Geri Dön

Siyasal değişimi okuma yöntemlerine alternatif bir arayış: Brezilya örneği

A seeking alternative to methods of reading political change: The case of Brazil

PDF İndir

  1. Tez No: 995735
  2. Yazar: NİLAY ÖKTEN KEMALOĞLU
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. SÜLEYMAN GÜDER
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Uluslararası İlişkiler, Siyasal Bilimler, International Relations, Political Science
  6. Anahtar Kelimeler: Brezilya, siyasal değişim, devlet-toplum ilişkisi, BDGM, bağımlılık kuramı, postkolonyalizm, döngüsel gerilim, Brazil, political change, state-society relations, ICTM, dependency theory, postcolonialism, cyclical tension, modernization
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu tez, Brezilya'nın siyasal değişim dinamiklerini çözümlemek amacıyla, siyasal değişimi okuma yöntemlerine alternatif bir yaklaşım geliştirmeyi hedeflemektedir. Mevcut literatürde siyasal değişim çoğunlukla Batılı paradigma çerçevesinde ele alınmakta; devlet, kurumlar ve modernleşme süreçleri, toplumsal ve tarihsel bağlamdan kopuk olarak yorumlanmaktadır. Bu çalışma ise Brezilya örneği üzerinden, siyasal değişimi yalnızca kurumsal bir evrim ya da ekonomik bir döngü olarak değil, devlet-toplum ilişkilerinin tarihsel, kültürel ve yapısal etkileşimleriyle şekillenen çok katmanlı bir süreç olarak ele almaktadır. Tez, bu doğrultuda Batılı ve Eleştirel yaklaşımları karşılaştırmalı biçimde incelemekte; kurumsalcı, dikotomik, sosyolojik-ampirik, tarihsel süreklilik ve iktisadi yaklaşımlar gibi modernizasyonu merkezine alan Batılı perspektiflerin yanı sıra, Şarkiyatçı, postkolonyal, eleştirel iktisadi ve Kurtuluş Teolojisi gibi modernizasyona tepkisel Eleştirel yaklaşımları kapsamlı biçimde değerlendirmektedir. Analizlerde, bu yaklaşımların Brezilya'nın farklı dönemlerini —Eski Cumhuriyet, Vargas dönemi, Demokratik Dönem, Askerî Diktatörlük ve Yeniden Demokratikleşme— nasıl açıkladıkları sistematik biçimde incelenmiştir. Çalışmanın özgün katkısı, siyasal değişimi açıklamak için geliştirilen Bütünleşik Döngüsel Gerilim Modeli (Bütünleşik Döngüsel Gerilim Modeli - BDGM) modelidir. Bu model, Brezilya'nın tarihsel siyasal gelişiminde yapısal süreklilik ile döngüsel kırılmalar arasındaki etkileşimi bütüncül biçimde açıklamayı amaçlamaktadır. BDGM, dışsal ekonomik döngüler (emtia fiyatları, sermaye akışları, küresel krizler) ile içsel toplumsal hareketler (protesto dalgaları, kurumsal krizler, direniş biçimleri) arasındaki karşılıklı ilişkiyi temel alır. Böylece siyasal değişimi doğrusal bir ilerleme süreci olarak değil, tekrar eden gerilim ve uyarlama döngüleri üzerinden okur. Yöntemsel olarak çalışma, tarihsel analiz ile kavramsal yeniden inşayı birleştiren nitel bir yaklaşıma dayanmaktadır. Arşiv belgeleri, dönemsel veriler, literatür taraması ve karşılaştırmalı kuramsal değerlendirmeler birlikte kullanılmıştır. Bu çerçevede Brezilya'nın siyasal dönüşümünde devlet-toplum etkileşimi, kurumsal kapasiteler ve dışsal bağımlılık ilişkileri çok boyutlu biçimde incelenmiştir. Sonuç olarak tez, Brezilya'daki siyasal değişimin yalnızca içsel dinamiklerle değil, küresel sistemle kurduğu döngüsel bağlar aracılığıyla açıklanabileceğini ortaya koymaktadır. Tekil bir yaklaşımın bu karmaşık süreci anlamlandırmakta yetersiz kaldığı, buna karşın Bütünleşik Döngüsel Gerilim Modeli modelinin tarihsel süreklilik ile döngüsel gerilimleri birlikte ele alarak hem Latin Amerika hem de Küresel Güney siyasetini açıklamada bütüncül bir çerçeve sunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Özet (Çeviri)

This dissertation seeks to develop an alternative approach to understanding political change by examining the Brazilian case through the lens of state-society relations. While mainstream political science has largely interpreted political transformation within Western paradigms -emphasizing modernization, institutional evolution, and economic development- this study challenges such reductionism by integrating historical, cultural, and structural dimensions. It argues that political change in Brazil cannot be understood solely as institutional adaptation but rather as a complex and cyclical interaction between state structures and societal dynamics. The research systematically compares Western and Critical approaches. Western frameworks -such as institutionalist, dichotomous, sociological-empirical, historical continuity, and economic approaches- are evaluated alongside Critical perspectives, including Orientalist, postcolonial, critical economic, and Liberation Theology-based analyses. Each approach is examined in relation to Brazil's historical periods: the Old Republic, the Vargas Era, the Democratic Period (1945-1964), the Military Regime (1964-1985), and the New Republic. Through this comparative analysis, the study reveals how diverse theoretical lenses emphasize different causalities and overlook key interactions between state and society. The dissertation's main contribution is the formulation of the Integrated Cyclical Tension Model (ICTM). This model offers a comprehensive framework that links external economic cycles (commodity prices, capital flows, global crises) with internal socio-political dynamics (institutional breakdowns, protest waves, resistance movements). By situating Brazil's political evolution within these cyclical interdependencies, ICTM transcends linear modernization assumptions and conceptualizes change as an ongoing dialectic between reproduction and transformation. Methodologically, the study employs a qualitative, interpretive approach combining historical analysis and theoretical reconstruction. It integrates archival research, comparative case analysis, and literature-based synthesis to identify the mechanisms that reproduce or disrupt power relations. The ICTM is used to demonstrate how cyclical tensions-rooted in dependency, inequality, and institutional fragility-periodically reshape Brazil's political order without necessarily overcoming structural constraints. Findings indicate that Brazil's political transformation cannot be fully explained through any single theoretical tradition. Western frameworks provide valuable insights into institutional mechanisms, while critical perspectives uncover the colonial continuities and epistemic asymmetries often neglected by mainstream analyses. Yet both remain partial. ICTM bridges this gap by linking cyclical processes of crisis, resistance, and reconfiguration within a unified analytical structure. Ultimately, this study contributes to comparative political theory by offering a dynamic, context-sensitive model that deepens our understanding of how political change unfolds in the Global South. It redefines the relationship between structure and agency, between global capitalism and local resistance, and between continuity and transformation-illustrating that the Brazilian case provides not merely an example but a conceptual laboratory for rethinking the very notion of political change itself.

Geri Dön