Türkiye yüzyılı maarif modeline göre hazırlanmış 9. sınıf matematik ders kitaplarındaki görsel türleri ve işlevleri
Types and functions of visuals in 9th grade mathematics textbooks prepared in accordance with the Türkiye century education model
- Tez No: 988888
- Danışmanlar: PROF. DR. YAŞAR AKKAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Matematik, Mathematics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trabzon Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Matematik Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
“Bir resim bin kelimeye bedeldir”sözü, tek bir görselin karmaşık düşünceleri sözden daha etkili aktarabileceğini vurgular. Dijital çağda bireyler çok sayıda görsele maruz kalır ve çevreleriyle sürekli görsel yollarla etkileşir. Görsel temelli süreçlerin matematiksel anlam oluşturma ve problem çözmedeki rolüne ilişkin kuramsal ve deneysel birikim, ders kitaplarının öğretimdeki belirleyici konumuyla birlikte ele alındığında, 9. sınıf matematik ders kitabının görsel mimarisinin tür–işlev düzleminde dizgeli bir haritalanması, metnin öğrencilerin kavramsal ağlarını nasıl desteklediğine dair doğrudan kanıt üretebilir. Bu anlamda çalışmanın amacı, 2024 yılında yürürlüğe giren türkiye yüzyılı maarif modeli matematik dersi öğretim programı bağlamında tasarlanan 9.sınıf matematik 1 ve 2 ders kitaplarındaki görsellerin türlerini ve işlevlerini sistematik olarak incelemek, görsellerin türlerinin ve işlevlerinin kullanımlarının öğrenme alanlarına göre nasıl dağıldığını ortaya koymaktır. Bu araştırmada, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında hazırlanan 9. sınıf Matematik 1 ve 2 ders kitaplarındaki görsellerin türleri ve işlevleri nitel doküman analiziyle incelenmiştir. MEB'den indirilen orijinal kitaplarda yer alan her bir görsel, literatüre dayalı oluşturulan görsel türleri tablosu ile türlerine göre sınıflandırılmış ve literatürdeki doküman analizi aşamalarına göre sistemli biçimde analiz edilmiştir. Görsellerin işlevleri ise alan yazındaki taksonomisinin matematiğe uyarlanmış hâli temel alınarak betimsel analizle değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'ne göre hazırlanan 9. sınıf Matematik 1–2 ders kitaplarında görsellerin tür ve işlev bakımından temalara göre anlamlı biçimde farklılaştığını göstermektedir. Kitap genelinde en yoğun kullanılan görsel türleri tablolar, geometrik şekil/cisimler ve genel resimler olurken; Nicelikler ve Değişimler temasında grafikler, Algoritma ve Bilişim temasında akış diyagramları, İstatistiksel Araştırma Süreci ve Veriden Olasılığa temalarında ise veri sunumunu destekleyen grafik–tablo kombinasyonları öne çıkmıştır. İşlev boyutunda ise görsellerin çoğunlukla bilgilendirici, organizasyonel ve temsili amaçlarla kullanıldığı; dekoratif işlevin neredeyse hiç bulunmadığı belirlenmiştir. Bu durum, görsel tasarımın estetik kaygıdan çok öğretimsel hedeflere odaklandığını; görsellerin temanın kavramsal yapısına uygun şekilde öğrencinin bilgiyi düzenleme, kavramsal anlam oluşturma, süreçleri adım adım izleme ve problem çözmeyi destekleme amacıyla yapılandırıldığını ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The saying“A picture is worth a thousand words”emphasizes that a single visual can convey complex ideas more effectively than verbal explanation alone. In the digital age, individuals are exposed to a vast amount of visual information and continuously interact with their surroundings through visual means. When the theoretical and empirical body of research on the role of visual-based processes in mathematical meaning-making and problem solving is considered together with the central role of textbooks in instruction, a systematic mapping of the visual architecture of a 9th-grade mathematics textbook across the type–function dimension can provide direct evidence of how the text supports students' conceptual networks. In this context, the purpose of this study is to systematically examine the types and functions of visuals used in the 9th-grade Mathematics 1 and Mathematics 2 textbooks designed in accordance with the Türkiye Century Education Model Mathematics Curriculum implemented in 2024, and to reveal how these visual types and functions are distributed across learning domains. In this study, the types and functions of visuals in the 9th-grade Mathematics 1 and 2 textbooks prepared within the scope of the Türkiye Century Education Model were examined using qualitative document analysis. Each visual included in the original textbooks downloaded from the Ministry of National Education (MoNE) was classified according to a literature-based visual typology and systematically analyzed following established stages of document analysis. The functions of the visuals were evaluated through descriptive analysis based on a taxonomy adapted to mathematics education from the relevant literature. The findings indicate that the types and functions of visuals in the 9th-grade Mathematics 1 and 2 textbooks prepared according to the Türkiye Century Education Model vary meaningfully across themes. While tables, geometric shapes/solids, and general images are the most frequently used visual types throughout the textbooks, graphs are predominant in the Quantities and Change theme, flowcharts in the Algorithms and Informatics theme, and graph–table combinations supporting data representation in the Statistical Investigation Process and From Data to Probability themes. In terms of function, visuals are predominantly used for informational, organizational, and representational purposes, whereas decorative use is almost nonexistent. This indicates that visual design prioritizes instructional goals over aesthetic concerns, and that visuals are deliberately structured to support students' organization of information, conceptual understanding, step-by-step reasoning, and problem-solving processes in alignment with the conceptual structure of each learning domain.
Benzer Tezler
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında hazırlanan 9.sınıf matematik ders kitaplarının ve hazırlık sınıfı matematik kitaplarının erdem-değer-eylem bağlamında incelenmesi
Analysis of 9th grade mathematics textbooks and preparation class mathematics books prepared within the Framework of the Century of Türkiye Education model in the context of virtue-value-action
CANAN DÜNDAR ARABACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİLİZ ÇETİN
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 5. sınıf fen bilimleri dersi kitabı“maddenin doğası”ünitesi sonunda yer alan değerlendirme sorularının yenilenmiş bloom taksonomisine göre incelenmesi
“An examination of the assessment questions at the end of the 'nature of matter' unit in the 5th grade science textbook of the Türkiye Yüzyili Maarif Model according to the revised bloom's taxonomy”
YASEMİN ULUCAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimSivas Cumhuriyet ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE GÜNGÖR SEYHAN
- 1981 Türkiye tarımsal yapısının önemli bileşenleri ve tarımsal bölgelerin elde edilmesi
Principle components of Turkey's agricultural structure and to determine agricultural rigions in 1981
İHSAN KARABULUT
- 1983 yılı trafik kaza istatistikleri değerlendirmesi
Başlık çevirisi yok
ŞÜKRÜ ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
UlaşımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. RIDVAN EGE
- İş kazalarının Türk ekonomisi üzerine etkileri ve kömür madenciliği üzerine bir inceleme
Başlık çevirisi yok
MESUT ÖRMECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. NACİ KINACIOĞLU