Sectoral technical efficiency and its determinants in Turkish manufacturing: Evidence from a stochastic frontier model
Türk imalat sektöründe sektörel teknik verimlilik ve belirleyicileri: Stokastik sınır modeliyle elde edilen bulgular
- Tez No: 993465
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SEYİD FAHRİ MAHMUD
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonometri, Econometrics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ekonomi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ekonomi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, 2019–2023 döneminde Türkiye'nin iki haneli imalat sanayi kollarında kârlılığa dayalı etkinliğin belirleyicilerini, teknik etkinsizlik etkilerini içeren Stokastik Sınır Modeli (SFM) aracılığıyla incelemektedir. Geleneksel üretim temelli etkinlik çalışmalarının sınırlılıkları ve Türk imalat sektöründeki yapısal heterojenlikten hareketle, farklı teknoloji, maliyet yapısı ve ürün çeşitliliğine sahip alt sektörlerin karşılaştırılabilir bir performans göstergesine ihtiyaç duyulduğundan, sınır çıktısı olarak Varlık Karlılığı (ROA) kullanılmıştır. Kâr sınırı likidite, kaldıraç ve stok devir hızı değişkenleriyle tahmin edilirken; etkinsizlik, sabit sermaye yapısı, faiz karşılama oranı, Ar-Ge yoğunluğu, faaliyet giderleri ve COVID-19 dönemi gibi faktörlerle modellenmiştir. Ampirik bulgular, likidite ve stok devir hızının kârlılığı artırdığını; yüksek kaldıraç oranının ise sektörlerin kâr sınırına ulaşma kapasitesini zayıflattığını göstermektedir. Etkinsizlik sonuçları, daha güçlü özkaynak destekli sermaye yapılarının, yüksek faiz karşılama gücünün ve artan Ar-Ge yatırımlarının etkinsizliği azalttığını; yüksek faaliyet giderlerinin ise etkinsizliği artırdığını ortaya koymaktadır. Pandemi kukla değişkeni, COVID-19 döneminde etkinlik kayıplarının belirgin şekilde arttığını doğrulamaktadır. Varyans parametreleri, kârlılık varyasyonunun yaklaşık yüzde 39'unun rassal etkilerden ziyade yapısal etkinsizliklerden kaynaklandığını göstermekte ve stokastik sınır yaklaşımının uygunluğunu desteklemektedir. Teknik etkinlik skorları, sektörler arasında belirgin bir hiyerarşi sunmaktadır: elektronik, motorlu taşıtlar ve ilaç gibi yüksek teknoloji sektörleri sınırın yakınında faaliyet gösterirken; tekstil, ağaç ürünleri ve giyim gibi geleneksel sektörler kalıcı etkinsizlik sergilemektedir. Pandemi dönemine ilişkin karşılaştırmalar, ileri teknoloji ile düşük teknoloji sektörleri arasındaki farkların daha da belirginleştiğini ortaya koymaktadır. Bu tez, Türk imalat sanayinde kârlılık temelli ilk sınır analizlerinden birini sunmakta ve finansal dayanıklılık, yenilik kapasitesi ve maliyet yapısının modernizasyonunun sektörün etkinlik ve rekabet gücünü artırmadaki kritik önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis investigates the determinants of profitability-based efficiency among Turkish two-digit manufacturing industries using a Stochastic Frontier Model (SFM) with inefficiency effects for the period 2019–2023. Motivated by the limitations of traditional production-based efficiency studies and the structural heterogeneity of Turkish manufacturing, the study employs Return on Assets (ROA) as the frontier output to capture financial performance across sectors with diverse technologies, cost structures, and product mixes. A stochastic profit frontier is estimated using liquidity, leverage, and inventory turnover as core determinants of profitability, while inefficiency is modeled as a function of fixed-asset structure, interest-coverage capacity, R&D intensity, operating expenses, and the COVID-19 pandemic period. The empirical results show that liquidity and inventory turnover significantly enhance profitability, whereas high leverage reduces sectors' ability to reach the profit frontier. Inefficiency effects indicate that stronger equity-backed capital structures, higher debt-servicing capacity, and greater R&D investment reduce inefficiency, while high operating expenses increases it. The pandemic dummy confirms substantial efficiency losses during COVID-19. Variance parameters reveal that approximately 39 percent of profitability variation stems from structural inefficiency rather than random shocks, validating the use of a stochastic frontier framework. Technical efficiency scores demonstrate a clear hierarchy: high-technology industries, including electronics, motor vehicles, and pharmaceuticals, operate near the frontier, while traditional industries such as textiles, wood products, and apparel exhibit persistent inefficiency. Pandemic-period comparisons reveal intensified disparities between advanced and low-technology sectors. Overall, the thesis provides one of the first profitability-based frontier assessments of Turkish manufacturing and highlights the critical roles of financial resilience, innovation capacity, and cost-structure modernization in strengthening sectoral efficiency and competitiveness.
Benzer Tezler
- Devletin sigorta şirketleri ve acenteler üzerindeki mali ve hukuki denetimi
Başlık çevirisi yok
MEHMET HAKAN SARAÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
SigortacılıkMarmara ÜniversitesiSigortacılık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜJDAT ŞAKAR
- Denizcilik sektöründe dijital dönüşüm süreçlerinin yenilik yönetimiperspektifiyle değerlendirilmesi
An assessment of digital transformation processes in the maritime industry from an innovation management
AYNUR GÖNÜLER TÜREDİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Denizcilikİstanbul Teknik ÜniversitesiDenizcilik Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. PELİN BOLAT
- SWARA, EDAS, MARCOS yöntemleri ile tedarikçi değerlendirme modeli: Otelcilik sektöründe bir uygulama
Supplier evaluation model with SWARA, EDAS, MARCOS methods: An application in the hotel industry
AYŞE ÜNLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiSakarya ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLTEKİN ÇAĞIL
- Evidence-based analysis of Türkiye's energy efficiency obligation scheme: sectoral applications, energy poverty, flexibility options and policy implications
Türkiye enerji verimliliği yükümlülükleri sisteminin kanita dayali analizi: sektörel uygulamalar, enerji yoksulluğu, esneklik seçenekleri ve politika çikarimlari
RABİA CİN
Doktora
İngilizce
2025
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERMİN ONAYGİL
- Yapay zekanın sektörel uygulama alanları ve etkileri üzerine bir inceleme
A study on sectoral application areas and effects of artificial intelligence
GİZEM ALTINDERE YAZICI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İşletmeİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADNAN VEYSEL ERTEMEL