Sovyet Sonrası Dönemde Kazakistan'da Anayasal Gelişmeler
Constitutional Developments in Kazakhstan in the Post-Soviet Era
- Tez No: 994802
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDÜL SAMET ÇELİKÇİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Türkistan, Orta Asya, Türk Cumhuriyetleri, Sınır Ayrışmaları, Sovyet Dönemi, Turkestan, Central Asia, Turkic Republics, Border Delimitations, Soviet Era
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 19. yüzyılın ikinci yarısından 1936 yılına kadar Türkistan coğrafyasında yaşanan siyasal, idari ve toplumsal dönüşümleri; devletleşme, uluslaşma ve sınır ayrışmaları ekseninde incelemektedir. Araştırma, Rus İmparatorluğu'nun sömürgeci yayılmacılığıyla şekillenen Türkistan düzeninin, 1917 Devrimleri sonrasında Bolşevik iktidarın“ulusal sınırların ayrıştırılması”politikaları aracılığıyla nasıl yeniden tanımlandığını analiz etmektedir. Bu bağlamda, Türkistan'da ortaya çıkan modern devletleşme girişimlerinin yerel dinamiklerle mi, yoksa Sovyet merkezî projeleriyle mi biçimlendiği temel problem olarak ele alınmıştır. Çalışmada, Çarlık döneminde kurulan idari yapılar, sömürgeci ekonomi politikaları ve kültürel asimilasyon uygulamaları tarihsel süreklilik perspektifinden incelenmiştir. 1917 sonrasında ise Hokand Muhtariyeti, Alaş Orda Hükümeti, Harezm ve Buhara Halk Cumhuriyetleri gibi özerklik girişimleri değerlendirilmiş; bu yapıların neden kısa sürede tasfiye edilerek Moskova merkezli sisteme entegre edildiği açıklanmıştır. 1924'te başlatılan“ulusal sınırların ayrıştırılması”süreci, Sovyet iktidarının ideolojik ve jeopolitik öncelikleri doğrultusunda şekillenmiş; etnik ve tarihsel bağlar büyük ölçüde göz ardı edilmiştir. Araştırma,“ulusal sınırların ayrıştırılması”siyasetinin yalnızca idari bir düzenleme değil, aynı zamanda kimlik inşasının güçlü bir aracı olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, Sovyet iktidarının modern ulus anlayışını yukarıdan aşağıya yönlendirerek bölgedeki kimlikleri yeniden biçimlendirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın önemi, günümüz Orta Asya devletlerinin siyasi sınırlarının ve kimlik siyasetlerinin kökenlerini 1920–1936 yılları arasındaki Sovyet siyasal mühendisliğinde aramasından ileri gelmektedir. Bu dönem, tarihsel“Türkistan”fikrinin siyasal olarak tasfiye edildiği; buna karşın etno-teritoryal kimliklerin kurumsallaştırıldığı kritik bir dönüm noktası olarak değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study examines the political, administrative, and social transformations that took place in the geography of Turkestan from the second half of the 19th century to 1936, focusing on the dynamics of state formation, nation-building, and territorial separation. The research analyzes how the Turkestan order, shaped by the colonial expansion of the Russian Empire, was redefined after the 1917 Revolutions through the Bolshevik policy of“national delimitation.”In this context, the main problem addressed is whether the modern state-building movements that emerged in Turkestan were shaped by local dynamics or by the central projects of the Soviet regime. The study investigates the administrative structures, colonial economic policies, and cultural assimilation practices established during the Tsarist period from a perspective of historical continuity. In the post-1917 period, autonomy initiatives such as the Kokand Autonomy, the Alash Orda Government, and the Khorezm and Bukhara People's Republics were examined, and the reasons for their rapid dissolution and integration into the Moscow-centered system were analyzed. The process of“national delimitation,”initiated in 1924, was shaped in accordance with the ideological and geopolitical priorities of Soviet power, while ethnic and historical connections were largely ignored. The research demonstrates that the policy of“national delimitation”was not merely an administrative reform but also a powerful instrument of identity construction. Accordingly, it concludes that the Soviet regime redefined local identities by directing the modern concept of the nation from the top down. The significance of this study lies in its exploration of the roots of the political borders and identity politics of today's Central Asian states within the framework of Soviet political engineering between 1920 and 1936. This period is evaluated as a critical turning point during which the historical idea of“Turkestan”was politically dismantled, while ethno-territorial identities were institutionalized.
Benzer Tezler
- Enerji dönüşümü bağlamında Türkmenistanın enerji politikası
Energy policy of Turkmenistan in the context of energy transition
GUNCHA NARZULLAYEVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Uluslararası İlişkilerKarabük ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BUKET TENEKE ODUNCU
- Kazakistan siyasi sisteminin gelişimi ve özellikleri (1991-2021)
Development and characteristics of Kazakhstan political system (1991-2021)
HACI HASAN ÇETİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Siyasal BilimlerKapadokya ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ VALERIY MORKVA
- Sovyet sonrası dönemde Kazakistan'da milli eğitim politikası
The national policy on education post-Soviet era in Kazakhstan
UMSUNAY ZHUMASHEVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiAvrasya Araştırmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET SERKAN TAFLIOĞLU
- Language planning policies in post-Soviet Kazakhstan
Sovyet sonrası Kazakistan'da dil planlaması politikaları
IŞIL GÜNEY
Yüksek Lisans
İngilizce
2007
DilbilimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiAvrasya Çalışmaları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AYŞEGÜL AYDINGÜN
- Comparative analysis of domestic security issues of Kazakhstan and Uzbekistan in the Post-Soviet era
Sovyet Sonrası Dönemde Kazakistan ve Özbekistan'ın iç güvenlik meselelerinin karşılaştırmalı analizi
ARZU TURGUT
Yüksek Lisans
İngilizce
2013
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiAvrasya Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PINAR AKÇALI