Çocuklara yönelik paketli gıdaların besin profili ve gıda katkı maddeleri içeriğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the nutrient profile and food additive content of packaged foods targeted at children
- Tez No: 999696
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GİZEM AYTEKİN ŞAHİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Çocuklara Yönelik Paketli Gıdalar, Nutri-Score, NOVA Sınıflandırması, DSÖ Besin Profili Modeli, Gıda Katkı Maddeleri, Pazarlama Teknikleri, Packaged Foods Marketed to Children, Nutri-Score, NOVA Classification, WHO Nutrient Profile Model, Food Additives, Marketing Techniques
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Nuh Naci Yazgan Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, çocuklara yönelik pazarlanan paketli gıdaların besin profili, işlenmişlik düzeyi, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Besin Profili Modeli'ne uygunluğu, gıda katkı maddesi içeriği ve çocuklara yönelik pazarlama tekniklerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüş kesitsel ve tanımlayıcı tipte bir araştırmadır. Çalışmaya, altı farklı kategoride toplam 532 adet paketli gıda dahil edilmiştir. Ürünlerin %44,9'u süt ve süt ürünleri, %24,2'si cips, %10,0'u dondurma, %7,7'si çikolata, %7,5'i bisküvi ve %5,6'sı krakerlerden oluşmuştur. NOVA sınıflamasına göre ürünlerin büyük çoğunluğunun %86,0 ile NOVA 4 (ultra işlenmiş) kategorisinde yer aldığı belirlenmiştir (n=459Yalnızca 14 ürünün DSÖ Besin Profili Modeli'ne uygun olduğu (n=14) belirlenmiştir. Paketli ürünlerin %78'inde (n=415) en az bir katkı maddesi bulunduğu belirlenmiş; en sık kullanılan gıda katkı maddesi türünün asitlik düzenleyiciler olduğu saptanmıştır (%33,5). Çocuklara yönelik pazarlama teknikleri içinde en yaygın yöntem özel ambalajlar (%39,8; n=212), ardından çocuksu isim/yazı tipleri (%23,3; n=124) ve eğlence vurgusu (%14,8; n=79) olarak belirlenmiştir. Korelasyon analizinde, gıda katkı maddesi sayısı arttıkça NOVA'ya göre işlenmişlik düzeyinin arttığı (r=0,540; p<0,001) ve DSÖ besin profiline uyumsuzluğun arttığı (r=0,219; p<0,001) saptanmıştır. Sonuçlar, çocuklara yönelik gıda ortamında besin profili temelli düzenlemelerin güçlendirilmesi ve sağlıklı ürün seçeneklerinin artırılmasına yönelik uygulama, eğitim, etiketleme ve politika müdahalelerinin önemini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study is a cross-sectional and descriptive investigation conducted to evaluate the nutrient profile, level of processing, compliance with the World Health Organization (WHO) Nutrient Profile Model, food additive content, and child-directed marketing techniques of packaged foods marketed to children. A total of 532 packaged food products from six different categories were included in the study. Of these products, 44.9% were milk and dairy products, 24.2% chips, 10.0% ice cream, 7.7% chocolate, 7.5% biscuits, and 5.6% crackers. According to the NOVA classification, most products (86.0%) were classified as NOVA 4 (ultra-processed) (n=459). Only 14 products were found to comply with the WHO Nutrient Profile Model (n=14). It was determined that 78% of the packaged products (n=415) contained at least one food additive, and the most frequently used type of food additive was acidity regulators (33.5%). Among child-directed marketing techniques, the most common method was special packaging (39.8%; n=212), followed by childlike names/fonts (23.3%; n=124) and emphasis on entertainment (14.8%; n=79). Correlation analysis revealed that as the number of food additives increased, the level of processing according to NOVA increased (r=0.540; p<0.001) and non-compliance with the WHO nutrient profile increased (r=0.219; p<0.001). The results highlight the importance of strengthening nutrient profile–based regulations in the child-directed food environment and implementing practice-, education-, labeling-, and policy-based interventions aimed at increasing healthy product options.
Benzer Tezler
- Sivas'ta kadınların işgücüne katılım farklılıkları
Başlık çevirisi yok
BİNNUR ERCEM
Yüksek Lisans
Türkçe
1984
SosyolojiCumhuriyet ÜniversitesiKurumlar Sosyolojisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FARUK KOCACIK
- Türkiye'de korunmaya muhtaç çocuklar meselesine mukayeseli bir bakış ve Bursa örneği
Başlık çevirisi yok
SERPİL AYTAÇ
- Baba yoksunluğunun benlik kavramına etkisi ve babasız öğrencilerin problemlerinin hangi alanlarda yoğunlaştığının saptanması
Başlık çevirisi yok
OYA GÜNGÖRMÜŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiGelişim Psikolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYSEL EKŞİ
- Çocuklarda akut stres hiperglisemisinde hormonal değişikliklerin ve kısa süreli prognozun incelenmesi
Başlık çevirisi yok
AYGÜN DİNDAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜLYA GÜNÖZ
- Televizyon reklamlarının ses-söz uyumu (Prozodi) yönünden incelenmesi ve dilimizin müziğine etkileri
A study on the television advertisements from the point speech-sound harmany (prosody) and it's influence on the rhythm of our language
C. HAKAN ÇUHADAR