Aktarılmış travma ve beden farkındalığı: Şema başa çıkma biçimlerinin aracılık rolü ve bilinçli farkındalık
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 991707
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ DR. ÖĞR. GÖR. HASAN ERGÜLER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Aktarılmış Travma, Beden Farkındalığı, Bilinçli Farkındalık, Kaçınma, Şema Başa Çıkma Biçimleri, Bedensel farkındalık, Bilişsel farkındalık, Psikolojik travma, Öz farkındalık, Aktarılmış Travma, Beden Farkındalığı, Bilinçli Farkındalık, Kaçınma, Şema Başa Çıkma Biçimleri, Body awareness, Mindfulness, Metacognitive, Psychological trauma, Life studies
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi
- Enstitü: Yurtdışı Enstitü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, aktarılmış travmanın beden farkındalığı üzerindeki etkisini, bireylerin kullandıkları şema başa çıkma biçimlerinin aracılığı ve bilinçli farkındalık düzeylerinin kontrol değişkeni olarak etkisi bağlamında ele almayı amaçlamaktadır. Çalışma, 18-65 yaş aralığındaki Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde yaşayan bireylerden elde edilen verilerle yürütülmüştür. Veriler, çevrim içi anket aracılığıyla toplanmış; veri toplama araçları olarak Aktarılan Psikolojik Travma ölçeği (APTÖ), Çok Boyutlu Bedensel Farkındalık Ölçeği (ÇBBF-2), Şema Başa Çıkma Ölçeği (ŞBÇÖ) ve Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BİFÖ) kullanılmıştır. Araştırmada teslimiyet, kaçınma ve aşırı telafi olmak üzere üç boyutta ele alınan şema başa çıkma biçimlerinin, travma ve beden farkındalığı arasındaki ilişkiyi nasıl etkilediği Pearson korelasyon analizi, bağımsız örneklem t-testi, bağlı gruplar t-testi, hiyerarşik regresyon analizi, çoklu regresyon analizi ve yapısal eşitlik modeli kullanılarak incelenmiştir. Ayrıca bilinçli farkındalık, analizlerde kontrol değişkeni olarak dahil edilmiştir. Elde edilen bulgular, aktarılmış travma düzeyi ile beden farkındalığı arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle travma düzeyi yüksek bireylerde, beden farkındalığının“dikkati düzenleme”,“öz düzenleme”ve“bedeni dinleme”boyutlarında anlamlı düzeyde düşüklük saptanmıştır. Ayrıca, bu bireylerde en sık kullanılan şema başa çıkma biçiminin kaçınma olduğu belirlenmiştir. Bilinçli farkındalığın beden farkındalığı üzerinde anlamlı ve doğrudan bir etkisinin bulunmadığı saptanmıştır. Bu bulgu, bilinçli farkındalığın tek başına beden farkındalığını açıklamakta yeterli olmadığını göstermektedir. Aracılık analizinde, şema başa çıkma biçimlerinin aktarılmış travma ile beden farkındalığı arasındaki ilişkide anlamlı bir aracı rol oynamadığı bulunmuştur. Buna karşın yapısal eşitlik modeli aktarılmış travmanın tüm başa çıkma biçimlerini yordadığını; ancak sadece kaçınma başa çıkma biçiminin beden farkındalığı üzerinde anlamlı ve negatif bir etkisi olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak, aktarılmış travma beden farkındalığını olumsuz etkilerken; bu ilişkide özellikle kaçınma başa çıkma biçimi belirleyici rol oynamaktadır.
Özet (Çeviri)
Bu çalışma, aktarılmış travmanın beden farkındalığı üzerindeki etkisini, bireylerin kullandıkları şema başa çıkma biçimlerinin aracılığı ve bilinçli farkındalık düzeylerinin kontrol değişkeni olarak etkisi bağlamında ele almayı amaçlamaktadır. Çalışma, 18-65 yaş aralığındaki Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde yaşayan bireylerden elde edilen verilerle yürütülmüştür. Veriler, çevrim içi anket aracılığıyla toplanmış; veri toplama araçları olarak Aktarılan Psikolojik Travma ölçeği (APTÖ), Çok Boyutlu Bedensel Farkındalık Ölçeği (ÇBBF-2), Şema Başa Çıkma Ölçeği (ŞBÇÖ) ve Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BİFÖ) kullanılmıştır. Araştırmada teslimiyet, kaçınma ve aşırı telafi olmak üzere üç boyutta ele alınan şema başa çıkma biçimlerinin, travma ve beden farkındalığı arasındaki ilişkiyi nasıl etkilediği Pearson korelasyon analizi, bağımsız örneklem t-testi, bağlı gruplar t-testi, hiyerarşik regresyon analizi, çoklu regresyon analizi ve yapısal eşitlik modeli kullanılarak incelenmiştir. Ayrıca bilinçli farkındalık, analizlerde kontrol değişkeni olarak dahil edilmiştir. Elde edilen bulgular, aktarılmış travma düzeyi ile beden farkındalığı arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle travma düzeyi yüksek bireylerde, beden farkındalığının“dikkati düzenleme”,“öz düzenleme”ve“bedeni dinleme”boyutlarında anlamlı düzeyde düşüklük saptanmıştır. Ayrıca, bu bireylerde en sık kullanılan şema başa çıkma biçiminin kaçınma olduğu belirlenmiştir. Bilinçli farkındalığın beden farkındalığı üzerinde anlamlı ve doğrudan bir etkisinin bulunmadığı saptanmıştır. Bu bulgu, bilinçli farkındalığın tek başına beden farkındalığını açıklamakta yeterli olmadığını göstermektedir. Aracılık analizinde, şema başa çıkma biçimlerinin aktarılmış travma ile beden farkındalığı arasındaki ilişkide anlamlı bir aracı rol oynamadığı bulunmuştur. Buna karşın yapısal eşitlik modeli aktarılmış travmanın tüm başa çıkma biçimlerini yordadığını; ancak sadece kaçınma başa çıkma biçiminin beden farkındalığı üzerinde anlamlı ve negatif bir etkisi olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak, aktarılmış travma beden farkındalığını olumsuz etkilerken; bu ilişkide özellikle kaçınma başa çıkma biçimi belirleyici rol oynamaktadır.
Benzer Tezler
- Üniversite ile ilgili kanun ve yönetmeliğin bilgisayara aktarılması
Başlık çevirisi yok
NAFİYE MESTANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolEge ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OĞUZ MANAS
- Kurumlar Vergisi Kanunu açısından sermaye şirketlerinde tasfiye, birleşme, nev'i değiştirme
Başlık çevirisi yok
BİLLUR YALTI
- Ege bölgesinde üretilen bazı yerli ve yabancı siyah üzüm çeşitlerinden mayşe ısıtma metodu ile şarap eldesi
Başlık çevirisi yok
UFUK YÜCEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERİDUN TOPALOĞLU
- T.C. Devlet muhasebesini güncelleştirme ve bilgisayara uyarlama çalışması
Başlık çevirisi yok
TAYFUN ŞENKAYA
Doktora
Türkçe
1986
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolEge ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OĞUZ MANAS