Motivasyonel görüşmelerde metin ve ses tabanlı çoklu model sınıflandırma
Text- and speech-based multimodal classification in motivational interviewing
- Tez No: 989992
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MURAT GEZER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Bilim ve Teknoloji, Yönetim Bilişim Sistemleri, Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol, Science and Technology, Management Information Systems, Computer Engineering and Computer Science and Control
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Enformatik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Enformatik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, motivasyonel görüşmelerde danışan ifadelerinin davranış değişikliği yönelimine göre otomatik olarak sınıflandırılmasını amaçlayan, ses ve metin modalitelerinin birleşiminden oluşan bir model önermektedir. Bu bağlamda motivasyonel görüşmeler ele alınmış ve Motivasyonel Görüşme Beceri Kodları kapsamında uzmanlar tarafından“değişim (change)”,“değişime direnç/sürdürme (sustain)”ve“nötr (neutral)”şeklinde etiketlenen veriler kullanılmıştır. Danışanın ifadelerinin bu şekilde kodlanması yöntemsel açıdan kritik olmakla birlikte, bu süreç uzman değerlendirmesine dayandığından elle yapılması zaman alıcı ve öznel bir süreçtir. Bu nedenle motivasyonel görüşme oturumlarının otomatik analizi, araştırma, eğitim ve dijital rehberlik sistemleri açısından önemli bir ihtiyaç hâline gelmiştir. Türkçe dilinde etiketli motivasyonel görüşme verisinin bulunmaması nedeniyle çalışma, motivasyonel görüşmeler için açık erişimli bir kaynak olan AnnoMI derlemesini temel almıştır. Orijinal İngilizce transkripsiyonlar çevrim içi çeviri araçlarıyla Türkçeye aktarılmış ve dilsel doğruluk manuel olarak kontrol edilmiştir. Metin verisi, terapist ve danışan ifadeleri BERT tabanlı Türkçe modellerle temsil edilmiştir. Ses verisi ise danışana ait segmentlerden üretilmiş; temel frekans (f0), enerji, jitter, shimmer, tempo ve 13 MFCC katsayısı ile delta bileşenleri gibi 26 farklı akustik özellik çıkarılmıştır. Her iki modalite bağımsız olarak eğitilmiş, daha sonra sınıf olasılıkları geç birleştirme stratejisiyle ağırlıklı ortalama alınarak bütünleştirilmiştir. Model çıktıları zaman serisi eğrileri, olasılık dağılımları ve sınıf geçiş örüntüleri üzerinden değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, motivasyonel görüşmelerin yapısal akışına paralel biçimde görüşmenin ilk bölümlerinde“nötr”, orta bölümlerinde“direnç”, son bölümlerinde ise“değişim”eğilimlerinin baskınlaştığını göstermektedir. Bu durum, geliştirilen modelin danışan yönelimlerini geç birleştirme yoluyla yakalayabildiğini göstermektedir. Tezde önerilen yaklaşım, Türkiye'de motivasyonel görüşme analizlerinde dilsel ve akustik modalitelerin birlikte kullanıldığı ilk bulguları ortaya koymakta; davranış değişikliğine yönelik danışma süreçlerinin sayısallaştırılmasına, otomatik geri bildirim mekanizmalarının geliştirilmesine ve insan–teknoloji etkileşimi ekseninde yeni nesil dijital danışma sistemlerinin tasarımına katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis proposes a model that aims to automatically classify client utterances in motivational interviewing according to their orientation toward behavior change, using a combination of speech and text modalities. In this context, motivational interviews were examined, and data labeled by experts as“change,”“sustain,”and“neutral”within the framework of Motivational Interviewing Skill Codes were used. Coding client utterances is methodologically critical; however, because this process relies on expert evaluation, it is time-consuming and subjective. Therefore, the automatic analysis of motivational interview sessions has become an important need for research, training, and digital guidance systems alike. Due to the lack of labeled motivational interviewing data in Turkish, the study was built on AnnoMI, an openly accessible resource for motivational interviewing. The original English transcripts were translated into Turkish using online translation tools, and their linguistic accuracy was manually verified. Text data, consisting of therapist and client utterances, were represented using BERT-based Turkish models. Speech data were generated from client segments; 26 different acoustic features—such as fundamental frequency (f0), energy, jitter, shimmer, tempo, and 13 MFCC coefficients along with their delta components—were extracted. Both modalities were trained independently and then integrated using a late-fusion strategy by taking a weighted average of class probabilities. Model outputs were evaluated through time-series curves, probability distributions, and class transition patterns. The findings show that, in line with the structural flow of motivational interviews,“neutral”tendencies dominate the early stages of the session,“sustain”tendencies dominate the middle stages, and“change”tendencies become more prominent in the later stages. This indicates that the proposed model is able to capture client orientations through late fusion. The approach proposed in this thesis presents the first findings in Türkiye using both linguistic and acoustic modalities in the analysis of motivational interviews. It aims to contribute to the quantification of counseling processes related to behavior change, the development of automatic feedback mechanisms, and the design of next-generation digital counseling systems within the scope of human–technology interaction.
Benzer Tezler
- Dialogue for all: Crafting inclusive and humanized voice assistants for diverse populations through an interdisciplinary approach
Herkes için diyalog: Farklı topluluklar için kapsayıcı ve insani sesli asistanlar oluşturmak üzerine disiplinler arası bir yaklaşım
YELİZ YÜCEL
Doktora
İngilizce
2023
İletişim BilimleriGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEREM RIZVANOĞLU
- Antrenörü ebeveyni olan elit sporcular üzerine nitel bir araştırma
A qualitative study on elite athletes: Parents as a coaches
AYŞEGÜL FUNDA ALP
Doktora
Türkçe
2024
PsikolojiKocaeli ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ELİF KARAGÜN
- Circulation of âşık music in Turkey in 2000s: The legacy of Âşık Mahzuni- Âşık Nesimi
2000'lerde Türkiye'de âşık müziğinin dolaşımı: Âşık Mahzuni-Âşık Nesimi'nin mirası
FARUK ÇALIŞKAN
Doktora
İngilizce
2024
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. SONGÜL KARAHASANOĞLU
DOÇ. DR. SONIA TAMAR SEEMAN
- Primer dismenoreli üniversite öğrencilerine uygulanan planlı davranış teorisi temelli eğitim programının fiziksel aktivite davranışına ve dismenore etkilenmişliği üzerine etkisi
The effect of theory of planned behavior based educational program on physical activity behavior and dysmenorrhea-related impact in university students with primary dysmenorrhea
AYÇİN ÇİFÇİ
- İlkokul dördüncü sınıf Türkçe dersinde dinleme becerilerinin geliştirilmesinde dijital hikayelerin kullanılması
The use of digital stories to develop listening skills in the elementary school fourth grade Turkish course
FATİH MEHMET CİĞERCİ
Doktora
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimAnadolu Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET GÜLTEKİN