İstanbul İlinde Çalışan Aile Hekimlerinin Anne Sütü ve Emzirme Bilgi Düzeyi ve Tutumu
Knowledge Level and Attitude of Family Physicians Working in Istanbul regarding Breast Milk and Breastfeeding
- Tez No: 999871
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HİLAL ÖZKAYA
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile hekimleri, anne sütü, emzirme, bilgi ve tutum, Family physicians, breast milk, breastfeeding, knowledge and attitude
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Hamidiye Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Birinci basamak sağlık hizmetlerinde sunulan emzirme danışmanlığının etkinliği açısından, aile hekimlerinin anne sütü ve emzirme konusundaki bilgi ve tutumlarının belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, İstanbul ilinde görev yapan aile hekimlerinin anne sütü ve emzirme konusundaki bilgi düzeyi ve tutumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, kesitsel ve tanımlayıcı desende yapılan bu araştırmada, veri toplama süreci 20 Ocak 2026– 28 Ocak 2026 tarihleri arasında yürütülmüştür. Örneklem büyüklüğü, %95 güven düzeyi ve %5 hata payı esas alınarak 275 kişi olarak hesaplanmış; olası veri kayıpları göz önünde bulundurularak çalışmaya 284 hekim dâhil edilmiştir. Çalışmaya İstanbul'da aile sağlığı merkezlerinde aktif olarak görev yapan, gönüllü katılım sağlayan pratisyen ve uzman aile hekimleri dahil edilmiştir. Veriler, araştırmacılar tarafından güncel literatür, Dünya Sağlık Örgütü ve Sağlık Bakanlığı emzirme rehberleri temel alınarak oluşturulan ve iki bölümden oluşan toplam 31 soruluk bir anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Bilgi ve tutum sorularının iç tutarlılığı pilot çalışma ile değerlendirilmiş, Cronbach alfa katsayısı 0,658 olarak bulunmuştur. Elde edilen veriler SPSS 27.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Kategorik değişkenler Pearson Ki-Kare testi ile analiz edilmiştir. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmaya 284 aile hekimi katılmıştır. Katılımcıların %53'ü kadın, %47'si erkektir. Yaş ortalaması 34,63±7,48 yıldır. Katılımcıların %40'ı uzman aile hekimi, %60'ı pratisyen aile hekimidir. Mesleki deneyim süresi 9,06±7,8 yıldır. %74'ü evli, %57'si çocuk sahibidir ve ortalama çocuk sayısı 1'dir. Çocuk sahibi hekimlerin %90'ının çocuğu en az 6 ay ve üzeri anne sütü almıştır, %53'ü ise ek olarak formül mama kullanmıştır. Katılımcıların %65'i tıp fakültesi öğrencilik döneminde, %70'i ise mezuniyet sonrasında anne sütü ve emzirme eğitimi almıştır. Anne sütü ve emzirme ile ilgili bilgi düzeyleri incelendiğinde;“anne sütünün uzun zincirli çoklu doymamış yağ asitleri açısından zengin olduğu”ifadesine hekimlerin %93'ü doğru yanıt vermiştir.“Anne sütünde yoğun miktarda bulunan IgA'nın koruyucu etkisi”ifadesinde doğru yanıt oranı %97,“anne sütünün alerjik hastalıkları azaltıcı etkisi”ifadesinde %98 olarak bulunmuştur. Buna karşın“anne sütünün mineral içeriğinin inek sütüne göre daha yüksek olduğu”ifadesinde doğru yanıt oranının %18,“anne sütünün steril olduğu”ifadesinde %28,“kolostrumun olgun süte göre daha fazla yağ ve karbonhidrat içerdiği”ifadesinde ise %19 düzeyinde kaldığı görülmüştür. Hekimlerin genel bilgi düzeyi puan ortalaması 6,02±1,31'dir. Tutum soruları değerlendirildiğinde; doğru emzirme tekniğine ilişkin ifadelerde doğru yanıt oranlarının %32–%41 arasında değiştiği,“memenin yumuşak ve küçük olmasının sütün yetersiz olduğunu düşündürmeyeceği”ifadesinde doğru yanıt oranının %82,“bebeğin kilo alımının anne sütünün yeterliliğini gösterdiği”ifadesinde ise %92 olduğu saptanmıştır. Sağılmış anne sütünün saklama koşulları konusunda doğru yanıt oranı %83 olarak belirlenmiştir. Genel tutum puan ortalaması 6,99±1,56'dır. Cinsiyete göre analizlerde; kadın hekimlerin genel bilgi (p=0,029) ve tutum (p=0,010) puanlarının erkek hekimlere göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptanmıştır. Unvana göre değerlendirmede uzman hekimlerin genel bilgi puanlarının pratisyen hekimlerden daha yüksek olduğu (p=0,002), ancak tutum puanları açısından anlamlı fark olmadığı (p=0,740) belirlenmiştir. Meslek yılı, medeni durum ve çocuk sahibi olma değişkenlerine göre bazı bilgi ve tutum maddelerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmakla birlikte, bu değişkenlerin tümü genel bilgi puanlarını anlamlı biçimde etkilememiştir. Buna karşın evli hekimlerin (p=0,050) ve çocuk sahibi hekimlerin (p=0,016) anne sütü ve emzirme ile ilgili toplam bilgi ve tutum puanlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Çalışmamıza katılan hekimlerin bilgi düzeyi puan ortalamasının (0-10 arası puan değerlendirmesi yapıldığında) 6,02±1,31 olduğu belirlenmiştir; ancak emzirme tekniği, kolostrum içeriği ve bazı fizyolojik özellikler gibi uygulamaya yönelik alanlarda bilgi ve tutum eksikliklerinin bulunduğu görülmüştür. Bu bulgular, özellikle mezuniyet öncesi ve sonrası eğitimlerin uygulama ağırlıklı olarak güçlendirilmesinin gerekliliğine işaret etmektedir. Sonuç: Bu çalışma, aile hekimlerinin anne sütü ve emzirmenin temel yararları konusunda yeterli bilgiye sahip olduğunu; ancak emzirme tekniği, kolostrum içeriği ve bazı fizyolojik süreçlere ilişkin uygulamaya dönük bilgi ve tutum eksikliklerinin devam ettiğini ortaya koymuştur. Çalışmada birinci basamakta aile hekimlerinin emzirme danışmanlığında belirleyici rolü vurgulanmıştır. Çalışmanın bulguları anne sütü ve emzirme danışmanlığının güçlendirilmesi açısından kritik önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Aim: Determining family physicians' knowledge and attitudes toward breast milk and breastfeeding is of great importance for improving the effectiveness of breastfeeding counseling provided in primary health care services. This study aimed to evaluate the knowledge levels and attitudes of family physicians working in Istanbul regarding breast milk and breastfeeding. Materials and Methods: This single-center, cross-sectional, and descriptive study was conducted between January 20 and January 28, 2026. The sample size was calculated as 275 physicians based on a 95% confidence level and a 5% margin of error; considering possible data loss, a total of 284 physicians were included in the study. Volunteer general practitioners and specialist family physicians actively working in family health centers in Istanbul were enrolled. Data were collected using a 31-item questionnaire consisting of two sections, developed by the researchers based on current literature and breastfeeding guidelines of the World Health Organization and the Ministry of Health. The internal consistency of the knowledge and attitude questions was evaluated through a pilot study, yielding a Cronbach's alpha coefficient of 0.658. Data were analyzed using SPSS version 27.0. Categorical variables were analyzed using the Pearson chi-square test, and statistical significance was accepted as p<0.05. Results: A total of 284 family physicians participated in the study; 53% were female and 47% were male. The mean age was 34.63±7.48 years. Of the participants, 40% were specialist family physicians and 60% were general practitioners. The mean duration of professional experience was 9.06±7.8 years. Seventy-four percent were married, 57% had children, and the mean number of children was one. Among physicians with children, 90% reported that their child had received breast milk for at least six months, and 53% had additionally used formula. Sixty-five percent of participants had received breastfeeding education during medical school, and 70% after graduation. Regarding knowledge on breast milk and breastfeeding, 93% of physicians correctly answered the statement that breast milk is rich in long-chain polyunsaturated fatty acids; 97% correctly identified the protective effect of IgA in breast milk, and 98% correctly recognized its role in reducing allergic diseases. In contrast, correct response rates were low for the statements that breast milk has a higher mineral content than cow's milk (18%), that breast milk is sterile (28%), and that colostrum contains more fat and carbohydrates than mature milk (19%). The mean overall knowledge score was 6.02±1.31. In the evaluation of attitudes, correct response rates regarding proper breastfeeding techniques ranged between 32% and 41%. The correct response rate was 82% for the statement that soft and small breasts do not indicate insufficient milk, and 92% for the statement that infant weight gain reflects adequate breast milk intake. The correct response rate regarding expressed breast milk storage conditions was 83%. The mean overall attitude score was 6.99±1.56. Female physicians had significantly higher knowledge (p=0.029) and attitude (p=0.010) scores than male physicians. Specialist physicians had higher knowledge scores than general practitioners (p=0.002), while no significant difference was found in attitude scores (p=0.740). Although some significant differences were observed in specific items according to years of practice, marital status, and parenthood, these variables did not significantly affect overall knowledge scores. However, married physicians (p=0.050) and those with children (p=0.016) had higher total knowledge and attitude scores related to breastfeeding. The average knowledge level score of the physicians participating in our study was determined to be 6.02±1.31 (on a scale of 0-10); however, deficiencies in knowledge and attitudes were observed in practical areas such as breastfeeding technique, colostrum content, and some physiological characteristics. These findings highlight the need to strengthen pre- and postgraduate education with a greater emphasis on practical training. Conclusion: This study revealed that family physicians have adequate knowledge of the fundamental benefits of breast milk and breastfeeding; however, gaps persist in practice-oriented knowledge and attitudes related to breastfeeding techniques, colostrum content, and certain physiological processes. The findings emphasize the pivotal role of family physicians in breastfeeding counseling within primary health care. Strengthening breast milk and breastfeeding counseling in family practice is therefore of critical importance.
Benzer Tezler
- Bir ilaç fabrikasında personel gereksinmesinin belirmesi seçilmesi ve elde tutulmasına yönelik bir uygulama çalışması
Başlık çevirisi yok
EMİNE BOZBAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
İşletmeİstanbul ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUĞRAY KAYNAK
- Süt formüllerinin tüketim uygulamaları ve süt formüllerinin C vitamini içeriği ile pH değerleri
Başlık çevirisi yok
GÖNÜL VAROL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Besin Hijyeni ve Teknolojisiİstanbul ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TÜRKAN KUTLUAY
- Türkiye'de aile planlaması çalışmalarında erkeklerin önemi, hastane personeli ile fabrika işçilerinin doğum kontrol yöntemlerine karşı tutum ve davranranışlarında farklılığın araştırılması
Başlık çevirisi yok
KAMİL MALKOÇLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Demografiİstanbul ÜniversitesiAile Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DERİN KÖSEBAY
- Adolesan intihar girişimlerinin psiko-sosyal nedenleriyle ilgili araştırma
Başlık çevirisi yok
NAZMİYE YÜKSEL
- Gelişim nörolojisi polikliniğine başvuran nöral tüp defektli olgularda prospektif bir inceleme
Başlık çevirisi yok
İLKBAHAR EMİNE GÜLTEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiAile Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELÇUK APAK