The digital health era: Understanding user behavior in mobilehealth applications
Dijital sağlık çağı: Mobil sağlık uygulamalarında kullanıcı davranışının anlaşılması
- Tez No: 990484
- Danışmanlar: PROF. DR. BURCU İLTER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Yönetimi (ingilizce) Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mobil sağlık uygulamaları, sağlık hizmetlerinin dijital dönüşümünde giderek daha önemli hale gelmektedir. Mobil sağlık uygulamaları, bireylerin sağlıklarını yönetmelerine, sağlık profesyonellerinin bakım hizmeti sunmalarına ve kurumların ve hizmet sağlayıcıların daha verimli ve erişilebilir hizmetler sunmalarına olanak tanır. Bu uygulamalar, sağlık takibi, danışmanlık ve dijital destek işlevleriyle kullanıcıların günlük yaşamlarının bir parçası hâline gelmektedir. Bu nedenle, mobil sağlık uygulamalarının kullanıcı tarafından kabulü, benimsenmesi ve bu uygulamalar için ödeme yapma isteği konularının çalışılması literatür ve uygulama açısından önemlidir. Bu tezde teknoloji kabulü, sağlık davranışı ve dijital sistem değerlendirme literatürleri birlikte ele alınmış; bu kapsamda UTAUT2 (Venkatesh et al., 2012), Sağlık İnanç Modeli (HBM; Rosenstock, 1974), Bilgi Sistemleri Başarı Modeli (DeLone & McLean, 2003) ile bilgi kalitesi ve fonksiyonellik boyutlarını içeren teknolojik faktörler (ör. uMARS; Stoyanov et al., 2016) araştırmanın kuramsal dayanaklarını oluşturmuştur. Araştırma kapsamında iki aşamalı bir tasarım benimsenmiştir. İlk aşamada, literatürdeki değişkenler doğrultusunda ön model kurgulanmış ve bu model nitel bir araştırma ile sınanmıştır. Bu doğrultuda altı uzmanın katıldığı bir panel oturumu, yirmi dört kullanıcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler ve dört uzmanla yarı yapılandırılmış birebir görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu veriler içerik analiziyle değerlendirilmiş ve modelin kavramsal olarak netleşmesine katkı sağlamıştır. İkinci aşamada, nitel bulgulardan elde edilen sonuçlar ve literatür ışığında modelde yer alacak değişkenler belirlenmiştir. Bu kapsamda uygulama kalitesi boyutlarını ölçmek amacıyla Mobil Uygulama Değerlendirme Ölçeği Kullanıcı Versiyonu (uMARS; Stoyanov ve ark., 2016)'ndan bilgi kalitesi ve işlevsellik değişkenleri modele eklenmiş; ayrıca sağlık bilinci (Gould, 1988) ve ödeme eğilimi (Bettiga ve ark., 2017, 2020) değişkenleri de araştırmaya dahil edilmiştir. Ardından, modelin ampirik olarak test edilmesine odaklanılmış; önce 43 katılımcıyla bir pilot uygulama yapılmış, ardından mobil sağlık uygulaması kullanım deneyimi olan 485 katılımcının yer aldığı geniş ölçekli anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Toplanan veriler, yapısal eşitlik modeli (SEM) kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, davranışsal niyetin (DN) gerçek kullanım üzerinde güçlü ve anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Gerçek kullanım, algılanan faydalar, harekete geçirici uyarıcılar ve algılanan engeller birlikte kullanıcıların ödeme eğilimini açıklamaktadır. Beklenen performans, fonksiyonellik ve mHealth öz-yeterliliği, davranışsal niyetin temel belirleyicileri olarak ortaya çıkmıştır. Sağlık bilinci, algılanan fayda ve harekete geçirici uyarıcılar gerçek kullanımı anlamlı biçimde artırırken; bilgi kalitesi ve sağlık motivasyonu değişkenlerinin davranışsal niyet veya gerçek kullanım üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Algılanan engellerin davranışsal niyet üzerinde anlamlı bir etkisi tespit edilmemiş, ancak ödeme eğilimini anlamlı ve negatif yönde etkilediği görülmüştür. Moderasyon analizleri, mHealth öz-yeterliliğinin davranışsal niyet üzerindeki pozitif etkisinin erkek katılımcılarda daha belirgin olduğunu ve sağlık durumunun algılanan engeller ile davranışsal niyet arasındaki ilişkiyi anlamlı biçimde düzenlediğini göstermiştir. Daha kötü sağlık durumu, algılanan engellerin davranışsal niyet üzerindeki olumsuz etkisini güçlendirmektedir. Bu bulgu, Sağlık İnanç Modeli'nin kırılganlık (vulnerability) ilkesiyle uyumludur. Bu tez, teknoloji kabulü ile sağlık davranışını bütünleştiren bakış açısıyla bilgi sistemleri ve dijital sağlık literatürüne disiplinler arası katkı sunmaktadır. Ayrıca, mobil sağlık uygulamalarının tasarımı, kullanıcı deneyimi ve ticarileştirilmesi açısından da yönlendirici bulgular ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Mobile health (mHealth) applications are becoming increasingly important in the digital transformation of healthcare. They enable individuals to manage their health, support professionals in delivering care, and help institutions provide more efficient and accessible services. As these applications become embedded in daily life through health monitoring, online consultancy, and digital support, understanding user acceptance, adoption, and willingness to pay (WTP) for mHealth solutions gains critical importance. This thesis brings together the technology acceptance and health behavior literatures, using the Unified Theory of Acceptance and Use of Technology 2 (UTAUT2; Venkatesh, Thong and Xu, 2012), Health Belief Model (HBM; Rosenstock, 1974) and the Information Systems Success Model (IS Success Model; DeLone & McLean, 2003) as the theoretical underpinnings of the research. The study employed a two-stage design. In the first stage, a preliminary model was constructed based on variables in the literature and tested through a qualitative study. A panel session with six experts, semi-structured interviews with 24 users, and one-on-one interviews with four experts were conducted. These data were evaluated through content analysis and contributed to the conceptual refinement of the model. In the second stage, the selection of variables to be included in the model was informed by the qualitative findings and supported by evidence from the literature. For instance, variables such as information quality and functionality from the User Version of the Mobile Application Rating Scale (uMARS; Stoyanov et al., 2016) were incorporated to capture application quality dimensions. Furthermore, variables such as health consciousness (Gould, 1988) and willingness to pay (Bettiga et al., 2017, 2020) were also included in the study. Next, the model was empirically tested; a pilot study was conducted with 43 participants, followed by a large-scale survey of 485 participants with experience in mobile health applications. The data collected were analyzed using structural equation modeling (SEM). The findings show that behavioral intention (BI) strongly predicts actual usage (AU), while AU, perceived benefits, cues to action, and perceived barriers jointly explain users' WTP. Performance expectancy, functionality, and mHealth self-efficacy emerge as key determinants of BI, whereas health consciousness, perceived benefits, and cues to action significantly increase AU. Information quality and health motivation do not show significant direct effects on intention or usage, and perceived barriers do not reduce intention but exert a significant negative effect on WTP. Moderation analyses indicate that the positive effect of mHealth self-efficacy on BI is more pronounced among men, and that poorer health status amplifies the negative impact of perceived barriers on BI. Users with greater health vulnerability appear more sensitive to obstacle-related evaluations, which is consistent with the vulnerability principle of HBM. By integrating technology acceptance, health beliefs, app quality perceptions, and economic outcomes within a single framework, the study offers interdisciplinary contributions to the information systems and digital health literatures. It also provides actionable implications for application design, user experience, and monetisation strategies in the mHealth ecosystem.
Benzer Tezler
- Devrelerin büyük işaret cevaplarının bilgisayar yardımıyla bulunması
Başlık çevirisi yok
NÜKHET GÜNEYİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiUludağ ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
- Ulaş Sağlık Ocağı merkezinde nüfusun bazı niteliklerine ve konutların durumuna ilişkin bir çalışma
An Investigation carried out at the Ulaş Public Health Centre concerning some characteristics of the population and housing conditions in the district of Ulaş
EROL ŞANLI
Doktora
Türkçe
1985
Halk SağlığıCumhuriyet ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERVET ÖZGÜR
- Çimentonun sertleşmesi üzerinde kimyasal komponentlerin etkisi
Başlık çevirisi yok
NACİYE TÜRKEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Kimya MühendisliğiUludağ ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA CEBE
- 1981 Türkiye tarımsal yapısının önemli bileşenleri ve tarımsal bölgelerin elde edilmesi
Principle components of Turkey's agricultural structure and to determine agricultural rigions in 1981
İHSAN KARABULUT
- Buğdayda farklı melezleme teknikleri kullanarak tohum tutma oranının saptanılması
Başlık çevirisi yok
İSMAİL TÜZÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
ZiraatUludağ ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİS RUHİ EKİNGEN