Evaluating earthquake-related research and innovation under multidimensional risk components: A cross-country data envelopment analysis
Çok boyutlu risk bileşenleri kapsamında depremle ilgili araştırma ve yenilik faaliyetlerinin değerlendirilmesi: Ülkeler arası veri zarflama analizi
- Tez No: 999916
- Danışmanlar: PROF. DR. SİBEL SALMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Deprem Mühendisliği, Endüstri ve Endüstri Mühendisliği, Mühendislik Bilimleri, Earthquake Engineering, Industrial and Industrial Engineering, Engineering Sciences
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Koç Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, deprem riski, bilimsel araştırma faaliyetleri, teknolojik yenilik ve afet sonrası insani ve ekonomik etkileri; Veri Zarflama Analizi (VZA), betimleyici istatistikler ve regresyon yöntemlerine dayanan bütünleşik bir ampirik çerçeve kullanarak incelemektedir. Çalışma, 2000–2025 dönemini kapsayan çok kaynaklı bir veri setine dayanmakta ve Çin, Fransa, Yunanistan, Hindistan, İran, İtalya, Japonya, Yeni Zelanda, Güney Kore, Tayvan, Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere deprem açısından riskli on iki ülkeye odaklanmaktadır. Bu ülkeler, küresel ölçekte depremle ilişkili bilimsel yayınların yaklaşık %78'ini ve raporlanan küresel deprem olaylarının yaklaşık %47'sini oluşturmaktadır. Bulgular, afet sonrası ortaya çıkan insani ve ekonomik kayıpların temel olarak depremlerin büyüklüğü ve sıklığı tarafından belirlendiğini göstermektedir. Buna karşılık, kırılganlık ve başa çıkma kapasitesindeki yetersizlikler, hem bilimsel yayın faaliyetlerini hem de patent temelli teknolojik yenilik üretimini önemli ölçüde sınırlamaktadır. Ülkelerin afetle ilişkili risk koşullarını depremle ilgili bilimsel çıktılara ne ölçüde etkin biçimde dönüştürebildiğini değerlendirmek amacıyla, bu çalışmada CCR (ölçeğe göre sabit getiri) ve BCC (ölçeğe göre değişken getiri) varsayımlarına dayalı, radyal, çok girdili–çok çıktılı bir VZA çerçevesi uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar, afetle ilişkili risk düzeyi daha düşük olan ülkelerin, benzer düzeyde bilimsel çıktı üretimini daha az risk girdisi kullanarak sürdürebildiklerini ve bu sayede daha yüksek etkinlik düzeylerine ulaştıklarını göstermektedir. Bu bağlamda deprem riski, yalnızca tehlike ve maruziyet unsurlarıyla sınırlı olmayıp; aynı zamanda sosyo-ekonomik kırılganlık, kurumsal kapasite ve afet etkileriyle başa çıkabilme yeteneğini de kapsayan çok boyutlu bir kavram olarak ele alınmaktadır. Genel olarak bulgular, depremle ilişkili bilimsel üretimin etkinliğini ve uzun vadeli sürdürülebilirliğini artırmak için, yalnızca büyük sismik olaylara tepki veren politikaların yeterli olmadığını; kırılganlığın azaltılmasına ve başa çıkma kapasitesinin güçlendirilmesine odaklanan bütüncül araştırma ve yenilik politikalarının önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines earthquake risk, scientific research activity, technological innovation, and post-disaster human and economic impacts using an integrated empirical framework based on Data Envelopment Analysis (DEA), descriptive statistics, and regression methods. The study relies on a multi-source dataset covering the period 2000–2025 and focuses on twelve earthquake-prone countries: China, France, Greece, India, Iran, Italy, Japan, New Zealand, South Korea, Taiwan, Türkiye, and the United States. These countries account for approximately 78% of global earthquake-related scientific publications and about 47% of reported global earthquake events. The results indicate that post-disaster human and economic losses are primarily driven by earthquake magnitude and frequency. In contrast, vulnerability and lack of coping capacity play a critical role in constraining both scientific publication activity and technological innovation. To assess how effectively countries transform disaster-related risk conditions into earthquake-related scientific outcomes, the study applies a radial, multi-input–multi-output DEA framework using both CCR (constant returns to scale) and BCC (variable returns to scale) models. The findings show that countries with lower disaster-related risk achieve higher efficiency by sustaining comparable levels of scientific output with fewer risk-related inputs. Importantly, disaster-related risk in this context is defined not only by hazard exposure, but also by underlying socio-economic vulnerability, institutional capacity, and the ability to cope with and manage earthquake impacts. Overall, the results highlight the importance of integrated research and innovation policies that go beyond responding to major seismic events and explicitly address vulnerability reduction and coping capacity enhancement in order to improve the efficiency and long-term sustainability of earthquake-related scientific production.
Benzer Tezler
- Türkiye'deki ahşap dış duvar sistemlerinin ısıl ve nemsel performansının test kabininde uzun dönem sürekli ölçme ve benzetim yöntemleriyle değerlendirilmesi
Evaluation of the hygrothermal performance of timber exterior wall systems in Turkey using long-term in-situ measurements and simulation methods
AYŞEGÜL EKŞİ KILIÇASLAN
- Yüksek yapılar için tasarlanan yeni tip bir yarı-aktif kontrollü sismik titreşim sönümleyicinin deneysel incelemesi ve sistem modeli
Experimental investigation and system modeling of a novel semi-active controlled seismic vibration damper designed for high-rise structures
SEFER ARDA SERBES
Doktora
Türkçe
2026
Makine Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TAHSİN ENGİN
- Evaluating the LCA of two buildings with close embodied energy which have different functions
Farklı işlevlere sahip olan iki binanın üç tür duvar kullanarak yaşam döngüsünün değerlendirilmesi
POOYA PAKMEHR
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA ERKAN KARAGÜLER
- Sigorta şirketlerinde yeni ürün geliştirme ve alternatif ürün stratejileri
Başlık çevirisi yok
ZEYNEL ŞAHİN
- Türkiye'de dünya miras alanlarının korunmasına yönelik çalışmaların etkinliği: Kapadokya örneği
World heritage conservation effectiveness in Turkey: Cappadocia case
TUĞÇE UÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ENGİN EYÜP EYUBOĞLU