Akran zorbalığı öğretmen farkındalık programının ortaokul öğretmenlerinin tutumlarına etkisi
The effect of a peer bullying teacher awareness program on the attitudes of middle school teachers
- Tez No: 998487
- Danışmanlar: PROF. DR. SIRRI AKBABA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Eğitim ve Öğretim, Psychology, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Akran zorbalığı, hem çocukların ve ergenlerin psikolojik, sosyal ve akademik gelişimini olumsuz etkileyen, hem de toplumsal sağlığı ve güvenliği tehdit eden bir sorun olmaya devam etmektedir. Çoğunlukla okul ortamında ortaya çıkan bu sorunun önlenmesi ve etkili biçimde ele alınabilmesi için öğretmenlerin rolü kritik bir öneme sahiptir. Öğretmenlerin zorbalığı fark etme, tanımlama ve müdahale etme biçimleri, öğrencilerin yaşantılarını ve okul iklimini doğrudan etkileyebilmektedir. Bu tez çalışmasının amacı, öğretmenlere yönelik geliştirilen bir farkındalık programının, onların akran zorbalığına ilişkin tutumları üzerindeki etkisini incelemektir. Ayrıca bu çalışma, Türkiye'de sınırlı sayıda bulunan öğretmen odaklı zorbalık müdahalelerine katkı sunmayı; akran zorbalığıyla mücadelede öğretmenlerin rolünü daha görünür kılmayı ve gelecekte yürütülecek araştırmalar için yöntemsel ve kuramsal bir zemin oluşturmayı hedeflemektedir. Araştırma, deneysel bir desenle yürütülmüş; deney ve kontrol gruplarından oluşan toplam 60 ortaokul öğretmeni çalışmaya dâhil edilmiştir. Deney grubundaki öğretmenler yapılandırılmış bir farkındalık programına katılırken, kontrol grubuna herhangi bir müdahale uygulanmamıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Okul Zorbalığına İlişkin Öğretmen Tutumları Ölçeği kullanılmış; ölçümler ön test ve son test olmak üzere iki zaman noktasında gerçekleştirilmiştir. Veriler, betimleyici istatistikler, korelasyon analizi ve ön test puanları kontrol edilerek yapılan kovaryans analizi (ANCOVA) ile analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, farkındalık programının öğretmenlerin akran zorbalığına yönelik tutumları üzerinde kısa vadede anlamlı bir etki yaratmadığını göstermiştir. Bununla birlikte, öğretmenlik deneyimi ile tutumlar arasında anlamlı bir ilişki olduğu; ayrıca grup ve cinsiyet değişkenlerinin birlikte ele alındığında tutumlar üzerinde etkileşimli bir etki yarattığı belirlenmiştir. Bu sonuçlar, öğretmen tutumlarının tek boyutlu bir yapıya sahip olmadığını ve farkındalık programlarının bireysel ve bağlamsal değişkenlerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular ışığında öğretmenlere yönelik farkındalık çalışmalarının önemi yadsınamaz ancak bu tür müdahalelerin daha uzun süreli, çok bileşenli ve bağlama duyarlı biçimde ele alınması gerekmektedir.
Özet (Çeviri)
Peer bullying is a problem that negatively affects the psychological, social, and academic development of children and adolescents, as well as threatening public health and safety. The role of teachers is critical in preventing and effectively addressing this problem, which mostly begins in school settings. How teachers recognize, define, and intervene in bullying can directly affect students' experiences and the school climate. This thesis aims to examine the effect of an awareness program developed for teachers on their attitudes towards peer bullying. Also, it aims to contribute to the limited number of teacher-focused bullying interventions in Turkey; to make the role of teachers in combating peer bullying more visible; and to create a methodological and theoretical foundation for future research. The research used an experimental design; 60 middle school teachers, including both experimental and control groups, were included in the study. Teachers in the experimental group participated in a structured awareness program, while no intervention was applied to the control group. The Teacher Attitudes Towards School Bullying Scale was used as a data collection tool; measurements were taken at two time points: pre-test and post-test. Data were analyzed using descriptive statistics, correlation analysis, and analysis of covariance (ANCOVA) with controlled pre-test scores. The research findings showed that the awareness program did not have a significant short-term effect on teachers' attitudes towards peer bullying. However, a significant relationship was found between teaching experience and attitudes; furthermore, it was determined that group and gender variables, when considered together, had an interactive effect on attitudes. These results reveal that teacher attitudes do not have a one-dimensional structure and that awareness programs should be evaluated together with individual and contextual variables. Considering the findings, the importance of awareness studies for teachers cannot be denied, but such interventions need to be addressed in a longer-term, multi-component, and context-sensitive manner.
Benzer Tezler
- BEP geliştirme birimi üyelerinin bireyselleştirilmiş eğitim programlarına ilişkin görüşlerinin belirlenmesi
Determining the opinions of BEP development unit members on individualized education programs
MELİKE DAĞDÖGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE ÜLKÜ KAN
- İlkokul öğrencilerinde akran zorbalığı farkındalık programının etkililiğinin incelenmesi
Examining the effectiveness of peer bullying awareness program in primary school students
SİMAY ERDEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiRehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYDOĞAN AYKUT CEYHAN
- Yaratıcı drama temelli akran zorbalığını önleme programının okul öncesi öğrencilerin zorbalık davranışlarına etkisi
The effect of creative drama-based peer bullying prevention program on preschool students' bullying behaviors
MANOLYA ŞİMŞEK
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT TUNCER
- Yabancı dil konuşmayı etkileyen faktörlere ilişkin bir durum çalışması
A case study on factors that affect foreign language speaking
DOĞAN TOSUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimAydın Adnan Menderes ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KERİM GÜNDOĞDU
- Okul öncesi dönem çocuklarının akran zorbalığı farkındalıklarının geliştirilmesi ve zorbalık davranışlarının mizaçlarına uygun stratejilerle azaltılması üzerine: Bir eylem araştırması
Preschool children mproving peer bullying awareness and bullying behaviors on reducing them with strategies suitable for their temperament: An action research
HALİME UZUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA AKGÜL