بناء الجملة في“ ديوان أسامة بن منقذ ”دراسة نحوية دلالية
“USAME BİN MÜNKIZ'IN DİVANI”NIN SÖZDİZİMİ ÜZERİNE ANLAM BİLİMSEL GRAMER ÇALIŞMASI
- Tez No: 807216
- Danışmanlar: PROF. DR. Şaban Salah
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Eastern Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2017
- Dil: Arapça
- Üniversite: Caıro Unıversıty (جامعة القاهرة)
- Enstitü: Yurtdışı Enstitü
- Ana Bilim Dalı: Arap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Arap Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Son zamanlarda yapılan araştırmalar, dilbilgisi dersinin güncel dilbilimsel metinlerle olan ilişkisinin ve söz konusu metinlerdeki dilbilgisel anlamı açıklamaya çalışmanın önemini vurgulamaktadır. Çünkü gramer ve edebiyatın birarada olması, Arapça öğrenenler ve öğrenmek isteyenler için büyük fayda sağlayacaktır. Bundan ötürü bu çalışma, nahiv (gramer) ilminin metinlerle ilişkilendirilmesinin öneminden hareketle Usame bin Münkız'ın Divanı'ndaki manzum metni, dilbilgisi çalışması için kaynak olarak ele almaktadır. Çünkü dilbilgisi, metinlerde varlığını sürdüren bir sistem olduğundan söz konusu metinler sayesinde teorinin ötesine geçerek dilin fiili uygulamasını ele alır. Buradaki amaç, anlama ulaşmak ve metni anlamaktır. Bu çalışma, anlam bilimine hizmet eden diğer unsurlarla biraraya gelen şiirsel yapı unsurlarından biri olarak dilbilgisel yapıya odaklanmaktadır. Çalışmada cümle yapısı, mevcut yapının gerekli dilbilgisi kuralına uygun olup olmadığı, şairin, son yapı tarzına odaklanarak, kastettiği anlam hedefine uygun oluncaya dek izin verilen ve yaygın olan kurallardan değiştirme ve seçme hakkı olduğu ortaya konmuştur. Çünkü son yapı tarzı; şairin yeteneği, edat ve bağlaç bilgisi ve dilini hedeflediği anlama hizmet edecek şekilde uyarlama maharetini vurguladığı için dilbilgisinde gerçek anlamda her iki dil düzeyinde (kaynak ve erek dil) bir uygunluk söz konusu değildir. Daha ziyade, koşullara ve o dili konuşanın amacına bağlı olarak bunlardan biri daha olasıdır. Şairin tercümesini ele alan ve Eyyubi devri şairlerinden bu güzide şaire ışık tutan çalışmanın birinci bölümünde: şiirlerinde cümle sadeliği ve yapısı bakımından şu sonuçlara varılmıştır: basit cümlelerin çeşitliliği, uzun cümlelere göre kısa cümlelerin azlığı. İkinci bölümde: İbn Münkız'ın şiirindeki hazf ve ziyade olgusu, bunların anlamsal boyutu ve şiirdeki: İsimlerin hazf edilmesi- fiillerin hazf edilmesi- harflerin hazf edilmesi- cümlelerin hazf edilmesi ve ziyade konusu ele alınmıştır. Nida harfinin sıklıkla hazf edilmesi, isimlerin aynı şekilde sıklıkla hazf edilmesi ve hazfetmekteki asıl amacın kısa ve özlü bir anlatım gibi diğer bazı amaçların yanı sıra İcaz olması sonucuna ulaşılmıştır. Üçüncü bölümde: İbn Münkız'ın şiirindeki takdim ve te'hir olgusu, bunların anlamsal boyutu ve şiirdeki: Mübteda ve haber gibi esas unsurlarda takdim- Mef'ul bih, zarf ve hal gibi cümlenin esas ögelerini teşkil etmeyen unsurlarda takdim ele alınmıştır. İbn Münkız'ın inayet, ihtimam, te'kit ve hasr gibi takdim ve tehirin ana semantik amaçlarına riayet ettiği sonucuna varılmıştır. Dördüncü bölümde: fasl ve itiraz olgularını ve bunların İbn Münkız'ın şiirindeki anlamsal rolü ele alınmıştır. İbn Münkız'ın şiirindeki fasl olgusunun özellikle zarf ve car ve mecrurun yaygın olduğu, anlamı açıklığa kavuşturma, onaylama, kuvvetlendirme, dua ve temenni açısından bu iki olgunun önemli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Beşinci bölümde: gramer ünsurları ve bunların İbn Münkız'ın şiirindeki semantik rolü: haber ve inşa gramer üslupları ele alınmıştır. Şair'in istifham, emr, nida v.b gramer üsluplarını taşıdıkları mana dışında kullandığı ve bu doğrultuda amaç ve duygularına yer verdiği sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
Modern studies have laid particular emphasis on the importance of teaching Arabic grammar through using living linguistic texts and providing an explanation of their syntactic denotations. This will be of great benefit not only to the study of Arabic grammar and literature but also to those who are interested in learning Arabic. With this in mind, the present study employs the poetic text of Usama Ibn Munqidh's Diwan for grammatical purposes. The close relationship between grammar and text transcends the boundary of theorization into the realm of practical application as far as the Arabic language is concerned. This is especially true if we bear in mind that grammar is a living system which exerts an effective influence on the text with the ultimate objective of identifying the denotative meanings implied in the text in addition to assisting in the proper understanding of the text itself. This study investigates the grammatical structure as one of the essential elements of the poetic construction. This element combines with other elements so as to fulfill the purpose of the denotative meaning. The study touches on the sentence structures, whether those in line with the applicable grammatical rules or those admitting considerable latitude with the poet changing his sentence structures or opting for other acceptable structures that fit into the denotative meaning he wishes to communicate to his audience. The study makes special focus on this latter type of structures; as it highlights the poet's ability to adapt his language in a manner that best serves the denotative meaning which he endeavors to convey to his audience. When it comes to Arabic grammar, there is no such thing as“acceptable structures of equal significance”in the literal sense of the word. Rather, one structure would be preferred to the other as dictated by the situation and the speaker's motifs. The study presents a sketch of Ibn Munqidh's life and throws light on this distinguished poet of the Ayyubid era. Chapter I deals with Ibn Munqidh's use of simple and compound sentences in his poetry. In this Chapter, the researcher concludes, among other things, that Ibn Munqidh's poetry is rich in using simple sentences and that he prefers long sentences to short ones. Chapter II addresses the linguistic feature of ellipsis and insertion in Ibn Munqidh's poetry and their denotative aspects. The Chapter covers noun phrase ellipsis (NPE), verb phrase ellipsis (VPE), the omission of articles, the omission of sentences and insertion. In this Chapter, the researcher concludes, among other things, that Ibn Munqidh repeatedly opts to the omissions of vocative articles and noun phrase ellipsis. By employing this linguistic device, Ibn Munqidh aims at achieving the rhetorical feature of brevity, in addition to other features such as emphasis and showing significance. Chapter III addresses the two linguistic features of preposition and postposition and their denotative significance in Ibn Munqidh's poetry. This Chapter covers the postposition of foundational elements like the subject and the predicate and non-foundational elements like the passive participle and adverbs. In this Chapter, the researcher concludes, among other things, that Ibn Munqidh gives special consideration to the main denotative purposes of preposition and postposition; the most important of which are the rhetorical features of attaching importance to or laying emphasis on the postposed words as well as restriction and limitation. Chapter IV discusses the two linguistic features of separation and objection and their denotative significance in Ibn Munqidh's poetry. In this Chapter, the researcher concludes, among other things, that the linguistic feature of separation is frequently used in Ibn Munqidh's poetry, particularly through the use of adverbs, preposition and the object of the preposition and that the denotative meaning of these two linguistic features clarifies, emphasizes and strengthens the meaning in addition to the expression of desire and hope. Chapter V addresses the syntactic styles and their denotative significance in Ibn Munqidh's poetry. This Chapter covers the syntactic affirmative and non-affirmative styles. In this Chapter, the researcher concludes, among other things, that Ibn Munqidh uses a variety of styles like interrogation, imperative and vocation, etc. to denote meanings other than their original meanings with the aim of fulfilling his poetic purposes. لقد نادت الدراسات الحديثة بأهمية العودة بالدرس النحوي إلى النصوص اللغوية الحية، والعمل على شرح المعنى النحوي الدلالي فيها ؛ لأن ذلك سيعود بعظيم الفائدة على النحو والأدب معا وعلى متعلمي العربية والراغبين فيها ومن هذا المنطلق تتخذ هذه الدراسة النصَّ الشعريَّ في ديوان أسامة بن منقذ مجالاً للدراسةِ النحويةِ، لما لارتباط النحو بالنصوص من الأهمية، لأنها تتجاوز التنظير إلى التطبيق الفعلي للغة، على اعتبار كون النظام النحوي نظاما حيًا فعالاً في النصوص، غايته بلوغُ الدلالةِ وفهمِ النص. وتعتمد هذه الدراسة على النظر إلى التركيب النحوي بوصفه ركنا من أركان البناء الشعري الذي يتضافر مع بقية الأركان الأخرى لخدمة الدلالة. وقد عرضت الدراسة لتركيب الجملة، سواء التركيب الجاري على مقتضى القاعدة النحوية الواجبة، وما كان للشاعر فيه تصرف بأن يُغير ويختار من بين ما هو جائز ومتسع لما يناسب الوجهة الدلالية التي يقصدها، مع التركيز على النوع الأخير من التركيب؛ إذ إنه يبرز مقدرة الشاعر وامتلاكه لأدواته وقدرته على تطويع لغته لخدمة الدلالة التي يرمي إليها، فليس في النحو ما هو جائز مستوى الطرفين بالمعنى الحرفي، وإنما يرجح أحدهما تبعا لمقتضى الحال وغرض المتكلم. وقد تناولت الدراسة ترجمة الشاعر ، وألقت الضوء على هذا الشاعر المتميز من شعراء العصر الأيوبي ، وتناولت في فصلها الأول : الجملة من حيث البساطة والتركيب في شعره ،وقد توصل إلى نتائج منها : تنوع الجمل البسيطة ، قلة الجمل القصيرة مقارنة بالجمل الموسعة . ثم تناولت في الفصل الثاني : ظاهرتي الحذف والزيادة في شعر ابن منقذ ودورهما الدلالي ، وفيه : حذف الأسماء – حذف الأفعال – حذف الحروف – حذف الجمل – الزيادة .وقد توصل إلى نتائج منها : كثرة حذف حرف النداء ، كثرة حذف الأسماء ، وقد كان الغرض الأصلي للحذف الإيجاز إلى جانب بعض الأغراض الأخرى مثل الاهتمام والتعظيم. ثم تناولت في الفصل الثالث: ظاهرتي التقديم والتأخير ودورهما الدلالي في شعر ابن منقذ وفيه : التقديم في العناصر المؤسسة كالمبتدأ والخبر – التقديم في العناصر غير المؤسسة كالمفعول به والظرف والحال .وقد توصل إلى نتائج منها : مراعاة ابن منقذ للأغراض الدلالية الرئيسة للتقديم والتأخير ومن أبرزها العناية والاهتمام والتأكيد والحصر . وتناولت في الفصل الرابع :ظاهرتي الفصل والاعتراض ودورهما الدلالي في شعر ابن منقذ .وقد توصل إلى نتائج منها : انتشار ظاهرة الفصل في شعر ابن منقذ وخاصة باستخدام الظرف والجار والمجرور ، تنوع الدلالة لهاتين الظاهرتين من حيث توضيح المعنى وتأكيده وتقويته والدعاء والتمني. وتناولت في الفصل الخامس: الأساليب النحوية ودورها الدلالي في شعر ابن منقذ وفيه : الأساليب النحوية الخبرية – الأساليب النحوية الإنشائية. وقد توصل إلى نتائج منها : استخدم الشاعر الأساليب المختلفة كالاستفهام والأمر والنداء وغيرها في غير معانيها التي وضعت لها وخدم بها أغراضه ومشاعره
Benzer Tezler
- بِناءُ التَّفكير الإيجابي في السُّنَّة النَّبَويَّة؛ دراسةٌ تأصيليَّة موضوعيَّة
Nebevi sünnet'teki pozitif düşünce oluşturmakla ilgili hadislerin tahlili
MUHAMMED HAYANİ
Doktora
Arapça
2023
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KEMEL FETTUH
- بناء الأسرة فـي القرآن الكريم المقاصد والمشكلات والحلول دراسة تحليلية
Kur'an-ı Kerim ışığında aile inşa etmek: niyetler, sorunlar ve çözüm yolları: Analitik bir çalışma
OMAR AHMED RAHEEM
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HOSSAM MOUSSA MOHAMED SHOUSHA HOSSAM MOUSSA MOHAMED SHOUSHA
- بناء الشخصية في روايات يوسف الصائغ رواية اللعبة والمسافة أنموذجاً (دراسة سردية)
Yusuf es-Saiğ'in Entrika ve Mesafe romanlarında karakter inşası
HAZİM ALİ WELİ WELI
Yüksek Lisans
Arapça
2023
Doğu Dilleri ve EdebiyatıÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BEKİR YILDIRIM
- مستويات بناء الأسلوب عند شعراء الحداثة التفعيليين في سورية في النصف الثاني من القرن العشرين / دراسة بلاغية أسلوبية
Başlık çevirisi yok
ZAKARIA KASSAB
- معايير بناء المناهج الاتصالية(الوظيفية) في تعليم اللغة العربية للناطقين بلغات أخرى
Başka dilleri konuşanlar için Arapça öğretiminde uygulamalı iletişim programları oluşturma kriterleri
MOHAMAD HAMİDO
Yüksek Lisans
Arapça
2019
Eğitim ve ÖğretimMardin Artuklu ÜniversitesiArap Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ATA DENİZ