Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan ergenlerde akıllı telefon bağımlılığı ile bilişsel fonksiyonların incelenmesi ve içe yönelim / dışa yönelim sorunlarıyla ilişkisi
Smartphone addiction and cognitive functions in adolescents with attention deficit hyperactivity disorder: Associations with internalizing and externalizing problems
- Tez No: 998801
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ALPEREN BIKMAZER
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Akıllı telefonlar, Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu, Smartphones, Attention deficit disorder with hyperactivity
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medeniyet Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, ergenlerde akıllı telefon bağımlılığının sosyodemografik özellikler, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) belirti şiddeti, psikiyatrik belirtiler ve objektif nörobilişsel performans alanları ile ilişkisini incelemektir Çalışma örneklemini 12–18 yaş aralığında, yaş ortalaması 14.6 ± 1.4 olan toplam 125 ergen oluşturmuştur. Akıllı telefon bağımlılığı düzeyi Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği – Kısa Formu (UT-ATBÖ) ile değerlendirilmiştir. Psikiyatrik belirtiler, ebeveyn bildirimine dayalı Çocuk Davranışları Kontrol Listesi (CBCL) kullanılarak; yürütücü işlevler ve dikkat süreçleri ise CNS Yürütücü İşlevler Nörobilişsel Bataryası aracılığıyla objektif olarak ölçülmüştür. DEHB belirti şiddeti Turgay DEHB Değerlendirme Ölçeği toplam puanı ile değerlendirilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile; akıllı telefon bağımlılığını yordayan faktörler ise çoklu bağlantı varsayımları dikkate alınarak dört aşamalı hiyerarşik regresyon analizi ile incelenmiştir. Korelasyon analizleri sonucunda, UT-ATBÖ toplam puanı ile CBCL içe yönelim ve dışa yönelim geniş bant puanları ile sendrom alt ölçekleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Benzer şekilde, akıllı telefon bağımlılığı ile DEHB belirti şiddeti arasında da anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Nörobilişsel performans alanları ile akıllı telefon bağımlılığı arasındaki ilişkiler incelendiğinde, yalnızca karmaşık dikkat ve bazı hız temelli bilişsel alanlar ile düşük düzeyli negatif ilişkiler gözlenmiştir. Hiyerarşik regresyon analizinde yaş, cinsiyet, DEHB belirti şiddeti, yürütücü işlev alanları ve psikiyatrik belirtiler birlikte modele dahil edilmiş; modelin tamamı istatistikselolarak anlamlı olmamakla birlikte, nörobilişsel bir alan olan karmaşık dikkat becerisinin akıllı telefon bağımlılığını negatif yönde ve anlamlı düzeyde yordadığı belirlenmiştir. Diğer yürütücü işlev alanları, DEHB belirtileri ve psikiyatrik belirti düzeyleri anlamlı yordayıcılar olarak ortaya çıkmamıştır. Bu bulgular, ergenlerde akıllı telefon bağımlılığının psikopatoloji ile doğrudan ilişkili bir klinik tablo olmaktan ziyade, dikkat süreçleri ve bilişsel kontrol kapasitesi ile ilişkili bir davranışsal örüntü olarak ele alınması gerektiğini düşündürmektedir. Bulgular, müdahale ve önleyici programlarda dikkat ve yürütücü işlevleri güçlendirmeye yönelik yaklaşımların önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to examine the relationship between smartphone addiction and sociodemographic variables, attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD) symptom severity, psychiatric symptoms, and objective neurocognitive performance in adolescents. The study sample consisted of 125 adolescents aged between 12 and 18 years (mean age = 14.6 ± 1.4). Smartphone addiction was assessed using the Smartphone Addiction Scale – Short Form (UT-ATBÖ). Psychiatric symptoms were evaluated through parent reports using the Child Behavior Checklist (CBCL), while executive functions and attentional processes were objectively measured using the CNS Executive Functions Neurocognitive Battery. ADHD symptom severity was assessed using the total score of the Turgay ADHD Rating Scale. Pearson correlation analyses were conducted to examine associations among variables, and a four-step hierarchical regression analysis was performed to identify predictors of smartphone addiction while addressing multicollinearity among neurocognitive variables. Correlation analyses revealed no statistically significant associations between smartphone addiction and CBCL internalizing or externalizing broadband scores or syndrome subscales. Similarly, smartphone addiction was not significantly associated with ADHD symptom severity. Among neurocognitive domains, low-level negative correlations were observed between smartphone addiction and complex attention as well as certain speed-related cognitive functions. In the hierarchical regression analysis, age, sex, ADHD symptom severity, neurocognitive performance domains, and psychiatric symptom levels were entered sequentially into the model. Although the overall model did not reach statistical significance, complex attention emerged as a significant negative predictor of smartphone addiction, indicating that higher levels of complex attention were associated with lower smartphone addiction severity. No other executive function domains, ADHD symptoms, or psychiatric symptom measures significantly predicted smartphone addiction. These findings suggest that smartphone addiction in adolescents may be better conceptualized as a behavioral pattern associated with attentional processes and cognitive control capacity rather than as a direct manifestation of psychopathology. The results underscore the importance of prevention and intervention strategies that focus on strengthening attention and executive functioning skills in adolescents.
Benzer Tezler
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunda akıllı telefon bağımlılığı, internet bağımlılığı ve duygusal zeka ile ilişkili özellikler
The smart phone addiction, internet addiction, and emotional intelligence related features in attention deficit hyperactivity disorder
GAMZE YAPÇA KAYPAKLI
Tıpta Uzmanlık
İngilizce
2017
PsikiyatriÇukurova ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÖZGE METİN
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı ergenlerde akıllı telefon kullanım düzeyi ile dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu semptom şiddeti ilişkisi
Correlation between level of smartphone use and attention deficit hyperactivity disorder symptom severity in adolescents diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder
FUNDA DANDIL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
PsikiyatriGaziantep ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEM GÖKÇEN
- İzmir ili Gaziemir ilçesinde öğrenim gören 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerinin internet ve akıllı telefon bağımlılık düzeyleri ve ilişkili faktörler
Internet and smart telephone addiction levels and related factors of 6, 7 and 8. class students who are learned in Gaziemir, Izmir, Turkey
BÜKRE ÇIKMAN
- Ergenlerde riskli akıllı telefon kullanımı ve ilişkili etkenler
Risky smartphone use in adolescents and related factors
YUSUF SELMAN ÇELİK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriHacettepe ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU ERSÖZ ALAN
- Normal kilolu ile aşırı kilolu/obez olan dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı ergenlerin psikiyatrik komorbidite, patolojik internet kullanımı ve internet kullanım paternleri açısından karşılaştırılması
Comparison of normal weight and overweight/obese adolescents diagnosed with attention deficit and hyperactivity disorder in terms of psychiatric comorbidity, pathological internet use and internet use patterns
BÜŞRA ÜSTÜNDAĞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM ADAK
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı olan ergenlerde akıllı telefon bağımlılığına yalnızlık, akran ilişkileri ve algılanan ebeveyn tutumunun etkisi
The impact of loneliness, peer relationships, and perceived parental attitudes on smartphone addiction in adolescents diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder
ÇAĞLA BOZTEPE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZALP EKİNCİ