Maarif Modeli'ne uygun hazırlanmış 6. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin söz varlığı açısından incelenmesi
An analysis of the vocabulary in texts from 6th grade Turkish textbooks prepared in accordance with the Maarif Model
- Tez No: 999304
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ERKAN AYDIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Eğitim ve Öğretim, Turkish Language and Literature, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Ders kitapları, Edebiyat eğitimi, Textbooks, Literature education
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aksaray Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bireylerin duygu ve düşüncelerini etkili bir şekilde ifade edebilmeleri, sahip oldukları söz varlığının zenginliğiyle doğrudan ilişkilidir. Ana dili öğretiminin temel materyali konumundaki ders kitapları, öğrencilerin sözcük dağarcığını geliştirmede ve kültürel değerlerin aktarımında önemli bir rol üstlenmektedir. Bu araştırmanın amacı,“Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli”ne uygun olarak hazırlanan 6. sınıf Türkçe ders kitaplarında (1. kitap, 2. kitap) yer alan metinleri; atasözleri, deyimler, ikilemeler, kalıp sözler, yansıma sözcükler ve yerel söyleyişler bağlamında tespit etmektir. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi deseniyle yürütülen bu çalışmada, veri kaynağı olarak ilgili ders kitaplarında yer alan tüm okuma metinleri incelenmiştir. Belirlenen metinler, söz konusu altı kategori çerçevesinde betimsel analiz tekniğiyle değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, incelenen metinlerdeki söz varlığı unsurları arasında niceliksel açıdan en yoğun kullanımın deyimlerde olduğu, deyimleri sırasıyla kalıp sözlerin ve ikilemelerin takip ettiği görülmüştür. Buna karşın atasözleri, yansıma sözcükler ve yerel söyleyişlerin metinlerdeki kullanım sıklığının, diğer unsurlara kıyasla niceliksel olarak daha düşük oranda yer aldığı belirlenmiştir. Çalışmanın bulguları doğrultusunda, Maarif Modeli kapsamında hazırlanan 6. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin, ele alınan söz varlığı unsurlarının dağılımı açısından deyim ve kalıp söz ağırlıklı bir görünüm sergilediği saptanmıştır. Bu bağlamda, ders kitapları hazırlanırken öğrencilerin söz varlığını çok yönlü desteklemek adına, farklı türdeki söz varlığı unsurlarına metinlerde daha dengeli bir şekilde yer verilmesine yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Özet (Çeviri)
Individuals' ability to express their emotions and thoughts effectively is directly correlated with the richness of their vocabulary. Textbooks, positioned as the primary material for native language instruction, play a crucial role in developing students' vocabulary and transmitting cultural values. The aim of this study is to identify the proverbs, idioms, reduplications, formulaic expressions, onomatopoeic words, and local expressions within the texts included in the 6th-grade Turkish textbooks (Book 1 and Book 2) prepared in accordance with the“Century of Türkiye Education Model”(Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli). In this study, conducted using the document analysis design—one of the qualitative research methods—all reading texts in the relevant textbooks were examined as the data source. The identified texts were evaluated using the descriptive analysis technique within the framework of the aforementioned six categories. As a result of the research, it was observed that quantitatively, idioms had the highest frequency of use among the vocabulary elements in the examined texts, followed by formulaic expressions and reduplications, respectively. In contrast, it was determined that the usage frequency of proverbs, onomatopoeic words, and local expressions in the texts was quantitatively lower compared to the other elements. In line with the findings of the study, it was concluded that the texts in the 6th-grade Turkish textbooks prepared within the scope of the Maarif Model exhibit a structure predominantly focused on idioms and formulaic expressions in terms of the distribution of the analyzed vocabulary elements. In this context, recommendations were made to include different types of vocabulary elements in the texts in a more balanced manner during the preparation of textbooks, in order to support students' vocabulary in a multifaceted way.
Benzer Tezler
- İlköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinde emanet kavramı
The concept of amanah (trust) in primary education religious culture and moral knowledge courses
MERYEM ESKİKÖY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinMarmara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BANU GÜRER
- Türkiye yüzyılı maarif modeline göre hazırlanmış 9. sınıf matematik ders kitaplarındaki görsel türleri ve işlevleri
Types and functions of visuals in 9th grade mathematics textbooks prepared in accordance with the Türkiye century education model
MERVE AKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MatematikTrabzon ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAŞAR AKKAN
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeline göre hazırlanmış olan sosyal bilgiler ders kitaplarında kullanılan haritaların incelenmesi
An examination of the maps used in social studies textbooks prepared according to the Turkish Century Education Model
ALİ MECİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDOĞAN KAYA
- Fecr-i Ali yazarı Şahabeddin Süleyman -insan, eser, üslup-
Başlık çevirisi yok
NAZIM H. POLAT
Doktora
Türkçe
1984
Türk Dili ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. M. ORHAN OKAY