Etik liderliğin prososyal iş davranışı ve işgören performansı üzerindeki etkisini belirleme üzerine bir araştırma
A study on determining the effect of ethical leadership on prosocial work behavior and employee performance
- Tez No: 998657
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÇAĞLAR DOĞRU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Etik, Etik liderlik, Liderlik, Performans, Prososyal davranış, Ethics, Ethical leadership, Leadership, Performance, Prosocial behaviour
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ufuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Etik liderliğin örgütsel bağlamda prososyal iş davranışları ve işgören performansı üzerindeki etkilerini inceleyen bu araştırma, günümüzün yoğun rekabet, teknolojik dönüşüm ve karmaşık iş ortamlarında güven, adalet, şeffaflık ve etik değerlere duyulan ihtiyacın artışına dikkat çekmektedir. Etik liderlik, yalnızca bir yönetim tarzı değil, aynı zamanda çalışanların tutum ve davranışlarını biçimlendiren temel bir örgütsel unsur olarak değerlendirilmektedir. Dürüstlük, güvenilirlik, adalet, tutarlılık, sorumluluk bilinci ve çalışan refahına duyarlılık gibi nitelikler, liderlerin değer temelli bir sistem oluşturarak hem bireysel hem de kurumsal düzeyde olumlu sonuçlar yaratmalarına imkân vermektedir. Prososyal iş davranışları, çalışanların resmi görev tanımlarının ötesine geçerek örgüte ve iş arkadaşlarına gönüllü katkı sağlamalarını ifade etmektedir. İşbirliği, yardımseverlik, gönüllülük, sorumluluk üstlenme ve örgüte bağlılık bu kapsamda öne çıkmaktadır. Literatürde bu davranışların liderlik tarzı, örgütsel iklim, psikolojik güven ve motivasyon düzeyi gibi faktörlerden etkilendiği belirtilmektedir. Etik liderliğin güven tesis eden ve adil bir çalışma atmosferi yaratan yönleriyle prososyal davranışları güçlü biçimde teşvik ettiği görülmektedir. Bu davranışların örgütsel verimlilik, takım uyumu, çalışan etkileşimi ve uzun vadeli performans üzerinde belirleyici etkiler yarattığı vurgulanmaktadır. Performans kavramı çok boyutlu bir perspektifle ele alınmakta, görev performansı ile bağlamsal performansın örgütsel işleyiş açısından kritik öneme sahip olduğu ortaya konmaktadır. Araştırmalar, etik liderlerin çalışanların motivasyonunu, iş tatminini, örgütsel bağlılığını ve psikolojik iyi oluşunu artırarak performansı güçlendirdiğini göstermektedir. Bu bağlamda etik liderliğin prososyal davranışları teşvik ederek performans üzerindeki etkisini dolaylı mekanizmalar aracılığıyla ortaya çıkardığı sonucuna varılmaktadır. Psikolojik güven, örgütsel bağlılık ve motivasyon bu süreçte aracı değişkenler olarak öne çıkmaktadır. Araştırmanın bulguları, örgütlerin sürdürülebilir başarıya ulaşabilmeleri için etik liderlik uygulamalarına önem vermeleri gerektiğini ortaya koymaktadır. Etik liderlik, çalışan davranışlarını olumlu biçimde yönlendirmenin ötesinde, örgüt içinde etik temelli, adaletli ve güvenilir bir kültürün oluşmasına katkı sağlamaktadır. Bu kültür, bağlılığı artırırken işbirliğini, iletişimi ve karşılıklı saygıyı güçlendirmektedir. Dolayısıyla etik liderlik, günümüzün dinamik ve rekabetçi iş ortamında stratejik bir avantaj unsuru olarak değerlendirilmektedir. Araştırma ayrıca yöneticilere yönelik pratik öneriler sunmakta, etik liderlik stratejilerinin uygulanmasına ilişkin farkındalık geliştirilmesini ve bu alanda eğitim programlarının tasarlanmasını önermektedir. Sonuç olarak, etik liderliğin çalışanların davranışlarını olumlu yönde şekillendirdiği, prososyal eğilimleri güçlendirdiği ve performans üzerinde belirleyici bir rol oynadığı ortaya konmaktadır. Bu yaklaşım, yalnızca bireysel çıktılar üzerinde değil, aynı zamanda örgütsel verimlilik, çalışma atmosferi ve kültür üzerinde de uzun vadeli etkiler yaratan önemli bir unsur olarak literatüre önemli katkılar sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This research, which examines the impact of ethical leadership on prosocial work behavior and employee performance within the organizational context, highlights the growing need for trust, justice, transparency, and ethical values in today's environment of intense competition, rapid technological transformation, and increasingly complex workplaces. Ethical leadership is regarded not merely as a management style but as a fundamental organizational element that shapes employees' attitudes and behaviors. Qualities such as honesty, reliability, fairness, consistency, responsibility, and sensitivity to employee well-being enable leaders to establish a value-based system that generates positive outcomes at both individual and institutional levels.Prosocial work behaviors refer to employees' voluntary contributions to the organization and their colleagues beyond formal job descriptions. Cooperation, helpfulness, volunteering, assuming responsibility, and organizational commitment stand out in this regard. The literature indicates that such behaviors are influenced by leadership style, organizational climate, psychological safety, and motivation. Ethical leadership, by fostering trust and creating a fair working atmosphere, strongly encourages prosocial behaviors. These behaviors, in turn, are emphasized as having decisive effects on organizational efficiency, team cohesion, employee interaction, and long-term performance.Performance is addressed from a multidimensional perspective, encompassing both task performance and contextual performance, which includes behaviors such as cooperation, volunteering, and social contributions within the organization. Studies show that ethical leaders enhance performance by increasing employees' motivation, job satisfaction, organizational commitment, and psychological well-being. Accordingly, ethical leadership is found to influence performance indirectly by promoting prosocial behaviors through mediating mechanisms. Psychological safety, organizational commitment, and motivation emerge as key mediating variables in this process.The findings reveal that organizations must prioritize ethical leadership practices to achieve sustainable success. Ethical leadership not only positively directs employee behavior but also contributes to the formation of an ethical, fair, and trustworthy organizational culture. This culture strengthens commitment, cooperation, communication, and mutual respect. Thus, ethical leadership is considered a strategic advantage in today's dynamic and competitive business environment. The research also offers practical recommendations for managers, suggesting the development of awareness regarding the implementation of ethical leadership strategies and the design of training programs in this area.In conclusion, ethical leadership is shown to positively shape employee behavior, strengthen prosocial tendencies, and play a decisive role in performance. This approach contributes not only to individual outcomes but also to organizational efficiency, workplace atmosphere, and culture, thereby generating long-term effects as a significant element in the literature.
Benzer Tezler
- Etik liderlik ve örgütsel vatandaşlık davranışı ilişkisinde örgütsel özdeşleşmenin aracılık etkisi ve bir uygulama
A study investigating the mediating role of organizational identification between ethical leadership and organizational citizenship behavior
DENİZ PALALAR ALKAN
- Kamusal karar alma süreci içinde borçlanma ve açık bütçe tercihleri
Başlık çevirisi yok
HÜLYA KİRMANOĞLU
- Kitle iletişim araçlarının uluslararası sorumluluğu ve iletişim ahlak kuralları
Başlık çevirisi yok
MAHMUT OKTAY
Doktora
Türkçe
1990
İletişim Bilimleriİstanbul ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAYIHAN İÇEL
