İbn Âşûr'un et-Tahrîr ve't-Tenvîr adlı tefsirinde mübhem ifadeler: Hz. Mûsâ kıssası örneği
Mubham expressions in tafsīr Ibn 'Ashūr Al-Tahrīr Wa Al-Tanwīr: The case of the qissa of Prophet Moses
- Tez No: 996969
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUHAMMED SELMAN ÇALIŞKAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tefsir Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mübhem ifadeler Kur'ânî anlatının içindeki motiflerdir. Öteden beri bu motiflerin anlam dünyası inceleme konusu edilmiştir. Bu suretle Kur'ân'ın bizatihi kendisine, hadislere, sahâbe ve tâbiîn kavillerine, İsrâiliyat'a, Kitâb-ı Mukaddes'e ve modern dönemle birlikte modern kaynaklara başvurulmuştur. Çalışmamızda muasır müfessirlerden Tâhir b. Âşûr'un (ö. 1973) Hz. Mûsâ kıssasındaki mübhem ifadeleri çözümlerken Kitâb-ı Mukaddes ve modern kaynakları kullanım keyfiyetine odaklanılmaktadır. et-Tahrîr ve't-tenvîr isimli tefsirine yazdığı ulûmu'l-Kur'ân mukaddimeleri arasında mübhemâtü'l-Kur'ân isimli bir mukaddimesinin bulunmayışı İbn Âşûr'un bu ilme ve mübhem ifadelerin çözümlenmesine ilişkin teoriler ve yöntemler dizgesi geliştirip geliştirmediğini sorgulatmaktadır. İşte bu sorgulama çalışmamızın çıkış noktasını oluşturmuştur. Bu itibarla onun İbn Atıyye, Râzî ve İbn Kesîr gibi klasik dönem müfessirleri ve Reşîd Rızâ, Mevdûdî ve İzzet Derveze gibi modern dönem müfessirleri ile mukayesesine gidilmiştir. Hz. Mûsâ kıssasının bünyesinde barındırdığı elli yedi mübhem ifade; şahsiyetler, topluluklar, mekânlar, zamanlar, hayvanlar ve diğer mübhemler başlıkları altında tasnif edilmiştir. Çalışmamız bizi İbn Âşûr'un İsrâiliyat'a değil referans göstermek suretiyle İsrâilî kaynakların bizatihi kendisine başvurduğu, merviyyâtı bu kaynaklar ile örtüşmediği gerekçesiyle reddettiği, Kur'ânî anlatılar ile diğer dinî ve kültürel geleneklerin anlatıları arasında bağ kurduğu, referans göstermeksizin modern kaynaklara başvurduğu özetle sistematik bir yöntemsel çerçeveye dayanmadığı gibi sonuçlara ulaştırmıştır.
Özet (Çeviri)
Mubham expressions (mubhamāt) function as motifs within the Qurʾānic narrative. The semantic range of these motifs has long been examined through recourse to the Qurʾān itself, ḥadīth, sayings of the Ṣaḥāba and Tābiʿūn, Isrāʾīliyyāt, the Bible, and— in the modern period—contemporary sources. This study focuses on how the mufassir Ṭāhir b. ʿĀshūr (d. 1973) employs the Bible and modern sources when resolving the mubham expressions in the qissa of Prophet Moses. The absence, among the ʿulūm al-Qurʾān prolegomena prefacing his tafsīr al-Taḥrīr wa al-Tanwīr, of a dedicated treatment of Mubhamāt al-Qurʾān raises the question of whether Ibn ʿĀshūr developed a coherent set of theories and methods for this subfield. This question constitutes the point of departure for the present research. Accordingly, his practice is compared with that of classical mufassirs such as Ibn ʿAṭiyya, Fakhr al-Dīn al-Rāzī, and Ibn Kathīr, and modern mufassirs such as Rashīd Riḍā, Abū al-Aʿlā Mawdūdī, and Muḥammad ʿIzzat Darwazah. The fifty-seven mubham expressions identified in the qissa of Prophet Moses are classified under the headings of persons, communities, places, times, animals, and other mubhams. Our analysis indicates that Ibn ʿĀshūr appeals not merely to the genre of Isrāʾīliyyāt but, by explicit citation, to Israelite sources themselves; rejects certain marwiyyāt on the grounds that they do not accord with those sources; forges links between Qurʾānic narratives and the narratives of other religious and cultural traditions; at times consults modern sources without providing explicit references; and overall does not appear to operate within a systematic methodological framework.
Benzer Tezler
- İbn Aşûr'un Et-Tahrîr Ve't-Tenvîr adlı tefsirinde metinsel tutarlılık nazariyyesi ışığında münâsebet üslubu (En'âm ve Mâide sureleri üzerinde uygulamalı bir çalışma)
The phenomenon of münâsebet (correlation) in light of the theory of textual coherence in Ibn Ashur's Tafsir Et-Tahrir Wa't-Tanvir (an applied study on surah Al-An'am and al-Ma'idah)
MOHAMMAD KAMAL AHMAD DALKY
Doktora
Türkçe
2026
Dilbilimİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE ARSLAN SÖZÜDOĞRU
- İbn Aşûr'un Et-Tahrîr ve't-Tenvîr tefsirinde belâgî tahliller
The rhetorical analysis in Ibn ʿĀs̲h̲ūr's Tafsir Al-Tahrir Wa Al-Tanwir
AINOR ABDULKAREEM MOHAMMED CHOBAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE UZUN
- İbn Âşur tefsirinde siyaset toplum ve kadın konuları
Politics, society and woman in İbn Âshur's commentary on the Koran
YAKUP YÜKSEL
Doktora
Türkçe
2013
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF IŞICIK
- Tahir b. 'Aşûr'un et-Tahrîr ve't-Tenvîr'inde iştikāk
Ishtiqâq in Tahir b. Âshûr's al-Tahrîr wa'l-tanwîr
ABDULLAH BEDEVA
Doktora
Türkçe
2019
DinBingöl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NUSRETTİN BOLELLİ
- İbn Aşûr'ûn et-Tahrîr ve't-Tenvîr adlı eserinde sarf ve nahiv merkezli tercihleri
The grammatical and morphological selections of Tahir İbn Ashur in his tafsir“Al-Tahrir wa-al-Tanwir”
ABOUBACAR MOHAMADOU
Doktora
Türkçe
2019
Doğu Dilleri ve EdebiyatıSakarya ÜniversitesiTemel Bilimler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN GÜMAN