Pandemi bağlamında Türkiye ekonomisi için işsizliğin makro ekonomik belirleyicileri
Macro economic determinants of unemployment in the economy of Türkiye in the context of the COVID-19 pandemic
- Tez No: 999373
- Danışmanlar: PROF. DR. SALİH ÖZTÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İşsizlik, makroekonomik istikrarın ve toplumsal refahın değerlendirilmesinde temel göstergelerden biri olup, özellikle küresel kriz ve belirsizlik dönemlerinde ekonomik sistem üzerindeki etkilerini daha belirgin hâle getirmektedir. 2019 yılının son çeyreği itibarıyla küresel ölçekte ortaya çıkan COVID-19 pandemisi, işgücü piyasaları üzerinde eş zamanlı arz ve talep şokları yaratarak işsizlik olgusunu yeniden gündeme taşımıştır. Bu gelişme, makroekonomik değişkenler ile işsizlik arasındaki ilişkilerin pandemi koşulları altında nasıl şekillendiğinin incelenmesini gerekli kılmıştır. Bu çerçevede çalışma, Türkiye ekonomisinde 2006Q1–2025Q1 dönemini kapsayan üç aylık zaman serisi verileri kullanılarak ekonomik büyüme, ticari dışa açıklık, doğrudan yabancı yatırımlar ve dış borç stoku ile işsizlik arasındaki ilişkileri incelemektedir. COVID-19 pandemisi, modele kukla değişken aracılığıyla dâhil edilmiştir. Ampirik analiz sürecinde öncelikle Augmented Dickey-Fuller (ADF) ve Phillips-Perron (PP) birim kök testleri uygulanmış ve tüm değişkenlerin birinci farklarında durağan olduğu, yani I(1) bütünleşme derecesine sahip oldukları tespit edilmiştir. Değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkinin varlığını araştırmak amacıyla ARDL sınır testi yaklaşımı kullanılmış ve seriler arasında eşbütünleşme ilişkisinin bulunduğu belirlenmiştir. Uzun dönem katsayı tahminleri ARDL yöntemiyle elde edilmiştir. Elde edilen bulgular, ekonomik büyüme, ticari dışa açıklık ve doğrudan yabancı yatırımların işsizlik oranı üzerinde azaltıcı yönde etkiler yarattığını göstermektedir. Buna karşılık, dış borç stokunun ve COVID-19 pandemisini temsilen kullanılan kukla değişkenin işsizlik üzerinde artırıcı etkilere sahip olduğu tespit edilmiştir. Ulaşılan sonuçların sağlamlığı Fully Modified Ordinary Least Squares (FMOLS) ve Dynamic Ordinary Least Squares (DOLS) yöntemleri kullanılarak desteklenmiştir. Çalışmadan elde edilen bulguların, işgücü piyasasına yönelik politika tasarımlarının geliştirilmesi ve ekonomik karar alıcıların istihdam odaklı stratejiler oluşturmasına katkı sağlaması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
Unemployment is one of the fundamental indicators in assessing macroeconomic stability and social welfare, and its effects on the economic system become more pronounced particularly during periods of global crises and uncertainty. As of the last quarter of 2019, the COVID-19 pandemic, which emerged on a global scale, brought the phenomenon of unemployment back to the forefront by generating simultaneous supply and demand shocks in labor markets. This development made it necessary to examine how the relationships between macroeconomic variables and unemployment have been shaped under pandemic conditions. Within this framework, the study investigates the relationships between unemployment and economic growth, trade openness, foreign direct investment, and external debt stock in the Turkish economy by using quarterly time series data covering the period 2006Q1–2025Q1. The COVID-19 pandemic is incorporated into the model through a dummy variable. In the empirical analysis, Augmented Dickey-Fuller (ADF) and Phillips-Perron (PP) unit root tests are first applied, and the results indicate that all variables are stationary in their first differences, implying that they are integrated of order one, I(1). To examine the existence of a long-run relationship among the variables, the ARDL bounds testing approach is employed, and the findings confirm the presence of cointegration. Long-run coefficient estimates are obtained using the ARDL method. The results indicate that economic growth, trade openness, and foreign direct investment have reducing effects on the unemployment rate. In contrast, the external debt stock and the dummy variable representing the COVID-19 pandemic are found to have increasing effects on unemployment. The robustness of the findings is further supported by Fully Modified Ordinary Least Squares (FMOLS) and Dynamic Ordinary Least Squares (DOLS) estimations. Overall, the results are expected to contribute to the development of labor market–oriented policy designs and to assist economic policymakers in formulating employment-focused strategies.
Benzer Tezler
- Türkiye'de 2001, 2008 ekonomik krizleri ve COVID-19 pandemi dönemi işsizlik ve istihdam
Başlık çevirisi yok
MERTCAN ÖNEÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Ekonomiİstanbul Kültür Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZİFE MERVE HAMZAOĞLU
- 2000 yılı sonrası Türkiye'de işgücü piyasası ve işsizliğin analizi: Ekonomik krizlerin ve dijitalleşmenin işgücü piyasasına ve işsizliğe etkisi
Analysis of the labor market and unemployment in Türkiye after 2000: The impact of economic crises and digitalization on the labor market and unemployment
MERVE BİLEN DEMİRKOL
Doktora
Türkçe
2026
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriİstanbul ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARİF YAVUZ
- Türkiye'de 1980 sonrası yaşanan finansal krizlerin ekonomik yansımalarının karşılaştırılması
Comparison of the economic implications of financal crisis in Turkey after 1980
FERİDE DEMİR
- Potentialities for and limits to inclusion by education: The case of Syrian children's education in Turkey and child labour
Eğitim tarafından içermede potansiyeller ve limitler: Türkiye'deki Suriyeli çocukların eğitimi ve çocuk işçiliği
YASEMİN KIZILOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Sosyal HizmetOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSosyal Politika Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET OKYAYUZ
- Maliye politikası uygulamalarının koruyucu sağlık hizmetleri üzerindeki etkisi: seçili ab ülkeleri üzerine bir değerlendirme
The impact of fiscal policy practices on preventive health services: an evaluation on selected eu countries
RABİA SELİNAY DEĞİRMENCİ