Konya bölümünde (Aksaray-Karaman-Konya illeri) sıcaklık ve yağış trendlerinin Mann Kendall yöntemiyle analizi ve olası iklim değişikliklerinin çevresel etkilerinin değerlendirilmesi
Analysis of temperature and precipitation trends in the Konyasection (Aksaray-Karaman-Konya provinces) using the Mann-Kendallmethod and evaluation of the environmental impacts of potentialclimate changes
- Tez No: 991902
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HURŞİT YETMEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Coğrafya, Geography
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Harran Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Coğrafya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Konya Bölümü'nde (Konya, Karaman, Aksaray) 1990–2023 dönemine ait sıcaklık ve yağış verilerini kullanarak bölgedeki iklim eğilimlerini, kuraklık koşullarını ve çevresel etkileri çok yönlü bir yaklaşımla incelemektedir. Uzun dönemli iklim serilerinde eğilimlerin yönü ve anlamlılığı Mann–Kendall testi ile belirlenmiş, eğilimlerin büyüklüğü Sen's Slope yöntemiyle hesaplanmıştır. Ayrıca Pettitt testi kullanılarak zaman serilerinde rejim kırılmaları ve ani değişim noktaları tespit edilmiştir. Meteorolojik kuraklığın yersel ve zamansal özelliklerini analiz etmek amacıyla SPI-12 indeksi uygulanmış; sonuçlar, Konya Bölümü'nde kuraklık periyotlarının hem yoğunluk hem de süre bakımından belirgin şekilde arttığını göstermiştir. Thornthwaite su bilançosu sonuçları, bölgenin artan PET değerlerine karşılık düşen yağış miktarları nedeniyle giderek daha belirgin su açığı yaşadığını ortaya koymaktadır. CBS tabanlı mekânsal analizler ise sıcaklık artışı ve yağış azalışının bölge genelinde homojen dağılmadığını; özellikle tarımsal üretim alanları, kapalı havza yapısı ve yoğun yer altı suyu kullanımının olduğu sahalarda eğilimlerin daha belirginleştiğini göstermektedir. Çalışmanın çevresel planlama boyutunda, 2014–2023 dönemine ait ÇED raporları incelenmiş ve projelerde iklim değişikliğinin çoğunlukla ikincil bir parametre olarak ele alındığı görülmüştür. Sıcaklık artışı, kuraklık, su stresi ve ekosistem hassasiyeti gibi kritik göstergelerin çoğu ÇED süreçlerine yeterince entegre edilmemektedir. Bu durum, Konya Bölümü gibi iklim kırılganlığı yüksek bir bölgede ÇED uygulamalarının iklim duyarlı hale getirilmesinin zorunlu olduğunu göstermekte; özellikle su kaynakları yönetimi, tarımsal yatırımlar, enerji projeleri ve arazi kullanım kararlarında iklim verilerinin doğrudan dikkate alınması gerektiğini ortaya koymaktadır. Elde edilen sonuçlar, Konya Bölümü'nde sıcaklıkların genel olarak arttığını, yağışların ise mevsimsel düzensizliklerle birlikte azaldığını; kuraklık koşullarının sıklaştığını ve bölgenin hidrolojik dengesinin zayıfladığını göstermektedir. Bu bulgular su yönetimi, tarımsal sürdürülebilirlik, yer altı suyu seviyeleri, obruk oluşumları ve ekosistem yapısı üzerinde önemli çevresel etkiler doğurmaktadır. Çalışma, bölgesel iklim eğilimlerinin çevresel planlama ve ÇED süreçleriyle bütünleştirilmesine yönelik bilimsel bir temel sunmakta olup Konya Bölümü için stratejik bir kaynak niteliğindedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the long-term climatic behavior of the Konya Section (Konya, Karaman, Aksaray) by analyzing temperature and precipitation data for the period 1990–2023, with a particular focus on trends, drought conditions, and environmental implications. The Mann–Kendall test was employed to identify the direction and statistical significance of long-term trends, while Sen's Slope was used to quantify their magnitude. Additionally, the Pettitt test revealed regime shifts and abrupt change points within the climatic time series. Meteorological drought patterns were assessed through the SPI-12 index, which indicated a noticeable intensification of drought frequency and duration across the region's semi-arid environment. The Thornthwaite water balance analysis demonstrated that increasing potential evapotranspiration (PET) combined with decreasing precipitation has led to a growing water deficit throughout the region. GIS-based spatial analyses revealed that warming and drying trends are not uniformly distributed; instead, they intensify in agricultural zones, areas with significant groundwater extraction, and low-lying parts of the closed basin system. An important dimension of this study involves integrating climatic findings with environmental planning and Environmental Impact Assessment (EIA) processes. The evaluation of EIA reports from 2014–2023 shows that climate change is often treated as a secondary factor in project assessments. Critical indicators such as warming trends, drought risk, water scarcity, and ecosystem sensitivity are not adequately incorporated into EIA procedures. This highlights the urgent need for climateresponsive EIA frameworks in climate-vulnerable regions such as the Konya Section, particularly for water resource management, agricultural planning, energy investments, and land-use decisions. Overall, the results indicate a clear warming trend, increased drought occurrence, and heightened hydrological vulnerability across the Konya Section. These changes have significant implications for water resources, agricultural sustainability, groundwater levels, sinkhole formation, and ecosystem stability. The study provides a scientific basis for integrating climate trends into regional planning and EIA processes, offering strategic guidance for climate adaptation policies in the Konya Section.
Benzer Tezler
- Konya ve çevresinde yer alan vakıf kayıtlarında Ulu Cami olarak geçen camiler
The mosques which are registered as Grand Mosques in waqf archives and located in and around the city of Konya
BURAK SEVİNDİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
MimarlıkKonya Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHTİYAR EROĞLU
- Katılım ve mevduat bankalarının farkındalık düzeyinin karşılaştırılması: İç Anadolu bölgesinde bir araştırma
Comparison of the awareness level of participation and deposit banks: A research in the Central Anatolia region
EBRAR KILINÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
BankacılıkSivas Cumhuriyet ÜniversitesiMuhasebe, Finans ve Bankacılık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YÜKSEL AYDIN
- Kurumsal sosyal sorumluluk faaliyetlerinin bölgesel kalkınma farklılıklarını gidermedeki etkisi
The effect of corporate social responsibility activities on eliminating regional development differences
YAHYA NAS
- 3. bölgede görev yapan futbol hakemlerinin mesleki tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi
The study of occupational exhausting degree of the referees working in the third region
İBRAHİM ALPER GÜMÜŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
SporDumlupınar ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEYDİ KARAKUŞ
- Orta Anadolu tarikat yapılarında süsleme (12.-14. yüzyıl)
Ornamentation in the structures of Central Anatolian religious orders (12th-14th centuries)
ŞAFAK BALCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sanat TarihiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET GÖRÜR