Savunma sanayiinde rekabet gücünün Porter'in Elmas Teorisi ışığında incelenmesi: Türk savunma sektörü incelemesi
Studying the competitiveness in the defense industry in light of Porter's Diamond Theory: Turkish defense sector review
- Tez No: 998802
- Danışmanlar: PROF. DR. YÜKSEL AKAY ÜNVAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Savunma ve Savunma Teknolojileri, Defense and Defense Technologies
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yönetim ve Organizasyon Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Savunma sanayii, günümüzde ülkelerin güvenlik ihtiyaçlarının karşılanmasının ötesinde, ekonomik kalkınma, teknoloji üretimi ve uluslararası rekabet gücünün artırılmasında stratejik bir rol üstlenmektedir. Özellikle jeopolitik konumu itibarıyla Türkiye, savunma sanayisine yönelik yatırımlarını artırarak hem ulusal güvenliği sağlama hem de küresel pazarda rekabetçi bir aktör olma hedefini benimsemiştir. Porter'ın Elmas Modeli, bir ülkenin belirli bir sektörde rekabet avantajı elde edip edemeyeceğini anlamaya yönelik dört temel faktörü esas alır: faktör koşulları, talep koşulları, ilgili ve destekleyici endüstriler ile firma stratejisi, yapı ve rekabet. Buna ek olarak devlet faktörünün de sektörel rekabet gücü üzerinde etkili olduğu kabul edilmektedir. Bu çalışmanın amacı, Türk Savunma Sanayii Sektöründe rekabet gücünü Porter'in elmas modeli bağlamında incelemektir. Çalışma, kesitsel tarzda tasarlanmış olup, anket uygulaması yöntemiyle tamamlanmıştır. Uygulamada geçerlik ve güvenirliği yapılmış olan rekabetçilik ölçeği ve bilgi formu kullanılmıştır. Yapılan örneklem analizi sonrası savunma sanayiinde faaliyet gösteren 78 firmanın üst düzey yöneticilerine uygulanan anket verileri, rekabet edebilirlik ölçeği aracılığıyla değerlendirilmiştir. Tanımlayıcı özelliklere göre rekabet edebilirlik boyutları karşılaştırılmış ve elmas modeli koşulları arasındaki ilişki yapıları yapısal eşitlik modeli ile test edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, firmaların demografik özelliklerine bağlı olarak rekabet düzeylerinde anlamlı bir farklılık bulunmadığını göstermektedir. Bununla birlikte, sektörde kendisini lider veya ortalamanın üzerinde konumlandıran firmaların, genel rekabet puanlarının istatistiksel olarak daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Ayrıca, savunma sanayiinin önümüzdeki beş yıl içerisinde %50'den fazla büyüyeceğini öngören firmaların da rekabetçilik düzeylerinin kayda değer biçimde yüksek olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, sektördeki geleceğe yönelik beklentilerin rekabet gücü üzerinde doğrudan etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Türkiye'nin son yıllarda savunma sanayiinde yerlilik oranını artırmaya yönelik politikaları, ihracat hedefleri ve teknolojik atılımları dikkate alındığında, bu sektörün ulusal ve uluslararası düzeydeki rekabet avantajının Elmas Modeli çerçevesinde değerlendirilmesi hem teorik hem de pratik açıdan önem arz etmektedir. Böylelikle, Türk savunma sanayiinin küresel pazardaki konumunun anlaşılması ve geleceğe yönelik stratejilerin oluşturulması mümkün olacaktır. Sonuç olarak, Türk savunma sanayiinin rekabet gücünün artırılması; faktör koşulları, talep koşulları, ilgili ve destekleyici endüstriler, firma stratejileri ve devlet desteğinin bütünleşik bir biçimde yönetilmesine bağlıdır. Bu bütüncül yaklaşım hem ulusal güvenliği güçlendirecek hem de Türkiye'nin uluslararası rekabetçilikteki konumunu pekiştirecektir.
Özet (Çeviri)
Today, beyond meeting the security needs of countries, the defense industry plays a strategic role in economic development, technology production, and increasing international competitiveness. Especially, due to its geopolitical position, Turkey has adopted the goal of both ensuring national security and becoming a competitive actor in the global market by increasing its investments in the defense industry. Porter's Diamond Model is based on four key factors to understand whether a country can gain a competitive advantage in a particular sector: factor conditions, demand conditions, related and supporting industries, and firm strategy, structure, and competition. In addition, government factor is also recognized to have an impact on sectoral competitiveness. The purpose of this study is to examine the competitiveness of the Turkish Defense Industry Sector in the context of Porter's diamond model. The study was designed in a cross-sectional manner and completed with a questionnaire survey method. In the application, the competitiveness scale and information form, which have been validated and are reliable, were used. After the sampling analysis, the survey data applied to the senior managers of 78 companies operating in the defense industry were evaluated through the competitiveness scale. Competitiveness dimensions were compared according to descriptive characteristics and the relationship structures between diamond model conditions were tested with structural equation modeling. The results show that there is no significant difference in the level of competitiveness based on the demographic characteristics of the companies. However, it was found that companies that position themselves as leaders or above average in the sector have statistically higher overall competitiveness scores (p<0.05). Furthermore, companies that anticipate the defense industry to grow by more than 50% over the next five years were also found to have significantly higher levels of competitiveness. These findings reveal that expectations for the future of the sector have a direct impact on competitive strength. Considering Turkey's policies to increase localization in the defense industry, its export targets, and technological breakthroughs in recent years, it is important to evaluate the competitive advantage of this sector at the national and international levels within the framework of the Diamond Model, both theoretically and practically. In this way, it will be possible to understand the position of the Turkish defense industry in the global market and to formulate strategies for the future. As a conclusion, enhancing the competitiveness of the Turkish defense industry depends on the integrated management of factor conditions, demand conditions, related and supporting industries, firm strategy, structure, competition, and government factors. This holistic approach will both strengthen national security and reinforce Turkey's position in international competitiveness.
Benzer Tezler
- Competitiveness of defense industries: A comparative analysis of the United States, Russia, South Korea and Turkey
Savunma sanayide rekabet: Amerika Birleşik Devletleri, Rusya, Güney Kore ve Türkiye'nin karşılaştırmalı olarak analizi
MUSTAFA TOYDEMİR
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
İşletmeOrta Doğu Teknik ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OKTAY FIRAT TANRISEVER
- Üçüncü dünya ülkelerinde ve Türkiye'de savunma sanayii: Silah üretebilme süreci içinde, makro açıdan bir deneme
Başlık çevirisi yok
MUAMMER ŞİMŞEK
- Yurt dışından kesin dönüş yapan işçi çocukları ile Türkiye'de doğup büyümüş çocukların frustrasyona karşı geliştirdikleri agresyonun yönü ve türünün rosenzwerg pıcturefrustratron testi ile değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
NERMİN ÇELEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıUludağ ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SUNA TANELİ
- Avrupa Topluluğu'nun bürokratik yapısı
Başlık çevirisi yok
GÜNİZ ODYAKMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
Uluslararası İlişkilerİstanbul ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BENER KARAKARTAL