Uzun süreli aril hidrokarbon reseptör yolağı uyarımının mezenkimal kök hücre biyolojisi üzerine olan etkilerinin araştırılması
Investigation of the long-term effects of aryl hydrocarbon receptor pathway activation on mesenchymal stem cell biology
- Tez No: 989525
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ CANSU ÖZDEMİR SAKA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tıbbi Biyoloji, Moleküler Tıp, Medical Biology, Molecular Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kök Hücre Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mezenkimal kök hücreler (MKH), başta kemik iliği (Kİ) olmak üzere fizyolojik homeostazın sürdürülmesinde temel doku destek elemanlarıdır. Kemik iliği mikro çevresinde dinamik bir ağ içinde yer alan MKH'ler, hematopoetik kök hücre (HKH) idamesini desteklerken stromal hücre fonksiyonlarının düzenlenmesinde de merkezi rol oynar. Doku hasarı durumunda rejeneratif kapasiteleriyle onarım süreçlerine katılan MKH'ler, çevresel ve inflamatuar uyarılara yüksek duyarlılıkları sayesinde Kİ kaynaklı patolojik durumlarda parakrin ve otokrin mekanizmalar yoluyla mikro çevreyi aktif biçimde şekillendirebilmektedir. Kronik inflamasyon ve oksidatif stres, fizyolojik stromal nişin patolojik bir mikro çevreye dönüşmesine yol açar. Bu koşullar altında MKH'ler, pasif destek hücreleri olmaktan çıkar. Bu fenotipik yeniden programlanmada, çevresel toksinler, endojen metabolitler ve diyet kaynaklı ligandlara duyarlı bir transkripsiyonel sensör olan aril hidrokarbon reseptörü (AhR) kritik bir rol üstlenir. TNF-α (Tumor necrosis factor - alpha) gibi pro-inflamatuar sitokinler ve glukokortikoidlerle birlikte AhR sinyalizasyonunun uzun süreli aktivasyonu, MKH'lerin fibroblast-benzeri ve immün baskılayıcı özellikler kazanmasına katkı sağlayarak patolojik mikro çevrenin sürdürülmesini destekleyebilir. Bu tez çalışmasında, kemik iliği- MKH AhR aktivasyonu, inflamatuar uyarımlar ve glukokortikoid tedavisi altında uzun süreli maruziyete verdiği yanıtların çok yönlü olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda MKH'lerde stromal yeniden yapılanma, fibroblast aktivasyonu ve immün düzenleyici özelliklerle ilişkili değişimler; gen ekspresyon profilleri, protein düzeyi, hücresel morfoloji ve ilaç direnci gibi fonksiyonel çıktılar üzerinden değerlendirilmiştir. Elde edilen bulguların, lösemi mikro çevresinde stromal hücrelerin dinamik rolünün daha bütüncül biçimde anlaşılmasına ve stromal hedefli tedavi yaklaşımlarına yönelik kavramsal bir çerçeve sunması hedeflenmektedir.
Özet (Çeviri)
Mesenchymal stem cells (MSCs) are essential stromal cells that contribute to the maintenance of physiological homeostasis, mainly in the bone marrow (BM). Within the bone marrow microenvironment, MSCs support hematopoietic stem cell (HSC) maintenance and play an important role in regulating stromal cell functions. In response to tissue injury, mesenchymal stem cells participate in repair processes through their regenerative capacity. Due to their high sensitivity to environmental and inflammatory stimuli, MSCs can actively shape the microenvironment in bone marrow–derived pathological conditions via paracrine and autocrine mechanisms. Chronic inflammation and oxidative stress and drive the transformation of the physiological stromal niche into a pathological microenvironment. Under these conditions, MSCs shift from passive supportive cells to active regulators. In this phenotypic reprogramming, the aryl hydrocarbon receptor (AhR) plays a critical role as a transcriptional sensor responsive to environmental toxins, endogenous metabolites, and diet-derived ligands. Pro-inflammatory cytokines such as TNF-α (tumor necrosis factor-alpha), together with glucocorticoids, can promote sustained activation of AhR signaling, which contributes to the acquisition of fibroblast-like and immunosuppressive properties in MSCs and thereby supports the maintenance of a pathological microenvironment. In this thesis, we aimed to comprehensively investigate the responses of bone marrow–derived mesenchymal stem cells (MSCs) to long-term exposure to AhR activation under inflammatory stimuli and glucocorticoid treatment. Within this framework, changes in MSCs related to stromal remodeling, fibroblast activation, and immunoregulatory properties were evaluated using gene expression profiles, protein levels, cellular morphology, and functional readouts such as drug resistance. The findings of this study are expected to contribute to a more integrated understanding of the dynamic role of stromal cells within the leukemia microenvironment and to provide a conceptual framework for stroma-targeted therapeutic strategies.
Benzer Tezler
- Aril hidrokarbon reseptör yolak aktivasyonunun metabolom değişimine olan etkisinin incelenmesi
Examining the effect of aryl hydrocarbon receptor pathway activation on metabolome changes
SEMA DURUOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
OnkolojiHacettepe ÜniversitesiBiyoinformatik Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. ERDEM KARABULUT
DR. ÖĞR. ÜYESİ CANSU ÖZDEMİR SAKA
- Düzenli egzersizin kan paraoksonaz ve aril esteraz aktiviteleri ile homosistein ve nitrik oksit düzeyleri üzerine etkilerinin incelenmesi
Effects of regular exercise on paraoxonase, aryl esterase activities, homocysteine and nitric oxide levels
FARUK TURGAY
- Premenopozal bayanlarda düzenli aerobik egzersizlerin kan paraoksonaz ve aril esteraz aktiviteleri ile kan lipid ve lipoproteinleri üzerine etkileri ve bu etkilerde PON1-192 polimorfizminin rolü
The effects of regular aerobic training on blood paraoxonase and arylesterase activities and blood lipid and llipoprotein levels in premenopausal women and the role of pPON1-192 polymorphism on these effects
GÜLBİN RUDARLI NALÇAKAN
Doktora
Türkçe
2008
SporEge ÜniversitesiHareket ve Antrenman Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. S. RANA VAROL
- Aromatik amin ilaçların reaktif metabolitlerinin proteinlerde oluşturduğu hasara karşı, mentha longıfolıa bitkisinin koruyucu etkisinin araştırılması
The protective effect of mentha longifolia against reactive metabolites that damage proteins derivied from aromatic amines
VEYSEL GÜZEL
- Sıçanlarda valproik asitin akciğer dokusunda oluşturudğu oksidatif hasara karşı alfa lipoik asitin koruyucu etkisi
Protective effect of alpha lipoic acid against oxidative damage caused by valproic acid on lung tissue in rats
ROYAL SHIRINOV
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Kimyaİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. REFİYE YANARDAĞ