ديوان الزوابع للشاعر وليد الأعظمي - دراسة أُسلوبية
Şair Velid el-Azemî'nin“Ez-Zevâbî”adlı divanı: Üslupbilimsel bir çalışma
- Tez No: 994814
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SALİH DERŞEVİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Arapça
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Iraklı şair Velid el-A'zami'nin Zevâbî adlı divanını üslupbilimsel bir yaklaşımla incelemektedir. Çalışmada, divanı oluşturan otuz bir şiir; sesbilimsel (fonetik), biçimbilimsel (morfolojik), sözdizimsel (sentaktik) ve genel şiirsel imge olmak üzere dört temel düzeyde ele alınmıştır. Bu araştırmanın önemi, şair Velid el-A'zami'nin söz konusu şiirleri kaleme alırken benimsediği üslubu ortaya koyması ve onun düşünce ile duygularını dilsel ve belâgî araçlar aracılığıyla ifade etme becerisini istatistiksel veriler ve çözümleme yöntemleriyle açıklamasında yatmaktadır. Araştırmanın temel amacı, Velid el-A'zami'nin Zevâbî divanındaki şiirlerde ortaya koyduğu üslubu tespit etmek, bu üslubu karakterize eden başlıca özellikleri belirlemek ve şairin divanında ele aldığı temaları modern üslupbilim yaklaşımının araçlarıyla incelemektir. Bu bağlamda, şairin şiirlerinde kullandığı dilsel, yapısal ve estetik tercihlerin sistematik bir biçimde analiz edilmesi hedeflenmiştir. Araştırmanın problemi, Velid el-A'zami'nin kendine özgü bir üsluba sahip olup olmadığını, şiirlerini hangi şiir diliyle kaleme aldığını, anlatımında yapaylıktan mı yoksa doğallıktan mı yana olduğunu ve dil, anlam ile şiirsel musiki unsurlarından hangisine daha fazla ağırlık verdiğini ortaya koymak şeklinde belirlenmiştir. Ayrıca şairin İslami yöneliminin, dilsel araçları, şiirsel musiki unsurlarını ve belâgî yapıları kullanma biçimi üzerindeki etkisi de araştırmanın temel soruları arasında yer almaktadır. Çalışma, şairin hayatı ve başlıca eserlerinin tanıtıldığı, ayrıca üslup kavramının klasik edebî miras ve çağdaş eleştirel düşüncedeki yerinin ele alındığı bir giriş bölümüyle başlamaktadır. Ardından araştırma; sesbilimsel düzey, biçimbilimsel düzey, sözdizimsel düzey ve şiirsel imge olmak üzere dört ana bölüm halinde yapılandırılmıştır. Araştırma, ulaşılan temel bulguların değerlendirildiği sonuç bölümüyle tamamlanmıştır. Bu bulgulara göre Velid el-A'zami, şiirini irşat ve yönlendirme amacıyla kullanan, dilsel ve belâgî araçları estetik bir bütünlük içinde değerlendiren kendine özgü bir üsluba sahiptir. Şairin emir, soru ve hitap gibi talep bildiren yapıları yoğun biçimde kullandığı, temenni ifadelerine ise daha sınırlı yer verdiği tespit edilmiştir. Ayrıca diğer vezinlere kıyasla Kâmil veznini tercih ettiği, kafiye kullanımında klasik geleneği izleyerek özellikle nûn ve dâl harflerini öne çıkardığı, ötreli ve mutlak kafiye türlerini benimsediği görülmüştür. Şairin, belâgî sanatları kullanırken yapaylıktan kaçındığı, derin anlamları sade ve anlaşılır bir dille aktarmayı tercih ettiği ve üçten fazla harfle türetilmiş fiilleri sınırlı ölçüde kullandığı sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study examines Diwan al-Zawābī by the Iraqi poet Walid al-A'zami from a stylistic perspective. The research analyzes thirty-one poems comprising the diwan across four analytical levels: phonological, morphological, syntactic, and overall poetic imagery. The significance of this study lies in its exploration of Walid al-A'zami's stylistic approach to poetic composition and in highlighting his ability to articulate ideas and emotions through a wide range of linguistic and rhetorical devices, supported by statistical data and analytical methods. The study aims to identify the stylistic features characterizing al-A'zami's poetry in Diwan al-Zawābī, to determine the defining traits of his poetic expression, and to demonstrate his skill in addressing the thematic concerns of the diwan through the tools of modern stylistic methodology. In this context, the research systematically examines the poet's linguistic, structural, and aesthetic choices. The study seeks to determine whether Walid al-A'zami possesses a distinctive poetic style, the nature of the poetic language he employs, whether his expression tends toward artificiality or naturalness, and which elements he prioritizes—language, meaning, or poetic musicality. It also investigates the extent to which his Islamic orientation influences his use of linguistic, musical, and rhetorical devices. The dissertation begins with an introductory chapter addressing the poet's life and major works, as well as the concept of stylistics in both classical literary heritage and contemporary critical thought. The study is then structured into four chapters corresponding to the phonological, morphological, syntactic, and poetic imagery levels. The research concludes with an evaluation of the main findings, which indicate that Walid al-A'zami possesses a distinctive poetic style, employing poetry as a means of moral guidance and instruction while skillfully utilizing linguistic and rhetorical devices. The poet frequently employs imperative, interrogative, and vocative structures, while making limited use of expressions of wish. He favors the al-Kāmil meter over other meters and follows the classical tradition by frequently using the letters nūn and dāl in rhyme. He also prefers damma-ending and unrestricted rhyme patterns. Moreover, the poet avoids artificiality in his use of figurative devices, opting instead to convey profound meanings through clear and accessible language, while avoiding complexity and verbs augmented with more than three letters.
Benzer Tezler
- ديوان شهاب الدين الخفاجي دراسةً وجمعًا وتحقيقًا
Şihâbuddîn El-Fafâcî dîvânı: İnceleme-derleme-tahkik
ABDULSELAM BİLGİN
Doktora
Arapça
2024
DinFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RAGB RAMADAN ELSAYED ABDELWHAB
- علم البديع في ديوان الخرنق بنت بدر
Hırnık bint Bedr'in Divanı'nda bedi ilmi
NAGMA SARAJ
Yüksek Lisans
Arapça
2022
DinBingöl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH BEDEVA
- ديوانُ ابن بنت الميلقلمحمدِ بنِ عبدِ الدَّائم المعروف بابن بنت الميلق
Dîvânu İbni'l-Maylak" adlı elyazmasını tahkîk ve inceleme
SHAYMAA IHSAN KHUDHAIR AL-KHABOORI
Yüksek Lisans
Arapça
2022
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KUTAİBA FARHAT
- ديوان (عندما يبكي القطا) للشاعر خالد الداحي(دراسة أسلوبية)
Divan Indema Yabki Al-Ketâ (Bağırtlak Kuşlar Ağladığında) Şair Khaled Al-Dahi'nin üslup çalışması
BUSHRA MAJEED NOORI GBURI
Yüksek Lisans
Arapça
2022
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KUTAİBA FARHAT
- بناء الجملة في“ ديوان أسامة بن منقذ ”دراسة نحوية دلالية
“USAME BİN MÜNKIZ'IN DİVANI”NIN SÖZDİZİMİ ÜZERİNE ANLAM BİLİMSEL GRAMER ÇALIŞMASI
MOHAMED ABDELHALIM UTHMAN AHMED
Yüksek Lisans
Arapça
2017
Doğu Dilleri ve EdebiyatıCaıro Unıversıty (جامعة القاهرة)Arap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. Şaban Salah