BIST 25 Sürdürülebilirlik Endeksinde yer alan işletmelerin iklim değişikliği açıklamalarının yeşil yıkama riski (greenwashıng) kapsamında incelenmesi
An analysis of the climate change disclosures of companies included in the BIST 25 Sustainability Index in the context of greenwashing risk
- Tez No: 995209
- Danışmanlar: PROF. DR. ÜMMÜHAN ASLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilirlik, İklim Değişikliği, Yeşil Yıkama, BIST 25, Sürdürülebilirlik Raporlaması, Sustainability, Climate Change, Greenwashing, BIST 25, Sustainability Reporting
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Muhasebe-Denetim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Muhasebe ve Denetim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İklim krizinin derinleşmesi ve doğal kaynakların tahribatı, sürdürülebilirliği küresel ölçekte en önemli gündem maddelerinden biri haline getirmiştir. Bu krizin oluşumunda etkili paydaşlardan biri olan işletmeler, çevresel, sosyal ve ekonomik (ESG) performanslarını sürdürülebilirlik raporları aracılığıyla paylaşmaktadır; ancak bu raporların yanıltıcı veya gerçeği yansıtmayan şekilde hazırlanması yeşil yıkama (greenwashing) sorununu ortaya çıkarmaktadır. Bu çalışmada, BİST 25 Sürdürülebilirlik Endeksi'nde yer alan işletmelerin 2017–2023 dönemine ait sürdürülebilirlik raporları incelenerek, iklim değişikliği ile ilgili açıklamaların yeşil yıkama riski kapsamında değerlendirilmesi amaçlanmıştır. BIST 25 Sürdürüleilirlik Endeksinde yer almasına rağmen raporlama sürekliliği bulunmayan sekiz işletme, kapsam dışında bırakılmış ve analiz 17 işletmeyle yürütülmüştür. Araştırma, çoklu vaka analizi yöntemiyle, BIST 25 işletmelerinin raporlarını, TerraChoice'un“Yeşil Yıkamanın Yedi Günahı”sınıflandırmasını temel alan sistematik bir içerik analizi çerçevesinde incelemiştir. Bu kapsamlı metodolojik yaklaşım, sera gazı emisyon verileri ve hedeflerin gerçekleşme tutarlılığının yanı sıra, kurumsal iletişimdeki seçici ve sembolik dil kullanımı ile dolaylı çevresel etkilerin gizlenmesi uygulamalarını da derinlemesine analiz etme imkânı sunmuştur. Elde edilen bulgular, yeşil yıkamanın yedi günahından özellikle“Gizli Uzlaşı Günahı”nın incelenen işletmelerin raporlarında yaygın ve sistematik bir eğilim olduğunu ortaya koymuştur. İncelenen on iki işletmenin raporlarında, sera gazı emisyon performansında tutarsızlıklar bulunmasına rağmen, yalnızca olumlu çevresel gelişmelere yer verildiği, çevresel etkilerle ilgili olumsuz sonuçların, önemli risklerin veya performans düşüşlerinin ise göz ardı edildiği tespit edilmiştir. Buna ek olarak, raporların önemli bir bölümünde“İspat Yokluğu”ve“Belirsizlik Günahı”na işaret eden, somut ve nicel ölçülere dayanmayan, bağımsız doğrulamadan yoksun çevresel iddialar saptanmıştır. Bu durum, kurumsal raporlamada şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından yapısal bir eksiklik olarak değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
The deepening climate crisis and the degradation of natural resources have made sustainability one of the most important agenda items at the global level. Businesses, as one of the key stakeholders contributing to this crisis, disclose their environmental, social, and economic (ESG) performance through sustainability reports; however, the preparation of these reports in a misleading or non-representative manner gives rise to the problem of greenwashing. This study aims to evaluate the climate change–related disclosures of companies listed in the BIST 25 Sustainability Index within the framework of greenwashing risk by examining their sustainability reports for the period 2017–2023. Eight companies lacking reporting continuity were excluded from the analysis, resulting in a final sample of 17 firms. Adopting a multiple case study design, the research investigates the sustainability reports of BIST 25 companies through a systematic content analysis based on TerraChoice's“Seven Sins of Greenwashing”classification. This comprehensive methodological approach enables an in-depth examination of greenhouse gas emission data, the consistency between targets and realizations, the selective or symbolic use of language in corporate communication, and practices that obscure indirect environmental impacts. The findings reveal that the“Sin of the Hidden Trade-Off”is both widespread and systematic across the analyzed reports. In twelve of the companies examined, sustainability disclosures emphasized only positive environmental developments, while inconsistencies in greenhouse gas emission performance, major environmental risks or negative outcomes were omitted. Furthermore, a substantial portion of the reports included environmental claims that lacked quantitative evidence or independent verification, indicating the presence of the“No Proof”and“Vagueness”sins. These results point to a structural deficiency regarding transparency and accountability in corporate sustainability reporting.
Benzer Tezler
- Borsa İstanbul (BİST) katılım sürdürülebilirlik endeksinde yer alan firmalarda finansal performansın firma değeri üzerine etkisi
The impact of financial performance on firm value in companies listed in the Borsa Istanbul (BIST) participation sustainability index
FATİH BOZOT
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
BankacılıkNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiBankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET SİNAN ÇELİK
- Türkiye'de sürdürülebilirlik uygulamaları: TSRS 1 ve TSRS 2 kapsamında BİST sürdürülebilirlik endeksi işletmelerinin sürdürülebilirlik stratejilerinin incelenmesi
Sustainability practices in Turkey: examination of sustainability strategies of BIST sustainability 25 index companies with in the scope of TSRS 1 and TSRS 2
EYÜP ARISOY
- Kurumsal sürdürülebilirlik performansı ile kazanç kalitesi arasındaki ilişki: Borsa İstanbul (BIST)'da bir uygulama
The relationship between corporate sustainability performance and earnings quality: An application on BIST
HÜMEYRA ÖĞÜTÇEN
- BIST Kobi Sanayi Endeksinde bulunan işletmelerin performanslarının çok kriterli karar verme yöntemleri ile analiz edilmesi (IVFF-Siwec-Critic-Aroman)
Analysis of the performance of enterprises in the BIST SME Industry Index using multi-criteria decision-making methods (IVFF-Siwec-Critic-Aroman)
ANSARA TATAYEVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İşletmeOstim Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAMİDE ÖZYÜREK
DR. GALİP CİHAN YALÇİN
- İşletmelerde sürdürülebilirlik çerçevesinde kurumsal risk yönetim süreci: BİST sürdürülebilirlik 25 endeksi bankacılık sektörü üzerine bir araştırma
Enterprise risk management process within the framework of sustainability in businesses: A study on the banking sector in the BIST sustainability 25 index
FATMA AKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İşletmeİstanbul Ticaret ÜniversitesiMuhasebe Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ ALTUĞ BİÇER