Geleneksel yapıların ısı kayıp ve kazançlarının güncel yönetmeliklere göre karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of heat loss and gain in traditional buildings according to current regulations
- Tez No: 992449
- Danışmanlar: PROF. DR. AYHAN ONAT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Makine Mühendisliği, Mechanical Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Makine Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsanlığın barınma gereksinimiyle birlikte ortaya çıkan yapı üretimi, yalnızca mekânsal bir korunma arayışı değil, aynı zamanda iklim koşullarına karşı fiziksel konfor sağlama çabasının bir sonucudur. Bu bağlamda ısı yalıtımı, modern bir mühendislik kavramı olmaktan çok, insanlık tarihinin en erken dönemlerinden itibaren sezgisel ve deneyime dayalı biçimde uygulanmış bir tasarım yaklaşımıdır. İlk yerleşik topluluklardan itibaren kalın duvarlı yapılar, sınırlı ve kontrollü açıklıklar, yerel ve yüksek kütleli malzemelerin kullanımı gibi çözümler; ısı kayıplarını azaltmayı, iç mekân sıcaklığını dengelemeyi ve iklim koşullarına uyum sağlamayı amaçlamıştır. Sanayileşme süreci ve modern yapı teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte, yapı üretiminde standartlaşma artmış; enerji gereksinimi büyük ölçüde mekanik sistemler aracılığıyla karşılanmaya başlanmıştır. Bu durum, özellikle fosil yakıtlara dayalı enerji tüketiminin hızla artmasına ve buna bağlı çevresel sorunların derinleşmesine yol açmıştır. Günümüzde küresel ölçekte toplam enerji tüketimi ve sera gazı salımlarının önemli bir bölümü binaların işletme aşamasından kaynaklanmakta olup, bu durum yapı sektörünü enerji verimliliği açısından kritik bir konuma getirmektedir. Bu çerçevede, yapı kabuğunda meydana gelen ısı kayıplarının azaltılması ve etkili ısı yalıtım stratejilerinin geliştirilmesi, sürdürülebilirlik politikalarının temel bileşenlerinden biri hâline gelmiştir. Türkiye'de enerji verimliliğine yönelik temel düzenlemelerden biri olan TS 825 Binalarda Isı Yalıtım Kuralları Standardı, yapıların ısıtma enerjisi gereksinimini sınırlandırmayı ve iklim bölgelerine göre uygun ısıl performans kriterleri tanımlamayı amaçlamaktadır. Ancak bu standartlar, büyük ölçüde çağdaş yapı teknikleri ve malzemeleri esas alınarak oluşturulmuştur. Bu durum, geleneksel ve tarihî yapıların enerji performansının değerlendirilmesinde ve iyileştirilmesinde belirli güçlükler doğurmaktadır. Zira söz konusu yapılar, günümüz standartlarıyla uyumlu olmasalar da, sahip oldukları yüksek ısıl kütle, özgün malzeme kullanımı ve iklimle uyumlu tasarım anlayışı sayesinde önemli bir pasif enerji potansiyeli barındırmaktadır. Bu tez çalışmasında, TS 825 standardında tanımlanan derece-gün bölgeleri esas alınarak seçilen altı farklı ildeki geleneksel konutların, Carrier HAP ile en sıcak ve en soğuk günlerindeki ısıtma ve soğutma yükleri analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, TS 825 sınır değerleri ile karşılaştırılarak değerlendirilmiş ve geleneksel yapıların özgün mimari özelliklerini koruyarak enerji verimliliğini artırmaya yönelik öneriler geliştirilmiştir. Çalışma, enerji verimliliği ile kültürel mirasın korunması arasında dengeli bir yaklaşımın mümkün olduğunu ortaya koymayı ve geleneksel yapıların sürdürülebilir kullanımına yönelik bilimsel bir zemin sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Building construction, which arose from humanity's need for shelter, is not only a quest for spatial protection but also a result of efforts to provide physical comfort against climatic conditions. In this context, thermal insulation is not so much a modern engineering concept as it is a design approach that has been applied intuitively and based on experience since the earliest periods of human history. From the first settled communities onwards, solutions such as thick-walled structures, limited and controlled openings, and the use of local and high-mass materials aimed to reduce heat loss, balance indoor temperature, and adapt to climatic conditions. With the industrialization process and the development of modern building technologies, standardization in building production increased; energy requirements began to be met largely through mechanical systems. This situation led to a rapid increase in energy consumption, especially based on fossil fuels, and the deepening of related environmental problems. Today, a significant portion of total global energy consumption and greenhouse gas emissions originates from the operational phase of buildings, placing the building sector in a critical position in terms of energy efficiency. In this context, reducing heat losses in the building envelope and developing effective thermal insulation strategies has become one of the fundamental components of sustainability policies. TS 825 Building Thermal Insulation Rules Standard, one of the basic regulations for energy efficiency in Turkey, aims to limit the heating energy requirements of buildings and define appropriate thermal performance criteria according to climate zones. However, these standards are largely based on contemporary building techniques and materials. This situation creates certain difficulties in evaluating and improving the energy performance of traditional and historical buildings. Because these buildings, even if they are not compliant with current standards, possess significant passive energy potential thanks to their high thermal mass, unique material usage, and climate-compatible design approach. In this thesis, the heating and cooling loads of traditional residences in six different provinces, selected based on the degree-day zones defined in the TS 825 standard, were analyzed using Carrier HAP during the hottest and coldest days. The findings were evaluated by comparing them with the TS 825 limit values, and suggestions were developed to increase energy efficiency while preserving the original architectural features of traditional buildings. The study aims to demonstrate that a balanced approach between energy efficiency and the preservation of cultural heritage is possible and to provide a scientific basis for the sustainable use of traditional buildings.
Benzer Tezler
- Sivas'ta kadınların işgücüne katılım farklılıkları
Başlık çevirisi yok
BİNNUR ERCEM
Yüksek Lisans
Türkçe
1984
SosyolojiCumhuriyet ÜniversitesiKurumlar Sosyolojisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FARUK KOCACIK
- Menkul kıymet yatırımları açısından sermaye piyasası kanununa göre yayınlanan finansal tablo ve raporların yeterliliği
Başlık çevirisi yok
HAMDİ AYDIN
- İsmayıl Hakkı Baltacıoğlu'nun kültür ve eğitim kavramı üzerine bir inceleme
An Examination of the concepts of culture and education of Ismayıl Hakkı Baltacıoğlu
ABDULLAH DİKİCİ
Doktora
Türkçe
1986
Eğitim ve ÖğretimUludağ ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SUAT ANAR
- Geleneksel Sivrihisar evleri
Traditional houses of Sivrihisar
FİSUN ÖZŞUÇA
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
MimarlıkGazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ORHAN CEZMİ TUNCER
- Geleneksel konutlarda ahşap yapı konstrüksiyonları Ankara Erzurum Mahallesi örneği
Başlık çevirisi yok
MUALLA KALFAGİL