Okul öncesi dönem çocuğu olan annelerin geçmiş duygusal ihmal ve istismar yaşantılarıyla ebeveyn öz yetkinlikleri arasındaki ilişki
The relationship between past emotional neglect and abuse experiences and parental self-efficacy of mothers with preschool children
- Tez No: 994356
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET KANAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Ebeveyn Öz Yetkinliği, duygusal ihmal, duygusal istismar, çocukluk çağı travması, Çocuk istismarı, parental self-efficacy, emotional neglect, emotional abuse, childhood trauma, Child abuse
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Bu araştırmanın temel amacı, okul öncesi dönemde çocuğu bulunan annelerin kendi çocukluklarında maruz kaldıkları duygusal ihmal ve istismar yaşantıları ile ebeveynlik öz-yetkinlik algıları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çocukluk çağı duygusal ihmal ve istismarı, çoğu zaman fiziksel bir iz bırakmaması ve kolay fark edilememesi nedeniyle göz ardı edilebilmekte; buna karşın bireyin ruhsal, sosyal ve aile içi işlevselliği üzerinde yetişkinlik dönemine kadar uzanan kalıcı etkiler bırakabilmektedir. Bu durum, söz konusu deneyimlerin özellikle ebeveyn rolünün yaşandığı dönemlerde nasıl yansıdığının araştırılmasını önemli hâle getirmektedir. Araştırma, ilişkisel tarama modeli kapsamında desenlenmiş ve okul öncesi dönem çocuğa sahip, çalışmaya gönüllü 285 katılımcıdan oluşan bir örneklemle yürütülmüştür. Veriler; araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu, Coleman ve Karraker (2000) tarafından geliştirilen ve Kotil (2010) tarafından Türkçeye uyarlanan Anneler İçin Ebeveyn Yetkinlik Ölçeği ve Berstein vd (1994) tarafından geliştirilip, Şar, Öztürk ve İkikardeş (2012) tarafından Türkçeye uyarlaması yapılan Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği'nin (CTQ-33) duygusal ihmal ve duygusal istismar alt boyutları kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen bulgular, katılımcıların ebeveyn öz-yetkinlik puan ortalamasının 85,51±8,24; CTQ-33 duygusal ihmal alt boyutu puan ortalamasının 10,67±4,33 ve duygusal istismar alt boyutu puan ortalamasının 6,77±3,17 olduğunu göstermektedir. Sonuçlar incelendiğinde ebeveyn öz yeterliği puanları yaş, kardeş sayısı/doğum sırası, eğitim düzeyi, çalışma durumu, anne-baba eğitim düzeyi, çocukluk dönemi gelir düzeyi, çocukluğun geçtiği yerleşim yeri ve daha önce psikolojik/psikiyatrik tanı alma durumuna göre anlamlı biçimde değişmemiştir; buna karşın medeni duruma göre anlamlı farklılık bulunmuştur. Duygusal ihmal puanları açısından medeni durum, çocukluk dönemi gelir düzeyi ve daha önce psikolojik/psikiyatrik tanı alma durumu anlamlı farklılık yaratırken; diğer demografik değişkenlerde anlamlı fark saptanmamıştır. Duygusal istismar puanlarında ise yaş, çocukluk dönemi gelir düzeyi ve daha önce psikolojik/psikiyatrik tanı alma durumu açısından anlamlı farklılıklar görülmüş; kardeş sayısı/doğum sırası, eğitim ve çalışma durumu, medeni durum, çocukluğun geçtiği yerleşim yeri gibi değişkenlere göre anlamlı fark bulunmamıştır. İlişkiyi incelemeye yönelik alt problem kapsamında yapılan korelasyon analizleri, ebeveyn öz yeterliği ile CTQ-33 duygusal ihmal ve duygusal istismar puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığını; buna karşılık duygusal ihmal ile duygusal istismar arasında orta düzeyde, pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunduğunu (r=0,490; p<0,001) göstermiştir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT The present study aimed to examine the relationship between childhood emotional neglect and abuse experiences of mothers with preschool-aged children and their perceptions of parental self-efficacy. Emotional maltreatment during childhood, although often overlooked due to its lack of visible physical indicators, may produce enduring effects on psychological, social, and familial functioning that can persist into adulthood. Understanding how these experiences manifest during the parenting period is therefore of critical importance. The study employed a relational screening design and was conducted with 285 volunteer mothers of preschool children. Data were collected using the Personal Information Form developed by the researchers, the Parenting Sense of Competence Scale (Coleman & Karraker, 2000; adapted into Turkish by Kotil, 2010), and the emotional neglect and emotional abuse subscales of the Childhood Trauma Questionnaire-33 (Bernstein et al., 1994; Turkish adaptation by Şar, Öztürk & İkikardeş, 2012). Descriptive statistics revealed a mean parental self-efficacy score of 85.51 ± 8.24, an emotional neglect mean score of 10.67 ± 4.33, and an emotional abuse mean score of 6.77 ± 3.17. Parental self-efficacy did not vary significantly according to age, number of siblings/birth order, education level, employment status, parental education level, childhood socioeconomic status, place of upbringing, or psychological/psychiatric diagnosis history; however, a significant difference was observed by marital status. Emotional neglect differed significantly based on marital status, childhood socioeconomic level, and psychological/psychiatric diagnosis history, whereas emotional abuse varied significantly with age, childhood socioeconomic level, and diagnosis history. No significant differences were found for the remaining demographic variables. Correlation analyses indicated no significant association between parental self-efficacy and emotional neglect or emotional abuse scores; however, a moderate, positive, and significant association was identified between emotional neglect and emotional abuse (r = .490, p < .001).
Benzer Tezler
- Okul öncesi eğitime yönelik geliştirilen e-portfolyo uygulamasının çocuklar ve eğitim ortamı üzerindeki yansımaları
Reflections of the e-portfolio application developed for preschool education on children and educational environment
ASLI BALCI
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA TEZEL ŞAHİN
- Okulöncesi eğitim kurumlarına öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumları programlarının yeterliği
Başlık çevirisi yok
ALİ İHSAN TURCAN
- Okul öncesi eğitim kurumlarına giden ilköğretime başlayacak farklı sosyo - ekonomik ortamlarda ailesiyle yaşayan çocukların okul olgunluğu açısından karşılaştırılması
Comparison of school readiness of children who attend pre school classes, live with their family and belong to different social classes
SİMAY KOCA
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimYalova ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSA ŞAHİN
- Annelerin çocukluk çağı travmaları, aşırı annelik davranışları ve çocukları için kullandıkları öznel iyi oluşu artırma stratejileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between mothers' childhood traumas, extreme motherhood behaviors and subjective well-being increasing strategies used for their children
EBRU NİSA KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZKAN SAPSAĞLAM