Geri Dön

Obsesif kompulsif bozukluk tanılı hastalarda psikoz benzeri yaşantıların başa çıkma tutumları ve algılanan stres ile ilişkisinin incelenmesi

Examining the relationship between psychosis-like experiences with coping strategies and perceived stress in patients diagnosedwith obsessive compulsive disorder

PDF İndir

  1. Tez No: 997707
  2. Yazar: EZGİ TÜRKOĞLU KARAKAŞ
  3. Danışmanlar: PROF. DR. KAMİL NAHİT ÖZMENLER
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Psikiyatri, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Obsesif kompulsif bozukluk, psikoz benzeri yaşantılar, başa çıkma tutumları, algılanan stres, Obsessive-compulsive disorder, psychosis-like experiences, coping strategies, perceived stress
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
  10. Enstitü: Gülhane Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Obsesif kompulsif bozukluk (OKB); sık görülen, bireylerin günlük yaşamını olumsuz etkileyen, işlevsellikte bozulmaya sebep olan psikiyatrik bir hastalık tablosudur. OKB'nin, diğer ruhsal hastalıklara göre psikozla daha güçlü bir bağlantısı olduğu düşünülmektedir. Bu bağlamda, psikotik belirtilerin klinik düzeye ulaşmayan eşik altı formları olarak tanımlanan psikoz benzeri yaşantılar (PBY),OKB'de çeşitli klinik faktörlerle ilişkili olabilecek önemli bir fenomen olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmada, OKB tanılı olguların PBY, başa çıkma tutumları ve algılanan stres seviyeleri açısından sağlıklı bireylerle karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Ayrıca, OKB olgularında PBY'lerin; başa çıkma tutumları, algılanan stres düzeyi, depresyon, anksiyete, hastalık şiddeti ve içgörüde bozulma düzeyi gibi klinik faktörlerle ilişkisi incelenecektir. Bununla birlikte, PBY'leri açıklamada hangi değişkenlerin etkili olduğu ve PBY ile OKB hastalık şiddeti arasındaki ilişkide hangi faktörlerin aracılık rolü üstlendiği araştırılacaktır. Bu kapsamda, OKB hastalarında PBY'lerin ortaya çıkmasına katkıda bulunan klinik ve sosyodemografik faktörler ele alınacaktır. Gereç̧ ve Yöntem: Çalışmaya, DSM-5'e göre OKB tanı kriterlerini karşılayan 44 hasta ve 44 sağlıklı birey katılmıştır. Katılımcıların tümüyle klinik görüşme yapılmıştır. OKB grubuna; Sosyodemografik Veri Toplama Formu, Yale-Brown Obsesyon Kompulsiyon Ölçeği (YBOKÖ), Toplumda Psişik Yaşantıları Değerlendirme Ölçeği (TPYÖ), Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği (COPE), Algılanan Stres Ölçeği-10 (ASÖ-10), Hamilton Anksiyete Derecelendirme Ölçeği (HAM-A) ve Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAM-D) uygulanmıştır. Sağlıklı kontrol grubuna; Sosyodemografik Veri Toplama Formu, TPYÖ, COPE ve ASÖ-10 uygulanmıştır. İçgörü düzeyi, YBOKÖ'nün 11. maddesi ile değerlendirilmiştir. OKB ve sağlıklı kontrol grubu; sosyodemografik veriler, TPYÖ, COPE ve ASÖ-10 puanları açısından karşılaştırılmıştır. OKB grubunda; YBOKÖ, TPYÖ, COPE, ASÖ-10, HAM-D ve HAM-A puanları arasında korelasyon analizleri yapılmıştır. OKB grubunda TPYÖ puanlarını açıklamada hangi değişkenlerin etkili olduğu çok değişkenli lineer regresyon analizi ile; TPYÖ pozitif boyut puanları ile OKB hastalık şiddeti arasındaki ilişkide hangi değişkenlerin aracılık rolü olduğu ise Hayes Proses yöntemi ile mediatör analizi yapılarak incelenmiştir. Bulgular: OKB grubunda; TPYÖ'nün pozitif, negatif ve depresif boyut puanları, COPE-İşlevsel Olmayan Başa Çıkma puanları, Algılanan Stres Ölçeği puanları sağlıklı kontrol grubuna göre daha yüksek saptanmıştır. OKB grubunda %84,1 oranında, sağlıklı kontrol grubunda ise %65,9 oranında en az bir pozitif PBY saptanmıştır. TPYÖ-Pozitif boyut puanı ile COPE-İşlevsel Olmayan Başa Çıkma, ASÖ-10, YBOKÖ-Toplam, YBOKÖ-Obsesyon, içgörüde bozulma, HAM-D ve HAM-A toplam puanları arasında pozitif yönlü korelasyon saptanmıştır. TPYÖ-Negatif boyut puanı ile COPE-İşlevsel Olmayan Başa Çıkma, ASÖ-10, YBOKÖ-Toplam, YBOKÖ-Obsesyon ve HAM-D puanları arasında pozitif yönlü korelasyon saptanmıştır. TPYÖ-Depresif boyut puanları ile COPE-İşlevsel Olmayan Başa Çıkma, ASÖ-10, YBOKÖ- Obsesyon, HAM-D ve HAM-A puanları arasında pozitif yönlü korelasyon saptanmıştır. Açıklayıcı değişkenlerle çoku lineer regresyon analizi sonucunda; TPYÖ-Pozitif boyut puanları için belirleyici faktörlerin YBOKÖ-Obsesyon ve ASÖ-10 puanları olduğu saptanmıştır. TPYÖ-Negatif boyut puanları için belirleyici faktörün ASÖ-10 puanları olduğu; TPYÖ-Depresif boyut puanları için belirleyici faktörlerin ise ASÖ-10 ve HAM-D puanları olduğu gözlenmiştir. Aracılık analizleri sonucunda; TPYÖ-Pozitif boyut puanları ile YBOKÖ- Toplam puanları arasındaki ilişkiye, HAM-D, HAM-A, ASÖ-10 ve COPE-İşlevsel Olmayan Başa Çıkma puanlarının kısmi aracılık etkisi olduğu; YBOKÖ-İçgörü, COPE-Sorun Odaklı ve COPE-Duygusal Odaklı Başa Çıkma puanlarının ise aracı etkisinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç: Bu çalışmada, OKB grubunun sağlıklı kontrol grubuna kıyasla; tüm PBY boyutlarında daha sık ve daha fazla sayıda psikoz benzeri yaşantı bildirdiği, işlevsel olmayan başa çıkma tutumlarını daha fazla kullandığı ve algıladıkları stres düzeyinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. OKB grubunda; pozitif psikoz benzeri yaşantıların, işlevsel olmayan başa çıkma, algılanan stres, OKB hastalık şiddeti, içgörüde bozulma düzeyi, depresyon ve anksiyete düzeyiyle pozitif yönde korelasyon gösterdiği belirlenmiştir. Regresyon ve aracılık analizlerinin sonuçları; OKB olgularında hastalık şiddeti ve algılanan stres düzeylerinin doğrudan psikoz benzeri yaşantı sıklığı üzerinde etkili olduğunu, bununla birlikte başa çıkma tutumları, anksiyete ve depresyon düzeylerinin de bu süreci şekillendiren önemli değişkenler olduğunu göstermektedir. Bu bulgular; OKB olgularında psikoz sürekliliğinin dinamiklerini, özellikle stres yönetimi, başa çıkma becerilerinin geliştirilmesi ve duygusal faktörler alanlarında hedefe yönelik müdahalelerin önemini ortaya koymaktadır. Ek olarak; sağlıklı bireylerde de azımsanamayacak düzeyde PBY saptanmış olması, psikoz sürekliliği kavramını desteklemekte ve psikiyatride boyutsal yaklaşımın önemini vurgulamaktadır.

Özet (Çeviri)

Objective: Obsessive-compulsive disorder (OCD) is a common psychiatric condition that negatively affects individuals' daily lives and leads to impairment in functionality. OCD is thought to have a stronger connection with psychosis compared to other mental disorder. In this context, psychosis-like experiences (PLEs), which are defined as subthreshold forms of psychotic symptoms that do not reach clinical significance, are considered an important phenomenon in OCD that may be associated with various clinical factors. This study aims to compare PLEs, coping strategies, and perceived stress levels in individuals diagnosed with OCD and healthy controls. Additionally, the relationship between PLEs and clinical factors such as coping strategies, perceived stress level, depression, anxiety, OCD severity, and impaired insight in OCD cases will be examined. Furthermore, the study will investigate which variables play a role in explaining PLEs and which factors mediate the relationship between PLEs and OCD severity. In this context, clinical and sociodemographic factors contributing to the emergence of PLEs in OCD patients will be comprehensively analyzed. Materials and Methods: The study included 44 patients diagnosed with OCD according to DSM-5 diagnostic criteria and 44 healthy individuals. A clinical interview was conducted with all participants. The OCD group was assessed using the Sociodemographic Data Form, Yale-Brown Obsessive-Compulsive Scale (Y-BOCS), Community Assessment of Psychic Experiences (CAPE), Coping Orientation to Problems Experienced (COPE), Perceived Stress Scale-10 (PSS-10), Hamilton Anxiety Rating Scale (HAM-A), and Hamilton Depression Rating Scale (HAM-D). The healthy control group completed the Sociodemographic Data Form, CAPE,COPE, and PSS-10. Insight levels were assessed using item 11 of the Y-BOCS.Sociodemographic variables, CAPE, COPE, and PSS-10 scores were compared between the OCD and healthy control groups. Correlation analyses were conducted among Y-BOCS, CAPE, COPE, PSS-10, HAM-D, and HAM-A scores within the OCD group. Multiple linear regression analysis was used to identify predictors of CAPE scores. Furthermore, mediation analysis using the Hayes Process method was conducted to determine which variables mediate the relationship between CAPE scores and OCD severity. Results: The CAPE positive, negative, and depressive subscale scores, COPE- maladaptive coping scores, and Perceived Stress Scale (PSS-10) scores were significantly higher in the OCD group compared to the healthy control group. At least one positive PLE was reported in 84.1% of OCD patients and 65.9% of healthy controls. A positive correlation was found between CAPE-positive subscale scores and COPE- maladaptive coping, PSS-10, Y-BOCS total, Y-BOCS obsession, impaired insight, HAM-D, and HAM-A scores. A positive correlation was also found between CAPE-negative subscale scores and COPE-maladaptive coping, PSS-10, Y-BOCS total, Y-BOCS obsession, and HAM-D scores. Similarly, CAPE-depressive subscale scores showed a positive correlation with COPE-maladaptive coping, PSS-10, Y-BOCS obsession, HAM-D, and HAM-A scores. In multiple linear regression analyses, it was determined that Y-BOCS obsession and PSS-10 scores were significant predictors of CAPE-positive subscale scores. PSS-10 scores were found to be the only significant predictor for CAPE- negative subscale scores, while HAM-D and PSS-10 scores were the significant predictors for CAPE-depressive subscale scores. Mediation analyses revealed that HAM-D, HAM-A, PSS-10, and COPE-maladaptive coping scores partially mediated the relationship between CAPE-positive subscale scores and Y-BOCS total scores. However, Y-BOCS-insight, COPE-problem-focused coping, and COPE-emotion-focused coping scores were not found to have a mediating effect. Conclusion: This study found that, compared to the healthy control group, the OCD group reported more frequent and intense PLEs across all dimensions, used maladaptive coping strategies more frequently, and had higher perceived stress levels. In the OCD group, positive psychotic experiences were positively correlated with maladaptive coping, perceived stress, OCD severity, impaired insight, depression, and anxiety levels. The results of the regression and mediation analyses suggest that OCD severity and perceived stress directly impact the intensity of PLEs, while coping strategies, anxiety, and depression levels play a significant role in shaping this process. These findings highlight the importance of targeted interventions in stress management, coping strategies, and emotional regulation in understanding the dynamics of psychosis continuity in OCD patients. Additionally, the fact that a considerable proportion of healthy individuals also reported PLEs supports the concept of psychosis continuity and underscores the importance of a dimensional approach in understanding psychotic experiences.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    785555

    Obsesif kompulsif bozukluk tanısı alan hastalarda hastalık şiddetinin psikotik semptomlar, şizotipal kişilik özellikleri, dissosiyasyon, ve çocukluk çağı travmaları ile ilişkisi

    The relationship of disease severity with psychotic symptoms, schizotypal personality traits, dissociation and childhood traumas in patients diagnosed with obsessive compulsive disorder

    HÜSEYİN KÖSE

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    PsikiyatriSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HASAN BELLİ

  2. Tez No

    951486

    Psikiyatri hastalarında çocukluk çağı travmaları ve psikolojik acının tedavi uyumuyla ilişkisi

    The mediating role of psychache in the relationship between childhood trauma and treatment adherence in psychiatric patients

    TUĞRUL DEMİREĞEN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    PsikiyatriÇukurova Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MEHMET EMİN DEMİRKOL

  3. Tez No

    307601

    Bakırköy Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servise başvuran ve bipolar depresif dönem tanısı alan hastalarda SUSİD oranları

    Clinical diagnosis and sociodemographic data of the patients who admitted to the emergency psychiatry unit of BRSHH

    ÇİĞDEM KÜÇÜKALİ BOZKURTER

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    PsikiyatriSağlık Bakanlığı

    Psikiyatri Ana Bilim Dalı

    UZMAN NEŞE ÜSTÜN GÜVENEROĞLU

  4. Tez No

    509588

    Şizofreni hastalarında ve birinci derece yakınlarında obsesif - kompulsif belirtiler ve bunların eşik altı psikotik belirtilerle ilişkisi

    Obsessive compulsive symptoms in schizophrenia patients and their first degree relatives and its relation to subclinical psychotic symptoms

    BARIŞ SANCAK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    PsikiyatriSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. GÜLİZ ÖZGEN HERGÜL

  5. Tez No

    466982

    Parkinson hastalığında impulsif kompulsif davranışlar

    İmpulsive compulsive behaviours in parkinson's disease

    SERPİL DURGUN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    NörolojiSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Nöroloji Ana Bilim Dalı

    UZMAN BİLGE KOÇER

    PROF. DR. SELİM SELÇUK ÇOMOĞLU

Geri Dön