Marka aktivizmi ölçeğinin geliştirilmesine yönelik bir çalışma
A study on developing the brand activism scale
- Tez No: 996776
- Danışmanlar: PROF. DR. NİHAN ÖZGÜVEN TAYFUN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Marka Aktivizmi, Ölçek Geliştirme, Tüketici Algısı, Kümeleme Analizi, Brand Activism, Scale Development, Consumer Perception, Clustering Analysis
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde markaların toplumsal ve politik açıdan tartışmalı meselelerde açık bir duruş sergilemesi, tüketicilerin markaları yalnızca ürün/performans düzeyinde değil, değer temelli bir kimlik ve tutarlılık çerçevesinde değerlendirmesine yol açmaktadır. Buna karşın marka aktivizmi; kurumsal sosyal sorumluluk ve marka otantikliği gibi yakın kavramlarla birlikte anılabilmekte ve tüketici düzeyindeki algısı farklı çalışmalarda parçalı biçimde ele alınabilmektedir. Bu durum, tüketici perspektifinden marka aktivizmine yönelik algının kapsamını tutarlı biçimde tanımlayan ve doğrudan ölçebilen, geçerliği ve güvenirliği sınanmış bir ölçme aracına duyulan ihtiyacı artırmaktadır. Bu çalışmanın amacı, tüketicilerin aktivist markaya ilişkin algılarını ölçmeye yönelik Marka Aktivizmi Ölçeğini geliştirmek ve psikometrik özelliklerini test etmektir. Araştırmada ölçek geliştirme süreci çok aşamalı bir tasarım çerçevesinde yürütülmektedir. İlk aşamada nitel görüşmelerden elde edilen bulgularla madde havuzu oluşturulmakta ve uzman değerlendirmeleriyle kapsam geçerliği sağlanmaktadır. Ön test uygulamasında madde ifadeleri gözden geçirilerek nihai madde seti oluşturulmaktadır. Nicel aşamada farklı örneklemler üzerinde Keşfedici Faktör Analizi ve Doğrulayıcı Faktör Analizi uygulanarak ölçeğin yapı geçerliği sınanmaktadır. Geçerlik kanıtları kapsamında yapı geçerliği bulgularına ek olarak nomolojik ve yordayıcı geçerlik bulguları raporlanmaktadır. Güvenirlik değerlendirmeleri ise iç tutarlılık ve test–tekrar test bulguları ile desteklenmektedir Ayrıca tüketicilerin marka aktivizmine yönelik farklı profillerini ortaya koymak amacıyla kümeleme analizi gerçekleştirilmektedir. Bulgular, ölçeğin 20 maddeden oluşan tek faktörlü bir yapıyı temsil ettiğini ve kabul edilebilir geçerlik–güvenirlik göstergeleri sunduğunu göstermektedir. Geliştirilen ölçek, araştırmalarda aktivist marka algısının öncül ve sonuçlarını sınamak; uygulamada ise markaların duruşlarının tüketicide nasıl karşılık bulduğunu izlemek, olası tepkileri yönetmek ve stratejik kararları kanıta dayalı biçimde yapılandırmak amacıyla kullanılabilmektedir.
Özet (Çeviri)
Today, brands taking an open stance on socially and politically controversial issues leads consumers to evaluate brands not only at the product/performance level, but also within a framework of value-based identity and consistency. However, brand activism is often associated with closely related concepts such as corporate social responsibility and brand authenticity, and consumer-level perceptions of brand activism are addressed in a fragmented manner across different studies. This situation increases the need for a measurement tool that consistently defines and directly measures the scope of consumer perception of brand activism, and whose validity and reliability have been empirically tested. The aim of this study is to develop a Brand Activism Scale to measure consumers' perceptions of activist brands and to test its psychometric properties. In the research, the scale development process is carried out within a multi-stage design framework. In the first stage, an item pool is generated based on findings obtained from qualitative interviews, and content validity is ensured through expert evaluations. In the pre-test application, item statements are reviewed and the final set of items is established. In the quantitative phase, Exploratory Factor Analysis and Confirmatory Factor Analysis are applied to different samples to examine the construct validity of the scale. In addition to evidence for construct validity findings, nomological and predictive validity findings are reported as part of the validity evidence. Reliability assessments are supported by internal consistency and test-retest results. Furthermore, cluster analysis is conducted to reveal different profiles of consumers regarding brand activism. The findings indicates how that the scale represents a single-factor structure consisting of 20 items and provides acceptable validity and reliability indicators. The developed scale can be used in research to test the antecedents and consequences of activist brand perception; and in practice, to monitor how brands' stances are perceived by consumers, to manage potential reactions, and to structure strategic decisions in an evidence-based manner.
Benzer Tezler
- Sosyal medyada aktivizm etkinliklerine katılım motivasyonu ölçeği'nin geliştirilmesi
Development of the motivation scale for participation in activism activities on social media
SEZEN GARİP
Doktora
Türkçe
2024
Halkla İlişkilerEge ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAHİT ERDEM KÖKER
- Urban ecotherapy: A comparative evaluation on the therapy potentials of park features in Istanbul
Kentsel ekoterapi: İstanbul'daki park özelliklerinin terapi potansiyelleri üzerine karşılaştırmalı bir değerlendirme
DİDEM KARA
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLDEN DEMET ORUÇ
- Marka aktivizmi ve markaların sosyal medya paylaşımları üzerine bir araştırma
A research on brand activism and social media sharing of brands
ÖNDER GENÇOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Halkla İlişkilerSelçuk ÜniversitesiReklamcılık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ERHAN SUMMAK
- Marka aktivizmi otantikliğinin marka farkındalığı ve algılanan kalite üzerindeki etkisi: Benlik uyumunun düzenleyici rolü
The effect of brand activism authenticity on brand awareness and perceived quality: The moderating role of self congruity
GÖKÇE VATANSEVER ULUDAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İşletmeHacettepe Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZNUR ÖZKAN TEKTAŞ
- Dijital marka aktivizmi' nde glokalizasyon stratejisi kullanımı: Göstergebilimsel bir analiz
The use of glocalization strategy in digital brand activism: A semiotic analysis
BÜŞRA ÇİLİGÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Reklamcılıkİstanbul Ticaret ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Reklamcılık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÖZDE ÖYMEN ENGİNDENİZ