БЕЛГІЛІ ҚАЗАҚ ҒАЛЫМЫ ХУСАМЕДДИН СЫҒНАҚИДЫҢ «ƏН-НИҺƏЯ ФИ ШƏРХИ-Л ҺИДƏЯ» АТТЫ ЕҢБЕГІ
Hüsâmeddîn es-Sığnâkî ve“en-Nihâye fî Şerhi'l-Hidâye”Başlıklı Eserinin Değerlendirilmesi
- Tez No: 994739
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AHMET YILDIRIM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Hukuk, Religion, Law
- Anahtar Kelimeler: Fıkıh, Hanefî mezhebi, Sığnâkî, en-Nihâye, el-Hidâye, Fiqh, Ḥanafī School, al-Sīghnāqī, al-Nihāya, al-Hidāya
- Yıl: 2012
- Dil: Kazakça
- Üniversite: Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tezde, 7./13. yüzyılın sonlarında yaşamış Orta Asyalı Hanefî âlim Hüsâmeddîn es-Sığnâkî ve onun en-Nihâye fî Şerhi'l-Hidâye başlıklı çalışması incelenmiştir. Tezde öncelikle Sığnâkî'nin hayatı ve yaşadığı dönemin ilmî şartları ele alınmış; ardından en-Nihâye'nin özellikleri, şerh yöntemi ve Hanefî fıkıh literatüründeki yeri değerlendirilmiştir. Hüsâmeddîn Hüseyin b. Alî b. Haccâc el-Buhârî es-Sığnâkî'nin günümüz Kazakistan sınırları içinde bulunan Sığnak/Sunak şehrinde doğduğu ve 714/1314 yılında Merv'de vefat ettiği kabul edilmektedir. Fıkıh başta olmak üzere usûl, kelâm ve Arap dili gibi farklı ilim dallarında eserler kaleme alan Sığnâkî, çok yönlü ilmî kişiliğiyle temayüz etmiş bir âlimdir. Sığnâkî'nin, Mergînânî'nin el-Hidâye başlıklı eserine kaleme aldığı en-Nihâye, Hanefî fıkıh literatüründe el-Hidâye üzerine yazılmış ilk şerh olması bakımından müstesna bir konuma sahiptir. Bu tezde söz konusu şerhin tanıtımı, yöntemi ve üslubu üç başlık altında incelenmiştir. Şerh'te Sığnâkî'nin, el-Hidâye'nin tasnifini takip etmekle birlikte meseleleri ayrıntılı biçimde ele aldığı, fıkhî konularla ilgili hadisleri bir araya getirerek rivayetler arasındaki farklılıkları değerlendirdiği ve ardından kendi tercihini ızhar ettiği görülmüştür. Bu yönüyle en-Nihâye, Hanefî fıkıh geleneği içinde özgün bir yere sahiptir. Bugüne kadar eser üzerine kapsamlı bir akademik çalışmanın yapılmamış olması önemli bir eksikliktir. Bu çalışmanın, Sığnâkî ve eserlerinin tanıtılmasına katkı sağlaması ve Hanefî fıkıh literatürünün daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunması amaçlanmıştır.
Özet (Çeviri)
Husām al-Dīn al-Sīghnāqī and an Analysis of His Work al-Nihāya fī Sharḥ al-Hidāya This thesis examines the Central Asian Ḥanafī scholar Ḥusām al-Dīn al-Sīghnāqī, who lived in the late 7th/13th century, and his work entitled al-Nihāya fī Sharḥ al-Hidāya. The thesis first discusses al-Sīghnāqī's life and the scholarly conditions of the period in which he lived. It then evaluates the characteristics of al-Nihāya, its method of commentary, and its place within the Ḥanafī legal literature. Ḥusām al-Dīn Ḥusayn b. ʿAlī b. Ḥajjāj al-Bukhārī al-Sīghnāqī is generally accepted to have been born in the city of Sighnāq (Sunak), located within the borders of present-day Kazakhstan, and to have died in Merv in 714/1314. Al-Sīghnāqī, who authored works in various disciplines such as fiqh, uṣūl al-fiqh, kalām, and Arabic language studies, stands out as a scholar with a multifaceted intellectual profile. His work al-Nihāya, written as a commentary on al-Marghīnānī's al-Hidāya, occupies a distinguished position in the Ḥanafī legal tradition as the earliest commentary written on al-Hidāya. In this thesis, the aforementioned commentary is examined under three main headings: its introduction, methodology, and style. In the commentary, it is observed that al-Sīghnāqī follows the classification of al-Hidāya while addressing legal issues in detail, bringing together the ḥadīths related to juridical matters, evaluating the differences among the narrations, and then presenting his own preference. In this respect, al-Nihāya holds a distinctive place within the Ḥanafī legal tradition. The absence of a comprehensive academic study on this work until now constitutes a significant gap in the literature. This study aims to contribute to the introduction of al-Sīghnāqī and his works and to enhance the understanding of the Ḥanafī legal tradition.