluk düzeyinde sosyal sermaye inşa eden kritik bir araç rolü üstlenmiştir. Yerel kalkınma bağlamında ise kooperatifler, geleneksel faaliyetlerin ötesinde yeni istihdam olanakları sağlamakta ve ürettikleri yöresel markalı ürünler aracılığıyla Tokat yöresinin tanıtılmasına ve ekonomik çeşitliliğin artırılmasına doğrudan katkı sunmaktadır. Bununla birlikte, eğitimlerin yetersizliği, sürdürülebilir pazarlama kanallarına erişim zorlukları, üyeler arası güven eksikliği ve kurumsal kapasitenin zayıflığı gibi faktörler, elde edilen olumlu etkilerin kalıcılığını tehdit eden başlıca unsurlar olarak tespit edilmiştir. Sonuç olarak çalışma; yerel ve kırsal kalkınma politikalarının başta eğitim standartlarının yükseltilmesi, sosyal sermayenin korunması ve kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi olmak üzere, devlet desteğinin bir korumacı kalkan yerine girişimci kaldıracı olarak kurgulanması gerektiğine dair somut politika önerileri sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The paradigm shift in development literature has necessitated a transition from production-oriented approaches to human-centered local development models that incorporate social, institutional, and participatory dimensions. This new approach has increased the importance of local actors and civil society organizations, particularly women's cooperatives. The literature emphasizes that women's cooperatives provide concrete benefits to their members, such as employment, poverty reduction, income growth, and economic independence, while also reinforcing social security and empowerment. However, in Turkey, despite the intensive participation of women's labor in rural areas, the inadequacy of institutional organization and economic empowerment mechanisms remains a fundamental problem. In this context, this thesis aims to analyze the multidimensional roles that women's cooperatives play in the local and rural development process, using the example of Tokat province. In this study, using a qualitative research method, semi-structured in-depth interviews were conducted with 16 members of women's cooperatives actively operating in Tokat province. The data obtained were evaluated using descriptive and content analysis methods. The main findings indicate that the impact of women's cooperatives extends beyond economic returns. Cooperatives have supported the empowerment of members at the individual and social levels, while also playing a critical role in building social capital at the local community level by strengthening trust and solidarity among members. In the context of local development, cooperatives provide new employment opportunities beyond traditional activities and contribute directly to promoting the Tokat region and increasing economic diversity through the locally branded products they produce. However, factors such as inadequate training, difficulties in accessing sustainable marketing channels, lack of trust among members, and weak institutional capacity have been identified as the main elements threatening the sustainability of the positive effects achieved. In conclusion, the study presents concrete policy recommendations that state support should be designed as an entrepreneurial lever rather than a protective shield, particularly in terms of raising educational standards, preserving social capital, and strengthening institutional capacity within local and rural development policies.
Benzer Tezler
- Kırsal turizmin kırsal kalkınmaya etkisinde kooperatiflerin rolü: Kuyucak örneği
The role of cooperatives in the effect of rural tourism on rural development: The case of Kuyucak
ONUR AKTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
TurizmSüleyman Demirel ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞİRVAN ŞEN DEMİR
- Bursa ilinde tarımda örgütlenme ve kadın kooperatiflerinin ekonomik analizi
Agricultural organization and economic analysis of women's cooperatives in Bursa province
VEDAT ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
ZiraatBursa Uludağ ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN VURAL
- Kırsal kalkınmada kadın kooperatiflerinin önemi: Eskişehir ilçe ve mahallelerinde kadın kooperatifi potansiyeli
The importance of women's cooperatives i̇n rural development: women's cooperative potential i̇n the districts and villages of Eskişehir
GİZEM AVŞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
EkonomiEskişehir Osmangazi Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İNCİ PARLAKTUNA
- Tarım-gıda alanında kadın üretim kooperatifleri için sürdürülebilir ve rekabetçi pazarlama stratejileri
Sustainable and competitive marketing strategies for women's production cooperatives in the agriculture and food sector
NURJİN GÜRÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İşletmeMaltepe Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ATİYE TÜMENBATUR
- Kooperatifler için başarıyı etkileyen faktörler ve bir ölçek geliştirme çalışması
Factors that affecting the success of cooperatives and a scale development study
ORHAN GÜZEL
Doktora
Türkçe
2022
İşletmeManisa Celal Bayar Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN AKTAŞ