İhsan İlâhî Zahîr'in dini akımlara ve anlayışlara yönelik eleştiri ve reddiyeleri
Ihsan Ilāhī Zahīr's criticisms and refutations of religious movements and understandings
- Tez No: 996270
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜLŞEN YAĞIR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İhsan İlâhî Zahîr, 1945 Siyâlkût doğumlu Sîtîlerin Şeyh koluna mensup bir düşünürdür. Tahsil hayatına küçük yaşta Kur'an ezberiyle başlayan Zahîr, Câmia İslâmiye Medresesi'nden mezun oluncaya kadar sürdürdü. Zahîr, muhaddis hadis, mantık ve felsefe dersleri aldı. Farsça, Urduca ve Arapça bilen Zahîr, lisans eğitimi için Medine İslâm Üniversitesi Külliyyetü'ş-Şerîa Fakültesi'nde bulundu. 1972 yılında Pakistan'a döndü. Zahîr'in dinî görüşlerinde Siyâlkût ve Faysalâbâd şehirlerindeki selefi düşüncenin büyük bir etkisi vardır. O, ailesinin ekonomik durumunun iyi olmasından dolayı herhangi bir resmi görev almadı. Ancak misafir hoca olarak yurt dışında çeşitli dersler verdi. Zahîr, dinî faaliyetler kapsamında ağırlıklı olarak halka yönelik vaaz-hutbe ve Vifâku'l-ulemâ Siyâlkût adlı selefi bir organizasyonun genel sekreterliğini yaptı. Bu bağlamda onun en eski selefi merkezlerinden Câmi Mescid Ehl-i Hadîs Çinyânvâlî'de verdiği cuma vaaz ve hutbeleri önemlidir. Ayrıca Ehl-i Hadîs, el-İtisâm ve Tercümânü'l-hadîs gibi dergilerin yayımcılığını da üstlenen Zahîr'in mezhepler ve fırkalarla ilgili iki yüz bin civarında eser içeren çok zengin bir koleksiyonu vardır. Zahîr, 1972-77 yılları arasında Muhammed Asgar Han'ın başkanlığını yaptığı Tahrîk-i İstiklâl partisinde aktif siyaset hayatına başladı ve 1977 seçimlerinde milletvekili adayı oldu; fakat partisiyle yaşadığı anlaşmazlık nedeniyle partiden ayrıldı. 1977'de danışma kuruluna seçilen Zahîr'i, Hanefîlik ve Diyobendîler ile birlikte hareket ettiği için Ziyâülhak'ı şiddetle eleştirdiğinden bu görevinden ayrılmıştır. Ülkesindeki Ehl-i Hadis çevreleriyle de ters düşen Zahîr, 1981'de Cem'iyyet-i Ehl-i Hadîs-i Pâkistan isimli yeni bir grup kurmuş ve görüşlerini yaymak için çeşitli ülkelere seyahat etmiştir. Evli ve sekiz çocuk sahibi Zahîr, 1987 tarihinde uğradığı bombalı suikast sonucu yaşamını yitirmiş ve Medine Bakî Mezarlığı'na defnedilmiştir. Zahir, mutaassıp selefi düşünceye sahip bir Müslüman düşünür olarak çalışmalarında ağırlıklı olarak Kitap ve Sünnet'i esas almaktadır. O, selefi bir tutum takınarak klasik din anlayışlarından tasavvuf ve bazı alt kollarıyla birlikte Şia'yı; çağdaş din anlayışlarından ise Kâdiyânîlik ve Birelvîlik hareketleri aleyhine hakkında müstakil eserler yazacak ölçüde çalışmalar yürütmüş ve bunların tamamının İslâm dışı olduğunu söylemiştir. Onun klasik ve çağdaş Müslüman anlayışlarına bu denli sert bir tutum takınmasında savunduğu selefi fikirlerin büyük etkisi olduğu görülmektedir. Çalışmada, sadece Zahîr'in eleştirisine konu olan dinî akım ve hareketler konu edilmiş; kaynak olarak ise ağırlıklı olarak Zahîr'in eserleri kullanılmıştır. Araştırmanın yöntemi, sosyal bilimler veri toplama teknikleri ve analiz olarak tümevarım metotu esas alınmıştır.
Özet (Çeviri)
Ihsan İlāhī Zahīr was born in 1945 in Punjab/Siyālkût and is a thinker belonging to the Sheikh branch of the Sītīs. Zahīr started his education by memorizing the Quran at a young age and continued until he graduated from the Jami'a Islamiyah Madrasah. Zahīr took courses in Muhaddis, Hadith, Logic and Philosophy. Knowing Persian, Urdu and Arabic, Zahīr attended the Faculty of Külliyyetu's-Serīa at the Medina Islamic University for his undergraduate education. He returned to Pakistan in 1972 and started his doctorate in law at the University of Karachi, but could not complete the program. Zahīr's religious views are greatly influenced by the Salafi thought in the cities of Siyalkut and Faisalabad. Due to his family's good economic situation, he did not take any official duties in his country, but he gave various lectures abroad as a guest teacher. Within the scope of his religious activities, Zahīr mainly gave sermons and sermons to the public and served as the general secretary of a Salafi organization called Vifaq al-ulama Siyalkut. In this context, his Friday sermons and sermons at the Jami Masjid Ahl al-Hadith Chinyanvali, one of the oldest Salafi centers, are important. Zahīr, who also undertook the publishing of magazines such as Ahl al-Khadis, al-Itisam and Tercumān al-Hadith, has a very rich collection of around two hundred thousand works on sects and parties. Zahīr began his active political career in the Tahrīk-i Istiklal party, chaired by Muhammad Asghar Khan, between 1972 and 1977, and ran as a parliamentary candidate in the 1977 elections; however, he left the party due to disagreements with his party. In the following period, Zahīr spent one month in prison for working against Ayyub Khan and Zulfikar Ali Bhutto. Zahīr, who was elected to the advisory board in 1977, resigned from this position because he strongly criticized Ziyaulhak for acting together with the Hanafis and Deobandis. Zahīr, who also had conflicts with the Ahl-i Hadith circles in his country, founded a new group called Jami'at-i Ahl-i Hadith-i Pakistan in 1981 and traveled to various countries to spread his views. He married with eight children, Zahīr lost his life in a bombing in 1987 and was buried in the Medina Baqi Cemetery. Zahir, as a Muslim thinker with a rigid Salafi mindset, primarily bases his work on the Quran and Sunnah. Adopting a Salafi stance, he conducted extensive research, writing independent works against classical religious understandings such as Sufism and some of its sub-branches, as well as contemporary religious understandings such as the Qadianis and the Birelvis, and declared that all of them were outside of Islam. Zahīr's harsh stance against both classical and contemporary Islamic understandings appears to be greatly influenced by the Salafi ideas he championed. This study focuses solely on the religious movements and currents criticized by Zahir; its primary source is Zahir's works. The research methodology is based on social science data collection techniques and inductive analysis.
Benzer Tezler
- Ef'al-i ibad bağlamında İbn Hazm'ın Mu'tezile eleştirisi
Ibn Hazm's criticism of the Mu'tazilites in the context of Ef'al al-Ibad
UBADE KORC
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinKayseri ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET YALÇIN
- İbn Berrecân'ın vahiy ve i'tibâr anlayışı
Ibn Barrajân's understanding of revelation and i'tibâr
HALİL İBRAHİM GÖRGÜN
Doktora
Türkçe
2024
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHSİN DEMİRCİ
- علم الكلام الجديد في العالم العربي - الألوهية أنموذجاً
Çağdaş Arap dünyasında yeni ı̇lm-i kelam arayışları (Ulûhiyyet örneği)
İBRAHİM İSMAİLOĞLU
Doktora
Arapça
2023
Dinİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN YILDIRIM
- İslam düşüncesinde marifetu'n-nefs ve marifetullah ile ilişkisi
Self-knowledge and its relationship to knowing god in Islamic thought
MEHMET ŞEFİK ARSLAN
Doktora
Türkçe
2026
Felsefeİnönü ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAMDİ ONAY
- Mevlânâ Vahîdüddin Han'ın hayatı ve hadis yorumculuğu(ihya ve ıslah düşüncesi özelinde)
The life of maulana wahiduddin khan and his hadith interpretation(within the framework of the thought of revival and reform)
AFTAB ALAM JAMIL AKHTER SHAIKH
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Dinİstanbul 29 Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEKERİYA GÜLER